Hành vi xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người là việc dùng lời nói, hành động, hình ảnh hoặc thông tin sai lệch để hạ thấp giá trị, uy tín của người khác. Tùy mức độ, người vi phạm bị phạt hành chính từ 3–4 triệu đồng (Nghị định 282/2025/NĐ-CP), bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác (Điều 155 BLHS) hoặc vu khống (Điều 156 BLHS), và phải bồi thường thiệt hại theo Bộ luật Dân sự.
Tóm tắt nhanh
- Nhân phẩm, danh dự là quyền nhân thân được Hiến pháp 2013 và Bộ luật Dân sự 2015 bảo vệ.
- Chưa đến mức truy cứu hình sự: phạt tiền 3–4 triệu đồng theo khoản 3 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025), thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP.
- Xúc phạm nghiêm trọng: tội làm nhục người khác (Điều 155 BLHS), khung cao nhất phạt tù đến 5 năm.
- Bịa đặt, loan tin sai sự thật: có thể bị xử lý về tội vu khống (Điều 156 BLHS).
- Ngoài ra, người bị hại có quyền yêu cầu xin lỗi, cải chính và bồi thường thiệt hại.
Nhân phẩm, danh dự của con người là gì?
Pháp luật không đưa ra định nghĩa cụ thể trong một điều luật riêng, nhưng trong thực tiễn áp dụng hai khái niệm này được hiểu như sau:

- Nhân phẩm là phẩm giá, giá trị đạo đức vốn có của mỗi con người, không phụ thuộc giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp hay hoàn cảnh.
- Danh dự là sự coi trọng, đánh giá của xã hội đối với một người về phẩm chất, đạo đức, năng lực, nghề nghiệp của người đó.
- Uy tín là sự tín nhiệm của cộng đồng, thường gắn với cá nhân hoặc tổ chức trong một lĩnh vực nhất định.
Hiến pháp 2013 khẳng định mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm. Bộ luật Dân sự 2015 quy định danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Bạn có thể đọc thêm về nhóm quyền này ở bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Những hành vi nào bị coi là xúc phạm danh dự, nhân phẩm?
Hành vi xâm phạm có thể diễn ra trực tiếp ngoài đời hoặc trên không gian mạng. Các biểu hiện thường gặp:
- Chửi bới, lăng mạ, dùng lời lẽ miệt thị, chế giễu ngoại hình, hoàn cảnh, giới tính, dân tộc, tôn giáo của người khác.
- Bêu riếu, nói xấu trước đông người, tại nơi làm việc, nơi cư trú hoặc trong nhóm chat.
- Đăng bài, bình luận, livestream, chỉnh sửa ảnh, ghép clip nhằm bôi nhọ, hạ thấp người khác.
- Tiết lộ, phát tán thông tin đời tư, ảnh, clip riêng tư của người khác để làm nhục.
- Bịa đặt hoặc loan truyền thông tin mà mình biết là sai sự thật về người khác.
- Xúc phạm người đã mất, người thi hành công vụ hoặc thành viên trong gia đình.
Lưu ý: Một hành vi có bị xử lý hay không phụ thuộc vào mức độ, hoàn cảnh, phương tiện thực hiện và hậu quả. Cùng một câu nói, nói riêng với một người và đăng công khai trên mạng cho hàng nghìn người xem sẽ có mức độ khác nhau rất xa.
Xúc phạm danh dự, nhân phẩm bị phạt hành chính bao nhiêu?
Từ 15/12/2025, Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Cụ thể, phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hoặc khiêu khích, trêu ghẹo, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác (khoản 3 Điều 8). Mức này tăng so với mức 2–3 triệu đồng trước đây.
| Hành vi | Mức phạt tiền (cá nhân) | Căn cứ |
|---|---|---|
| Xúc phạm, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm người khác (chưa đến mức hình sự) | 3.000.000 – 4.000.000 đồng | Điểm a khoản 3 Điều 8 NĐ 282/2025 |
| Tổ chức, thuê, xúi giục, kích động người khác xâm phạm danh dự, nhân phẩm (chưa đến mức hình sự) | 3.000.000 – 4.000.000 đồng | Điểm b khoản 3 Điều 8 NĐ 282/2025 |
| Đe dọa, lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người thi hành công vụ | 4.000.000 – 6.000.000 đồng | Khoản 2 Điều 26 NĐ 282/2025 |
| Lăng mạ, chì chiết, cố ý xúc phạm danh dự, nhân phẩm thành viên gia đình | 5.000.000 – 10.000.000 đồng | Điều 39 NĐ 282/2025 |
| Tiết lộ, phát tán đời tư, bí mật gia đình của thành viên gia đình để xúc phạm danh dự, nhân phẩm | 10.000.000 – 20.000.000 đồng | Điều 39 NĐ 282/2025 |
Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như buộc xin lỗi công khai. Mức phạt nêu trên áp dụng với cá nhân; tổ chức vi phạm bị phạt gấp đôi theo nguyên tắc chung của pháp luật xử lý vi phạm hành chính.
