Ở Việt Nam, Quốc hội là cơ quan lập pháp, tức là cơ quan thực hiện quyền lập pháp. Theo Hiến pháp 2013, Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, có quyền làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp, làm luật và sửa đổi luật. Vì vậy, nếu gặp câu hỏi trắc nghiệm “Cơ quan nào dưới đây thực hiện quyền lập pháp?”, đáp án đúng là Quốc hội.
Tóm tắt nhanh
- Cơ quan lập pháp của Việt Nam: Quốc hội (Hiến pháp 2013, Luật Tổ chức Quốc hội).
- Quyền lập pháp: quyền xây dựng, thông qua, sửa đổi, bãi bỏ Hiến pháp và luật.
- Chính phủ thực hiện quyền hành pháp; Tòa án nhân dân thực hiện quyền tư pháp.
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Chủ tịch nước, HĐND đều không “làm luật” mà chỉ ban hành văn bản dưới luật hoặc tham gia quy trình.
- Quốc hội khóa XVI (nhiệm kỳ 2026–2031) khai mạc kỳ họp thứ nhất ngày 06/04/2026.
Quyền lập pháp là gì?
Quyền lập pháp là quyền xây dựng và ban hành pháp luật ở cấp cao nhất, gồm Hiến pháp và các đạo luật, bộ luật. Đây là một trong ba nhánh của quyền lực nhà nước. Hiến pháp 2013 quy định quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.
Nói đơn giản, “lập pháp” là đặt ra luật. Các văn bản như Bộ luật Lao động, Bộ luật Dân sự, Luật Đất đai, Luật Căn cước đều do cơ quan lập pháp thông qua. Ví dụ, khi bạn tìm hiểu độ tuổi lao động tối thiểu, thì nguồn của quy định đó là bộ luật do Quốc hội ban hành.
Cơ quan nào thực hiện quyền lập pháp?
Chỉ có Quốc hội thực hiện quyền lập pháp. Theo Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức Quốc hội, Quốc hội có ba chức năng chính:
- Quyền lập hiến và lập pháp: làm và sửa đổi Hiến pháp; làm và sửa đổi luật.
- Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước: kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, ngân sách nhà nước, chính sách tài chính – tiền tệ, đối ngoại, quốc phòng, an ninh…
- Giám sát tối cao: giám sát hoạt động của Nhà nước, việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật.
Lưu ý quan trọng: Quốc hội là cơ quan lập pháp, nhưng không phải cơ quan “chỉ làm luật”. Quốc hội còn bầu, miễn nhiệm, phê chuẩn nhiều chức danh cấp cao của Nhà nước và giám sát việc thi hành luật.
Quốc hội khác “cơ quan lập pháp” ở một số nước như thế nào?
Ở nhiều nước, nghị viện chia thành hai viện (thượng viện, hạ viện). Việt Nam tổ chức Quốc hội một viện, làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số. Luật được thông qua khi có quá nnửa tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành; riêng Hiến pháp cần ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu tán thành.
Quốc hội làm luật như thế nào?
Trình tự xây dựng, xem xét, ban hành luật, nghị quyết của Quốc hội thực hiện theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Luật số 64/2025/QH15). Về cơ bản gồm các bước sau:
- Bước 1 – Đề xuất, đưa vào chương trình: việc xây dựng pháp luật được xác định theo Định hướng lập pháp nhiệm kỳ và Chương trình lập pháp hằng năm của Quốc hội.
- Bước 2 – Soạn thảo và trình dự án luật: các cơ quan, tổ chức có quyền trình dự án luật gồm Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước, cơ quan trung ương của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đại biểu Quốc hội có quyền kiến nghị về luật.
- Bước 3 – Thẩm tra: Hội đồng Dân tộc hoặc Ủy ban của Quốc hội thẩm tra dự án.
- Bước 4 – Thảo luận, chỉnh lý: Quốc hội xem xét tại một hoặc nhiều kỳ họp; Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo tiếp thu, chỉnh lý.
- Bước 5 – Biểu quyết thông qua: đại biểu biểu quyết, luật được thông qua khi đủ số phiếu theo Hiến pháp.
- Bước 6 – Công bố: Chủ tịch nước công bố luật; luật có hiệu lực theo thời điểm ghi trong luật.
Lưu ý: Luật Tổ chức Quốc hội đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025 (Luật số 62/2025/QH15, có hiệu lực từ 17/02/2025). Luật này quy định rõ hơn thẩm quyền lập pháp của Quốc hội: với các lĩnh vực quản lý mới, chưa có thực tiễn kiểm nghiệm, luật có thể chỉ quy định nội dung chính sách mang tính nguyên tắc, định hướng và phân quyền cho Chính phủ và các cơ quan quy định chi tiết.
