Bảo hiểm xã hội gồm những gì? Hồ sơ đóng BHXH 2026

Biên soạn:

· Cập nhật:

Bảo hiểm xã hội gồm những gì? Hồ sơ đóng BHXH 2026

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, bảo hiểm xã hội gồm 5 loại hình: trợ cấp hưu trí xã hội, BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm hưu trí bổ sung. Hồ sơ đóng BHXH thường gồm giấy tờ nhân thân, hợp đồng lao động (với người đi làm) và tờ khai đăng ký tham gia theo mẫu hiện hành.

Tóm tắt nhanh

  • BHXH có 5 loại hình; hai loại phổ biến nhất là BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.
  • BHXH bắt buộc có 5 chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất.
  • BHXH tự nguyện có 4 chế độ: thai sản, hưu trí, tử tuất và bảo hiểm tai nạn lao động.
  • Hồ sơ tham gia: giấy tờ nhân thân + tờ khai đăng ký; người lao động có thêm hợp đồng lao động, đơn vị có thêm danh sách lao động và bảng lương.
  • Hồ sơ hưởng chế độ khác nhau tùy chế độ (ốm đau, thai sản, hưu trí, BHXH một lần…).

Bảo hiểm xã hội gồm những gì?

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ 01/07/2025) quy định về trợ cấp hưu trí xã hội, đăng ký tham gia, quản lý thu và đóng BHXH, các chế độ BHXH bắt buộc và tự nguyện, quỹ BHXH và bảo hiểm hưu trí bổ sung. Có thể hiểu BHXH gồm các nhóm sau:

Tóm tắt nhanh: Bảo hiểm xã hội gồm những gì? Hồ sơ đóng BHXH 2026
Tóm tắt nhanh – Bảo hiểm xã hội gồm những gì? Hồ sơ đóng BHXH 2026
Loại hình Đặc điểm chính
Trợ cấp hưu trí xã hội Do ngân sách nhà nước bảo đảm, không đòi hỏi người hưởng phải đóng góp trước.
BHXH bắt buộc Người lao động và người sử dụng lao động bắt buộc tham gia, đóng theo tiền lương.
BHXH tự nguyện Công dân tự quyết định tham gia, tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng.
Bảo hiểm thất nghiệp Hỗ trợ người lao động mất việc làm (thực hiện theo pháp luật về việc làm).
Bảo hiểm hưu trí bổ sung Hình thức tích lũy thêm cho tuổi hưu, tham gia theo thỏa thuận.

Ai thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc?

Nhóm đầu tiên là người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên. Ngoài ra còn có cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và một số nhóm khác theo luật.

Ai được tham gia BHXH tự nguyện?

Đó là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện bắt buộc và không phải người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng. Bạn có thể xem thêm về độ tuổi lao động tối thiểu để hiểu mốc tuổi này.

Các chế độ BHXH bắt buộc và tự nguyện

Tại Điều 4 Luật BHXH 2024, các chế độ BHXH phụ thuộc vào loại hình tham gia.

Loại hình Số chế độ Các chế độ
Trợ cấp hưu trí xã hội 3 Trợ cấp hằng tháng; hỗ trợ chi phí mai táng; bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng.
BHXH bắt buộc 5 Ốm đau; thai sản; hưu trí; tử tuất; tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp.
BHXH tự nguyện 4 Trợ cấp thai sản; hưu trí; tử tuất; bảo hiểm tai nạn lao động.

Điểm mới của Luật 2024 là người đóng BHXH tự nguyện được hưởng thêm chế độ thai sản; mức hưởng là 2 triệu đồng cho mỗi con được sinh ra. Về hưu trí, người tham gia được hưởng khi đủ tuổi nghỉ hưu và có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên.

Lưu ý: Khi đọc tài liệu cũ, bạn có thể thấy BHXH tự nguyện chỉ có 2 chế độ (hưu trí, tử tuất). Đó là quy định trước 01/07/2025. Hiện nay, theo Luật BHXH 2024, BHXH tự nguyện có thêm chế độ thai sản và bảo hiểm tai nạn lao động.

Hồ sơ đóng BHXH bắt buộc gồm những gì?

Việc đăng ký tham gia BHXH bắt buộc do người sử dụng lao động thực hiện cho người lao động. Theo hướng dẫn của Nghị định 158/2025/NĐ-CP và quy trình của cơ quan BHXH, bộ hồ sơ thường gồm hai phần.