Đăng bài xúc phạm trên mạng xã hội bị xử lý thế nào?
Ngoài Nghị định 282/2025/NĐ-CP, hành vi đăng tải thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm trên Facebook, TikTok, Zalo… còn có thể bị xử phạt theo nghị định xử phạt trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử, kèm biện pháp buộc gỡ bỏ nội dung. Mức phạt cụ thể phụ thuộc văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm vi phạm, nên bạn cần đối chiếu văn bản mới nhất trước khi áp dụng. Về hình sự, việc dùng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội là tình tiết tăng nặng của tội làm nhục người khác.
Lưu ý về độ tuổi: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền theo quy tắc riêng của Luật Xử lý vi phạm hành chính. Với học sinh, nhà trường còn xử lý kỷ luật theo quy chế riêng; bạn có thể tham khảo cách viết bản kiểm điểm khi cần tường trình, nhìn nhận lỗi.
Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Tội làm nhục người khác (Điều 155 BLHS)
Điều kiện cơ bản là hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác. Các khung hình phạt:
- Khoản 1: phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
- Khoản 2: phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm nếu thuộc các trường hợp như phạm tội từ 2 lần trở lên, đối với 2 người trở lên, lợi dụng chức vụ quyền hạn, đối với người đang thi hành công vụ, đối với người có quan hệ dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc hoặc chữa bệnh cho mình, hoặc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội.
- Khoản 3: phạt tù từ 02 năm đến 05 năm nếu gây rối loạn tâm thần và hành vi cho nạn nhân (tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%) hoặc làm nạn nhân tự sát.
- Hình phạt bổ sung: có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Chủ thể của tội này phải là người có năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 16 tuổi trở lên.
Tội vu khống (Điều 156 BLHS)
Tội vu khống áp dụng khi người phạm tội bịa đặt hoặc loan truyền những điều mình biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, hoặc bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền. Khung cơ bản là phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 2 năm; các khung tăng nặng là phạt tù, mức cao nhất đến 7 năm. Bạn nên đối chiếu nội dung điều luật hiện hành khi cần xác định chính xác từng khung.
Cảnh báo: Chỉ cần biết rõ thông tin là sai mà vẫn chia sẻ, đăng lại nhằm làm tổn hại người khác thì vẫn có thể bị xem là loan truyền. Đừng “share” những nội dung chưa kiểm chứng về đời tư, hành vi của người khác.
Khởi tố theo yêu cầu của bị hại
Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tội làm nhục người khác và tội vu khống thuộc nhóm tội chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện hợp pháp. Nếu bị hại rút yêu cầu trước khi mở phiên tòa sơ thẩm thì vụ án có thể được đình chỉ, trừ trường hợp bị hại rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức. Từ 01/07/2025, các vụ việc thuộc thẩm quyền sơ thẩm thường do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết.
Trách nhiệm bồi thường dân sự
Bộ luật Dân sự 2015 cho phép người bị xâm phạm yêu cầu Tòa án buộc người vi phạm chấm dứt hành vi, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm gồm:
- Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại (ví dụ chi phí gỡ bài, xác minh, đính chính).
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút do hành vi xâm phạm.
- Khoản bù đắp tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa không quá 10 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.
Trách nhiệm dân sự có thể phát sinh độc lập, kể cả khi người vi phạm đã bị phạt hành chính hoặc bị xử lý hình sự.
Phân biệt xúc phạm với phê bình, góp ý
Không phải mọi lời chê bai đều là vi phạm. Ranh giới thường được xem xét qua các yếu tố:
- Nội dung: nhận xét dựa trên sự thật, có căn cứ, nhằm góp ý hoặc phản ánh đúng việc làm thì không phải xúc phạm; lời lẽ miệt thị, nhục mạ cá nhân thì khác.
- Mục đích: mục đích xây dựng, bảo vệ quyền lợi chính đáng khác với mục đích hạ nhục, bôi nhọ.
- Cách thể hiện: phản ánh đúng nơi, đúng người có thẩm quyền khác với phát tán công khai kèm lời lẽ thô tục.
- Tính nghiêm trọng: mức độ lan truyền, số người biết và hậu quả đối với nạn nhân.
Ví dụ: một khách hàng đánh giá thẳng thắn, đúng sự thật về chất lượng dịch vụ là quyền phản ánh. Nhưng nếu người đó đăng ảnh nhân viên kèm lời chửi bới, chế giễu ngoại hình và kêu gọi mọi người tấn công thì đã chuyển sang xâm phạm danh dự, nhân phẩm.
Bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm cần làm gì?