Phân biệt quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp
Đây là phần hay gặp trong đề thi môn Pháp luật đại cương, Giáo dục công dân và Lý luận nhà nước và pháp luật. Bạn có thể nhìn bảng sau:
| Quyền lực nhà nước | Cơ quan thực hiện | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Lập pháp | Quốc hội | Làm Hiến pháp, làm luật, quyết định vấn đề quan trọng, giám sát tối cao |
| Hành pháp | Chính phủ | Tổ chức thi hành Hiến pháp, luật; quản lý nhà nước; ban hành nghị định |
| Tư pháp | Tòa án nhân dân (có sự phối hợp của Viện kiểm sát nhân dân) | Xét xử, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân |
Theo Hiến pháp 2013, Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp; Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp.
Để hiểu vì sao nhà nước chia quyền lực như vậy, bạn có thể đọc thêm bài bản chất của nhà nước là gì.
Những cơ quan không phải cơ quan lập pháp
Nhiều người nhầm lẫn giữa việc “ban hành văn bản” và “thực hiện quyền lập pháp”. Các cơ quan dưới đây có ban hành văn bản nhưng không làm luật:
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội: cơ quan thường trực của Quốc hội, ban hành pháp lệnh và nghị quyết. Pháp lệnh không phải là luật.
- Chính phủ: ban hành nghị định để hướng dẫn luật hoặc quy định các vấn đề được luật giao. Ví dụ, mức xử phạt cụ thể với người không có bằng lái xe máy nằm trong nghị định của Chính phủ, còn luật chỉ đặt khung quy định chung.
- Chủ tịch nước: công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; có quyền trình dự án luật nhưng không thông qua luật.
- Hội đồng nhân dân (HĐND): cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, ban hành nghị quyết trong phạm vi thẩm quyền, không làm luật.
- Bộ, cơ quan ngang bộ: ban hành thông tư hướng dẫn trong phạm vi quản lý ngành.
Lưu ý: Văn bản của Chính phủ, bộ, địa phương phải phù hợp với Hiến pháp và luật. Các quyền cơ bản của công dân, chẳng hạn quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được ghi nhận ở cấp Hiến pháp và luật. Văn bản cấp dưới không được trái các quy định này.
Cách soạn thảo, trình bày các loại văn bản nhà nước còn gắn với phong cách ngôn ngữ hành chính: chính xác, khách quan, trang trọng, không biểu cảm.
Quốc hội khóa XVI hiện nay
Nhiệm kỳ mỗi khóa Quốc hội là 05 năm, tính từ ngày khai mạc kỳ họp thứ nhất của khóa đó đến ngày khai mạc kỳ họp thứ nhất của khóa sau. Quốc hội khóa XVI (nhiệm kỳ 2026–2031) khai mạc kỳ họp thứ nhất ngày 06/04/2026 tại Nhà Quốc hội, Hà Nội, với 500 đại biểu. Tại kỳ họp này, Quốc hội đã bầu Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và kiện toàn các chức danh Nhà nước theo quy định.
Hiến pháp 2013 cũng đã được Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025 theo Nghị quyết số 194/2025/QH15. Khi làm bài hoặc viết văn bản, bạn nên dẫn Hiến pháp 2013 (đã sửa đổi, bổ sung) để đảm bảo đúng văn bản hiện hành.
Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 (đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 194/2025/QH15).
- Luật Tổ chức Quốc hội số 57/2014/QH13, sửa đổi bởi Luật số 65/2020/QH14 và Luật số 62/2025/QH15.
- Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15.
- Nghị quyết của Quốc hội khóa XVI về kết quả kỳ họp thứ nhất (tháng 4/2026).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Cơ quan lập pháp cao nhất của Việt Nam là gì?
Là Quốc hội. Đây là cơ quan duy nhất thực hiện quyền lập hiến và lập pháp, đồng thời là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân và cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Chính phủ có quyền lập pháp không?
Không. Chính phủ thực hiện quyền hành pháp. Chính phủ có quyền trình dự án luật ra Quốc hội và ban hành nghị định để thi hành luật, nhưng việc thông qua luật thuộc về Quốc hội.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội có phải cơ quan lập pháp không?
Không hoàn toàn. Ủy ban Thường vụ Quốc hội là cơ quan thường trực của Quốc hội, ban hành pháp lệnh và nghị quyết. Pháp lệnh có giá trị pháp lý thấp hơn luật, và quyền làm luật vẫn thuộc Quốc hội.
Quốc hội thông qua luật cần bao nhiêu phiếu?
Luật được thông qua khi có quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành. Với Hiến pháp, cần ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu tán thành.
Quyền lập pháp khác quyền lập hiến thế nào?
Quyền lập hiến là quyền làm và sửa đổi Hiến pháp. Quyền lập pháp là quyền làm và sửa đổi luật. Ở Việt Nam, cả hai quyền đều do Quốc hội thực hiện.
Tóm lại, cơ quan lập pháp của Việt Nam là Quốc hội, cơ quan duy nhất có quyền làm Hiến pháp và làm luật. Chính phủ, Tòa án, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hay HĐND đều có vai trò riêng, nhưng không thay thế được quyền lập pháp của Quốc hội. Nắm rõ sự phân biệt này giúp bạn trả lời đúng các câu hỏi về bộ máy nhà nước và hiểu đúng thứ bậc các văn bản pháp luật.