Giấy tờ của người lao động

  • Thẻ căn cước, căn cước công dân (còn hạn) hoặc giấy tờ định danh hợp lệ. Nếu cần, bạn có thể tra số thẻ căn cước công dân online hoặc làm thẻ căn cước online trước khi nộp hồ sơ.
  • Hợp đồng lao động hoặc quyết định tuyển dụng (với cán bộ, công chức, viên chức).
  • Thông tin về số định danh cá nhân – đây là số dùng để quản lý quá trình đóng BHXH; người đã có sổ BHXH từ trước cần cung cấp thông tin để đơn vị cập nhật liên tục.
  • Thông tin nơi cư trú, số điện thoại, thông tin người phụ thuộc (nếu đăng ký thêm quyền lợi liên quan).

Hồ sơ của đơn vị sử dụng lao động

  • Tờ khai đăng ký tham gia BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo mẫu do cơ quan BHXH ban hành (trước đây thường gọi là các mẫu TK3-TS, D02-LT; hiện nay làm theo mẫu hiện hành trên hệ thống).
  • Danh sách lao động tham gia, kèm mức tiền lương, phụ cấp làm căn cứ đóng.
  • Giấy tờ chứng minh tư cách pháp nhân hoặc hoạt động hợp pháp của đơn vị (thông tin đăng ký doanh nghiệp, mã số thuế…) trong lần đăng ký đầu tiên.

Mã số thuế cá nhân hiện dùng số định danh cá nhân, nên khi kê khai bạn nên đối chiếu thông tin. Bạn có thể tham khảo thêm bài mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành.

Lưu ý: Mẫu biểu và thành phần hồ sơ có thể được cơ quan BHXH điều chỉnh khi thực hiện văn bản hướng dẫn mới. Trước khi nộp, bạn nên đối chiếu với danh mục thủ tục đang áp dụng trên cổng dịch vụ công của cơ quan BHXH.

Hồ sơ đăng ký BHXH tự nguyện gồm những gì?

Với BHXH tự nguyện, bạn tự đăng ký cho mình, nên hồ sơ gọn hơn:

  • Tờ khai đăng ký tham gia BHXH tự nguyện (nêu rõ phương thức đóng và mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng);
  • Căn cước, căn cước công dân hoặc giấy tờ định danh hợp lệ;
  • Giấy tờ chứng minh đối tượng ưu tiên hỗ trợ tiền đóng (hộ nghèo, hộ cận nghèo, dân tộc thiểu số…), nếu có.

Về mức đóng, BHXH tự nguyện đóng 22% mức thu nhập do người tham gia tự chọn. Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng cho một số nhóm đối tượng theo quy định.

Hồ sơ hưởng các chế độ BHXH

Nhiều người tìm “hồ sơ BHXH gồm những gì” thật ra muốn hỏi về hồ sơ để hưởng chế độ. Thành phần cụ thể phụ thuộc từng trường hợp:

Chế độ Giấy tờ thường gặp
Ốm đau Giấy ra viện hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH; danh sách đề nghị hưởng của đơn vị.
Thai sản Giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh của con; giấy ra viện, giấy chứng nhận nghỉ dưỡng thai (nếu có); hồ sơ nhận nuôi con nuôi (trường hợp nhận nuôi).
Hưu trí Đơn đề nghị hưởng lương hưu; quyết định nghỉ việc hoặc giấy tờ chấm dứt hợp đồng; giấy tờ xác nhận thời gian làm việc đặc biệt (nếu có).
Tử tuất Giấy chứng tử; giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân; đơn đề nghị của thân nhân.
BHXH một lần Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần; giấy tờ nhân thân; giấy tờ xác nhận đã chấm dứt hợp đồng hoặc không còn thuộc đối tượng đóng.

Nếu bạn dự định rút BHXH một lần, hãy xem cách ước tính số tiền tại bài cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần trên VssID.

Cảnh báo: Chỉ làm hồ sơ qua cơ quan BHXH, đơn vị sử dụng lao động hoặc ứng dụng chính thống. Kê khai sai sự thật, làm giả giấy tờ để hưởng BHXH là hành vi bị cấm và có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự, đồng thời phải hoàn trả tiền đã nhận.

