Công an đánh dân là hành vi vi phạm pháp luật. Tùy tính chất, mức độ, cán bộ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự (như tội dùng nhục hình, cố ý gây thương tích, lạm dụng chức vụ, quyền hạn) và phải bồi thường thiệt hại. Người bị đánh có quyền tố cáo, khiếu nại và yêu cầu bồi thường.
Tóm tắt nhanh
- Thân thể công dân được pháp luật bảo hộ; cán bộ công an không có quyền đánh đập người dân, kể cả người vi phạm hoặc người bị tạm giữ, tạm giam.
- Công an chỉ được dùng vũ lực, công cụ hỗ trợ trong trường hợp luật cho phép, theo đúng nguyên tắc cần thiết, tương xứng.
- Hậu quả pháp lý: kỷ luật; xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự; bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tinh thần.
- Tội dùng nhục hình (Điều 373 Bộ luật Hình sự) có khung phạt từ 06 tháng tù đến 20 năm tù hoặc tù chung thân.
- Người bị đánh nên đi khám, giám định thương tích, giữ chứng cứ rồi gửi đơn tố cáo đến cơ quan có thẩm quyền.
Công an đánh dân có vi phạm pháp luật không?
Có. Hiến pháp 2013 quy định công dân bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm; không ai bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bị đối xử hạ nhục. Quy định này áp dụng với mọi người, trong đó có cán bộ, chiến sĩ công an. Bạn có thể tìm hiểu thêm ở bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Công an là lực lượng được giao quyền hạn để giữ gìn an ninh, trật tự. Quyền hạn đó phải thực hiện đúng luật. Khi cán bộ lợi dụng chức vụ để đánh đập, hành hạ hay làm nhục người khác thì không còn là “thi hành công vụ” mà là hành vi vi phạm, có thể bị xử lý nghiêm hơn người bình thường vì đã lạm dụng quyền lực nhà nước giao.
Khi nào công an được dùng vũ lực?
Không phải mọi trường hợp công an tác động vào cơ thể người dân đều là “đánh dân”. Theo Luật Công an nhân dân và Luật số 42/2024/QH15 về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, cán bộ công an được sử dụng biện pháp vũ lực, công cụ hỗ trợ trong các tình huống như: ngăn chặn hành vi đang xâm hại tính mạng, sức khỏe người khác; bắt người phạm tội quả tang hoặc người đang bị truy nã; khống chế người chống đối, bỏ chạy khi bị bắt, tạm giữ.
Dù vậy, việc dùng vũ lực phải bảo đảm các nguyên tắc sau:
- Có căn cứ pháp luật: chỉ khi thuộc trường hợp luật cho phép.
- Cần thiết, tương xứng: mức độ vũ lực không vượt quá mức độ chống đối, đe dọa của đối tượng.
- Đúng đối tượng, đúng thủ tục: không dùng để trả đũa, ép cung hay xử lý theo cảm tính.
- Dừng khi mục đích đạt được: người đã bị khống chế, còng tay thì không được tiếp tục đánh.
Lưu ý: Người dân cũng không được chống đối, hành hung người đang thi hành công vụ. Hành vi này có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự về tội chống người thi hành công vụ. Nếu bị cho là chống đối rồi bị đánh, mức độ vũ lực vẫn phải tương xứng. Về trang phục, giấy tờ nhận diện của cán bộ, xem thêm quy định trang phục công an nhân dân.
Công an đánh dân bị xử lý kỷ luật, hành chính thế nào?
Xử lý kỷ luật
Cán bộ, chiến sĩ công an vi phạm điều lệnh, kỷ luật, quy tắc ứng xử, đánh người dân sẽ bị xem xét kỷ luật theo Luật Công an nhân dân và các quy định của Bộ Công an. Tùy đối tượng và mức độ vi phạm, hình thức kỷ luật có thể là khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức, cách chức, giáng cấp bậc hàm, tước danh hiệu Công an nhân dân. Cán bộ cũng có thể bị đình chỉ công tác, tạm đình chỉ chức vụ trong thời gian cơ quan chức năng xác minh, điều tra.