- Bước 1: Lưu giữ chứng cứ. Chụp màn hình bài đăng, bình luận, tin nhắn (thể hiện rõ thời gian, tài khoản, đường dẫn); lưu ghi âm, ghi hình nếu có; ghi lại danh sách người chứng kiến. Có thể nhờ lập vi bằng để tăng giá trị chứng minh.
- Bước 2: Yêu cầu chấm dứt hành vi. Nhắn hoặc gửi văn bản yêu cầu người đăng gỡ nội dung, xin lỗi; đồng thời báo cáo vi phạm tới nền tảng mạng xã hội để gỡ bài.
- Bước 3: Gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền. Nộp đơn tại Công an xã, phường nơi xảy ra sự việc hoặc cơ quan Công an cấp tỉnh. Đơn nên trình bày rõ thời gian, địa điểm, diễn biến, hậu quả và kèm chứng cứ; bạn có thể tham khảo phong cách ngôn ngữ hành chính để viết đơn đúng văn phong.
- Bước 4: Làm đơn yêu cầu khởi tố hoặc khởi kiện dân sự. Nếu hành vi nghiêm trọng, bạn có quyền yêu cầu khởi tố vụ án hình sự. Muốn đòi bồi thường, xin lỗi, cải chính, bạn nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
Lưu ý: Khi bị xúc phạm trong gia đình, hành vi lăng mạ, chì chiết còn được xử lý theo quy định về phòng, chống bạo lực gia đình. Nếu tình trạng kéo dài khiến hôn nhân không thể tiếp tục, bạn có thể tìm hiểu điều kiện ly hôn đơn phương.
Căn cứ pháp lý
Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp năm 2013 (quyền bất khả xâm phạm về thân thể, bảo hộ danh dự, nhân phẩm).
- Bộ luật Dân sự 2015 (quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín; bồi thường thiệt hại do xâm phạm danh dự, nhân phẩm).
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025 (Điều 155 – tội làm nhục người khác; Điều 156 – tội vu khống).
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (khởi tố theo yêu cầu của bị hại).
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 (hiệu lực từ 15/12/2025) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình.
- Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Chửi người khác ngoài đường bị phạt bao nhiêu tiền?
Nếu chưa đến mức truy cứu hình sự, người chửi bới, lăng mạ có thể bị phạt từ 3.000.000 đến 4.000.000 đồng theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, kèm biện pháp buộc xin lỗi công khai. Nếu hành vi nghiêm trọng, có thể bị xử lý về tội làm nhục người khác.
Xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác tối đa bị phạt tù bao lâu?
Với tội làm nhục người khác (Điều 155 BLHS), khung cao nhất là phạt tù từ 02 đến 05 năm. Với tội vu khống (Điều 156 BLHS), khung tăng nặng cao nhất có thể phạt tù đến 7 năm.
Nói xấu người khác trên Facebook có bị xử lý không?
Có. Nội dung bôi nhọ, bịa đặt hoặc xúc phạm trên mạng xã hội có thể bị phạt hành chính, buộc gỡ bỏ nội dung và xin lỗi công khai. Nếu nghiêm trọng, đây là tình tiết tăng nặng của tội làm nhục người khác vì dùng phương tiện điện tử để phạm tội.
Bị xúc phạm danh dự có đòi bồi thường được không?
Được. Bạn có quyền yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường chi phí, thu nhập bị mất cùng khoản bù đắp tổn thất tinh thần. Nếu không thỏa thuận được, mức bù đắp tối đa không quá 10 lần mức lương cơ sở.
Người dưới 16 tuổi xúc phạm bạn bè có bị truy cứu hình sự không?
Người dưới 16 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác. Tuy nhiên, người đó vẫn có thể bị xử lý hành chính theo quy định dành cho người chưa thành niên, bị nhà trường kỷ luật và gia đình có thể phải bồi thường thiệt hại.
Bị hại rút đơn thì có được dừng xử lý không?
Với tội làm nhục người khác và vu khống, nếu bị hại rút yêu cầu khởi tố trong giai đoạn luật cho phép thì vụ án có thể được đình chỉ, trừ trường hợp việc rút đơn là do bị ép buộc, cưỡng bức. Việc xử phạt hành chính hoặc trách nhiệm dân sự được xem xét theo quy định riêng.
Danh dự và nhân phẩm là quyền nhân thân của mọi người. Hành vi xúc phạm có thể bị phạt hành chính từ 3–4 triệu đồng, nặng hơn bị xử lý hình sự theo Điều 155, Điều 156 BLHS và phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự. Khi tham gia mạng xã hội hay tranh luận ngoài đời, bạn nên giữ lời lẽ trong giới hạn góp ý, phản ánh đúng sự thật; khi bị xâm phạm, hãy lưu chứng cứ và gửi yêu cầu tới cơ quan có thẩm quyền.