Nộp hồ sơ ở đâu, bằng cách nào?

Từ 01/07/2025, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã/phường), không còn cấp huyện. Vì vậy, bạn nên xác định cơ quan BHXH tiếp nhận (BHXH tỉnh hoặc đơn vị trực thuộc, điểm tiếp nhận tại xã/phường) theo thông báo mới nhất của cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc nơi đơn vị đóng trụ sở.

Nộp hồ sơ ở đâu, bằng cách nào? (4 bước) – Bảo hiểm xã hội gồm những gì? Hồ sơ đóng BHXH 2026
Sơ đồ: Nộp hồ sơ ở đâu, bằng cách nào?
  1. Bước 1: Chuẩn bị giấy tờ nhân thân, hợp đồng lao động và tờ khai theo mẫu hiện hành.
  2. Bước 2: Nộp hồ sơ điện tử qua cổng dịch vụ công, hệ thống giao dịch điện tử BHXH (đơn vị) hoặc ứng dụng VssID (cá nhân), hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH.
  3. Bước 3: Theo dõi kết quả, bổ sung hồ sơ nếu cơ quan BHXH yêu cầu.
  4. Bước 4: Nhận mã số BHXH (số định danh cá nhân) và kiểm tra quá trình đóng trên VssID.

Lưu ý để hồ sơ không bị trả lại

  • Họ tên, ngày sinh, số định danh trên các giấy tờ phải trùng khớp. Nếu có sai lệch, hãy điều chỉnh thông tin trước khi nộp.
  • Bản sao nộp theo yêu cầu cần hợp lệ; khi cần sao y, tham khảo hướng dẫn tại bài chứng thực giấy tờ ở đâu theo quy định hiện hành. Chứng thực bản sao hiện không phụ thuộc nơi cư trú (Nghị định 280/2025/NĐ-CP).
  • Người đang được hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH tự nguyện.
  • Cần đóng đủ, đúng hạn để tránh bị tính lãi chậm đóng và gián đoạn quyền lợi.

Thông tin cập nhật tháng 10/2026.

Câu hỏi thường gặp

Bảo hiểm xã hội gồm mấy chế độ?

BHXH bắt buộc có 5 chế độ, BHXH tự nguyện có 4 chế độ, còn trợ cấp hưu trí xã hội có 3 chế độ. Bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm hưu trí bổ sung là các loại hình riêng.

Hồ sơ đóng BHXH lần đầu gồm những gì?

Với người đi làm: giấy tờ định danh, hợp đồng lao động và tờ khai đăng ký do đơn vị lập kèm danh sách lao động. Với BHXH tự nguyện: tờ khai và giấy tờ định danh của chính bạn.

Tôi có phải tự làm hồ sơ BHXH bắt buộc không?

Thông thường, đơn vị sử dụng lao động lập và nộp hồ sơ cho bạn. Bạn chỉ cần cung cấp đầy đủ, chính xác giấy tờ và thông tin cá nhân cho đơn vị.

Người không đi làm theo hợp đồng có đóng BHXH được không?

Có. Công dân từ đủ 15 tuổi không thuộc diện bắt buộc có thể đăng ký BHXH tự nguyện để hưởng hưu trí, tử tuất, thai sản và bảo hiểm tai nạn lao động.

Sổ BHXH giấy còn cần khi làm hồ sơ không?

Dữ liệu BHXH hiện được quản lý theo số định danh cá nhân và có thể tra cứu qua VssID. Tuy vậy, bạn vẫn nên giữ sổ giấy (nếu đã được cấp) để đối chiếu khi cần.

Tóm lại, bảo hiểm xã hội gồm nhiều loại hình, trong đó BHXH bắt buộc và tự nguyện là hai nhóm phổ biến với số chế độ khác nhau. Hồ sơ đóng BHXH nhìn chung đơn giản, tập trung vào giấy tờ nhân thân, hợp đồng lao động và tờ khai theo mẫu. Hãy luôn đối chiếu với thủ tục hiện hành của cơ quan BHXH trước khi nộp.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, được biên soạn theo quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Với vụ việc cụ thể, bạn nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác. Xem miễn trừ trách nhiệm.

Ban biên tập Luật Sư X

Có thể bạn quan tâm

Xem tất cả →