Nếu hành vi cấu thành tội phạm, việc kỷ luật thường được thực hiện song song hoặc sau khi có kết luận về trách nhiệm hình sự. Bị kết án có hiệu lực pháp luật thì thông thường không còn đủ điều kiện tiếp tục phục vụ trong lực lượng.
Xử phạt vi phạm hành chính
Nếu hành vi xâm hại sức khỏe người khác chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính về hành vi xâm hại sức khỏe theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025, thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP). Mức phạt cụ thể phụ thuộc hành vi và tình tiết, nên cần đối chiếu đúng điều khoản trong từng vụ việc.
Trách nhiệm hình sự khi công an đánh người
Tùy hoàn cảnh xảy ra vụ việc, cán bộ công an đánh người có thể bị truy cứu theo nhiều tội danh khác nhau.
Tội dùng nhục hình (Điều 373 Bộ luật Hình sự)
Đây là tội danh phổ biến nhất trong các vụ “công an đánh dân” xảy ra trong hoạt động tố tụng, thi hành án, hoặc thi hành các biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc. Tội danh áp dụng với người dùng nhục hình hoặc đối xử tàn bạo, hạ nhục nhân phẩm của người khác dưới bất kỳ hình thức nào. Ví dụ: đánh đập khi lấy lời khai, khi giam giữ tại nhà tạm giữ, trại tạm giam.
| Khung | Mức hình phạt tù | Một số tình tiết điển hình |
|---|---|---|
| Khoản 1 | 06 tháng – 03 năm | Dùng nhục hình hoặc đối xử tàn bạo, hạ nhục nhân phẩm người khác |
| Khoản 2 | 02 năm – 07 năm | Phạm tội 02 lần trở lên; đối với 02 người trở lên; đối với người dưới 18 tuổi, phụ nữ có thai, người già yếu, người khuyết tật nặng; gây thương tích từ 11% đến 60% |
| Khoản 3 | 07 năm – 12 năm | Gây thương tích từ 61% trở lên; làm người bị nhục hình tự sát |
| Khoản 4 | 12 năm – 20 năm hoặc tù chung thân | Làm nạn nhân chết và các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khác |
| Khoản 5 | Hình phạt bổ sung | Cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm |
Trong thực tế đã có nhiều vụ án xét xử. Chẳng hạn, một vụ tại nhà tạm giữ ở Thái Bình, các cán bộ quản giáo bị đưa ra xét xử về tội dùng nhục hình. Một vụ khác, các cán bộ dùng nhục hình khiến nạn nhân tử vong bị xét xử theo khoản 4 Điều 373. Năm 2025, nhiều cán bộ, chiến sĩ một trại tạm giam cũng bị khởi tố theo khoản 4 Điều này.
Lưu ý: Điều 373 chỉ áp dụng với người thực hiện hành vi trong hoạt động tố tụng, thi hành án hoặc các biện pháp nêu trên. Nếu công an đánh người trên đường, tại nơi công cộng, trong lúc kiểm tra hành chính… thì thường không áp dụng Điều 373 mà xem xét các tội danh khác dưới đây. Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2025 không thay đổi nội dung Điều 373.
Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác (Điều 134)
Khi hành vi gây thương tích ngoài hoạt động tố tụng, cán bộ có thể bị xử lý theo Điều 134 như mọi công dân khác, với mức phạt phụ thuộc tỷ lệ tổn thương cơ thể, công cụ, phương tiện dùng để gây án và các tình tiết tăng nặng. Thương tích dưới 11% chỉ bị truy cứu hình sự trong một số trường hợp luật quy định, ví dụ dùng hung khí nguy hiểm hoặc đối với người đặc biệt như phụ nữ có thai, trẻ em.
Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 356) và tội lạm quyền
Nếu cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ, gây thiệt hại cho sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người dân thì có thể bị xem xét về tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 356) hoặc tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ (Điều 357), nếu đủ yếu tố cấu thành.
Các tội danh khác khi hậu quả nghiêm trọng
Trường hợp nạn nhân tử vong, tùy diễn biến, hành vi có thể bị xem xét theo tội giết người, tội làm chết người trong khi thi hành công vụ hoặc tội vô ý làm chết người. Việc xác định tội danh do cơ quan tiến hành tố tụng quyết định, dựa trên lỗi, mục đích, diễn biến và hậu quả.
Cảnh báo: Người biết rõ có hành vi dùng nhục hình thuộc khoản 3, khoản 4 Điều 373 mà không tố giác có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội che giấu tội phạm. Việc che giấu, bao che cho cán bộ vi phạm là hành vi vi phạm pháp luật.
Công an đánh dân có phải bồi thường không?
Có. Người bị đánh có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo Bộ luật Dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và, nếu thuộc phạm vi, theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Thiệt hại có thể được bồi thường gồm:
- Chi phí cứu chữa, phục hồi sức khỏe, chức năng bị mất hoặc giảm sút.
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút trong thời gian điều trị.
- Chi phí hợp lý cho người chăm sóc người bị thương.
- Tổn thất tinh thần theo quy định của pháp luật.
Yêu cầu bồi thường có thể được giải quyết trong vụ án hình sự (dân sự trong vụ án hình sự) hoặc khởi kiện riêng tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, tùy trường hợp. Bạn cần giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ điều trị.
Bị công an đánh, bạn cần làm gì?
- Bước 1: Giữ bình tĩnh, không chống đối. Tránh phản ứng bạo lực vì có thể bị quy là chống người thi hành công vụ, làm bất lợi cho bạn.
- Bước 2: Ghi nhớ thông tin. Thời gian, địa điểm, họ tên, cấp hiệu, số hiệu (nếu nhìn thấy), phương tiện, người chứng kiến.
- Bước 3: Đi khám và giám định thương tích. Đến cơ sở y tế ngay, giữ hồ sơ bệnh án, đơn thuốc, hóa đơn. Sau đó đề nghị giám định pháp y để xác định tỷ lệ tổn thương cơ thể.
- Bước 4: Thu thập chứng cứ hợp pháp. Hình ảnh vết thương, camera khu vực, lời khai người làm chứng, video do người dân ghi lại tại nơi công cộng.
- Bước 5: Viết đơn tố cáo hoặc khiếu nại. Nêu rõ diễn biến, người bị tố cáo, thiệt hại, kèm tài liệu chứng cứ, rồi gửi đến cơ quan có thẩm quyền.
- Bước 6: Theo dõi giải quyết. Bạn có quyền được thông báo kết quả; nếu không đồng ý có thể tiếp tục khiếu nại, tố cáo lên cấp cao hơn.
Lưu ý: Khi tố cáo, bạn phải trung thực. Tố cáo sai sự thật, cố ý vu khống người khác có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
Tố cáo công an đánh người ở đâu?
Tùy tính chất vụ việc, bạn có thể gửi đơn đến một hoặc nhiều nơi sau:
- Thủ trưởng đơn vị trực tiếp quản lý cán bộ đó: như Công an cấp xã, Công an cấp tỉnh (hiện không còn Công an cấp huyện sau khi tổ chức chính quyền hai cấp từ 01/07/2025), Phòng/đơn vị công tác. Đây là nơi tiếp nhận để xem xét trách nhiệm kỷ luật.
- Cơ quan Thanh tra, kiểm tra của lực lượng Công an: để xác minh vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền.
- Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền: khi có dấu hiệu tội phạm. Những vụ dùng nhục hình nghiêm trọng thường do Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao thụ lý, điều tra.
- Viện kiểm sát nhân dân: thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam.
Với vụ việc đang trong thời gian tạm giữ, tạm giam, người bị giam giữ, người thân hoặc người bào chữa có thể phản ánh với Viện kiểm sát đang kiểm sát nhà tạm giữ, trại tạm giam.
Ví dụ tình huống
Anh A bị tạm giữ để làm rõ hành vi vi phạm. Trong lúc lấy lời khai, một cán bộ dùng tay đánh anh nhiều lần vào mặt, vào người, khiến anh bị thương tích 15%. Hành vi này xảy ra trong hoạt động tố tụng nên có thể bị xem xét theo khoản 2 Điều 373 (gây thương tích 11%–60%), kèm bồi thường thiệt hại cho anh A. Ngược lại, nếu cán bộ B đánh người đi đường trong lúc đang kiểm tra giao thông chỉ vì bị nói lại, thì hành vi thường được xem xét theo tội cố ý gây thương tích hoặc lạm dụng chức vụ, quyền hạn tùy hậu quả, đồng thời bị kỷ luật nghiêm khắc.
Để hiểu rõ hơn về bản chất quyền lực nhà nước và giới hạn của nó, bạn có thể đọc thêm bản chất của nhà nước là gì. Nếu bạn muốn biết dụng cụ nào người dân được dùng để bảo vệ bản thân, xem mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật và bình xịt hơi cay tự vệ có bị cấm không.
Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp năm 2013.
- Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025 (các Điều 134, 356, 357, 373…).
- Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (quy định về tố giác, tin báo về tội phạm).
- Luật Công an nhân dân và các văn bản hướng dẫn về kỷ luật trong lực lượng Công an nhân dân.
- Luật số 42/2024/QH15 về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
- Luật Tố cáo năm 2018 và pháp luật về khiếu nại hiện hành.
- Bộ luật Dân sự năm 2015; Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017.
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Công an đánh dân có bị đi tù không?
Có thể. Nếu hành vi cấu thành tội phạm như dùng nhục hình, cố ý gây thương tích hay lạm dụng chức vụ, quyền hạn thì cán bộ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Riêng tội dùng nhục hình có mức phạt tù từ 06 tháng đến 20 năm hoặc tù chung thân, tùy hậu quả.
Công an đánh người đang bị tạm giữ bị xử lý theo tội gì?
Trong hoạt động tố tụng như tạm giữ, tạm giam, lấy lời khai, hành vi đánh đập thường được xem xét theo tội dùng nhục hình (Điều 373 Bộ luật Hình sự). Nếu hậu quả đặc biệt nghiêm trọng như làm nạn nhân tử vong, mức phạt thuộc khung cao nhất.
Công an có được đánh người chống đối hoặc bỏ chạy không?
Công an chỉ được dùng vũ lực, công cụ hỗ trợ trong các trường hợp luật cho phép và ở mức cần thiết, tương xứng với hành vi chống đối. Khi đối tượng đã bị khống chế thì không được tiếp tục đánh đập. Vượt quá giới hạn đó là vi phạm pháp luật.
Người dân có được quay video khi công an làm việc không?
Bạn có thể ghi lại hình ảnh, âm thanh tại nơi công cộng để làm chứng cứ nếu không cản trở người thi hành công vụ, không xâm phạm bí mật nhà nước, bí mật điều tra hay đời tư người khác. Không nên đăng tải thông tin sai lệch, cắt ghép gây hiểu lầm.
Bị công an đánh thì khiếu nại hay tố cáo?
Khi cho rằng hành vi của cán bộ là vi phạm pháp luật, xâm phạm trực tiếp quyền lợi của mình, bạn thường làm đơn tố cáo (hành vi vi phạm) và có thể kèm yêu cầu bồi thường. Khiếu nại áp dụng khi bạn không đồng ý với một quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính cụ thể.
Tóm lại, không ai, kể cả người thi hành công vụ, được phép đánh đập người dân ngoài những trường hợp luật quy định. Khi bị xâm phạm, bạn nên giữ bình tĩnh, bảo toàn chứng cứ, đi giám định thương tích và gửi đơn tố cáo đến đúng cơ quan có thẩm quyền để quyền lợi được bảo vệ theo pháp luật.
