Tài sản hình thành trong tương lai là tài sản chưa hình thành, hoặc đã hình thành nhưng quyền sở hữu chỉ được xác lập sau thời điểm giao dịch (khoản 2 Điều 108 Bộ luật Dân sự 2015). Loại tài sản này được phép giao dịch. Riêng nhà ở hình thành trong tương lai, bạn chỉ chuyển nhượng được hợp đồng mua bán khi chưa nộp hồ sơ cấp sổ và có chủ đầu tư xác nhận.
Tóm tắt nhanh
- Khái niệm nằm ở khoản 2 Điều 108 Bộ luật Dân sự 2015: gồm tài sản chưa hình thành và tài sản đã hình thành nhưng quyền sở hữu xác lập sau thời điểm giao dịch.
- Hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai được chuyển nhượng theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023 (Điều 49, Điều 50), trừ nhà ở xã hội.
- Điều kiện cốt lõi: chưa nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận, không tranh chấp, không bị kê biên, nếu đang thế chấp phải được bên nhận thế chấp đồng ý.
- Văn bản chuyển nhượng phải có xác nhận của chủ đầu tư; bên chuyển nhượng là cá nhân thì phải công chứng hoặc chứng thực.
- Thuế thu nhập cá nhân khi chuyển nhượng bất động sản là 2% giá chuyển nhượng (Luật Thuế TNCN 2025, hiệu lực từ 01/07/2026).
Tài sản hình thành trong tương lai là gì?
Bộ luật Dân sự 2015 chia tài sản thành hai nhóm tại Điều 108: tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai. Luật không đưa ra định nghĩa chung mà dùng cách liệt kê. Theo khoản 2 Điều 108, tài sản hình thành trong tương lai gồm:

- Tài sản chưa hình thành: thời điểm giao dịch, tài sản chưa tồn tại. Ví dụ: căn hộ đang xây phần móng, lô hàng chưa sản xuất, hoa màu chưa thu hoạch.
- Tài sản đã hình thành nhưng quyền sở hữu xác lập sau thời điểm giao dịch: tài sản đã tồn tại thật, nhưng người giao dịch chưa phải là chủ sở hữu tại thời điểm ký. Ví dụ: chiếc xe đã sản xuất xong, bạn ký hợp đồng mua nhưng chưa nhận bàn giao và chưa đăng ký.
Với bất động sản, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Luật Nhà ở 2023 dùng cách hiểu riêng. Nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai là nhà ở, công trình đang trong quá trình đầu tư xây dựng hoặc chưa được nghiệm thu đưa vào sử dụng theo pháp luật về xây dựng. Vì vậy, một căn hộ đã xây xong nhưng chưa nghiệm thu vẫn thuộc diện “hình thành trong tương lai” khi mua bán.
Lưu ý: Quyền sử dụng đất không được xem là tài sản hình thành trong tương lai khi dùng làm tài sản bảo đảm. Khoản 4 Điều 10 Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định việc bảo đảm bằng tài sản hình thành trong tương lai không áp dụng đối với quyền sử dụng đất.
Tài sản hình thành trong tương lai có được chuyển nhượng không?
Có, nhưng cách chuyển nhượng phụ thuộc loại tài sản. Bạn nên xác định mình đang ở tình huống nào trong ba tình huống dưới đây.
Tài sản thông thường (không phải bất động sản)
Hoa màu, hàng hóa đặt sản xuất, phương tiện đặt mua theo đơn hàng… có thể mua bán, tặng cho hoặc dùng bảo đảm nghĩa vụ nếu pháp luật không cấm. Các bên thỏa thuận theo nguyên tắc tự nguyện của Bộ luật Dân sự. Quyền sở hữu chỉ chuyển cho người mua khi tài sản hình thành và được giao theo hợp đồng. Bạn nên lập hợp đồng bằng văn bản, mô tả rõ tài sản, thời hạn giao và trách nhiệm khi chậm giao. Với giao dịch giữa cá nhân, bạn có thể tham khảo cách soạn giấy tờ trong bài mẫu giấy bán xe máy cá nhân để hình dung cấu trúc một văn bản mua bán tài sản.
Nhà ở hình thành trong tương lai
Đây là trường hợp phổ biến nhất. Cần phân biệt hai việc:
- Mua nhà từ chủ đầu tư: chủ đầu tư chỉ được bán khi dự án và nhà ở đáp ứng điều kiện tại Điều 24 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 (ví dụ đã khởi công xây dựng, có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo quy định). Trước khi bán, chủ đầu tư còn phải có văn bản chấp thuận bảo lãnh của ngân hàng thương mại theo Điều 26.
- Bán lại cho người khác: bạn không chuyển nhượng “căn nhà” vì nhà chưa có sổ, mà chuyển nhượng hợp đồng mua bán đã ký với chủ đầu tư. Người nhận chuyển nhượng tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ của bên mua với chủ đầu tư.
Công trình xây dựng thương mại, dịch vụ
Căn hộ du lịch, văn phòng kết hợp lưu trú, mặt bằng thương mại… là công trình xây dựng chứ không phải nhà ở. Các bài phân tích về Luật Kinh doanh bất động sản 2023 cho rằng luật chỉ cho chuyển nhượng ba loại hợp đồng được liệt kê (trong đó có hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai). Vì vậy, bạn cần kiểm tra kỹ hợp đồng và hỏi cơ quan có thẩm quyền về khả năng chuyển nhượng trước khi nhận tiền hay đặt cọc.
Điều kiện chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai
Điểm a khoản 1 Điều 49 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 cho phép chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai. Điều 50 và Điều 13 Nghị định 96/2024/NĐ-CP (hiệu lực từ 24/07/2024) đặt ra các điều kiện chính:
| Điều kiện | Giải thích ngắn |
|---|---|
| Chưa nộp hồ sơ cấp giấy chứng nhận | Hồ sơ đề nghị cấp sổ cho bên mua chưa được nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. |
| Không có tranh chấp | Hợp đồng không đang tranh chấp, hoặc tranh chấp đã có bản án, quyết định có hiệu lực. |
| Không bị kê biên | Nhà ở không bị kê biên để thi hành án. |
| Không thế chấp (hoặc được đồng ý) | Nếu đang thế chấp, phải có sự đồng ý của bên nhận thế chấp. |
| Hợp đồng gốc hợp lệ | Hợp đồng ký với chủ đầu tư được xác lập đúng quy định pháp luật. |
| Không phải nhà ở xã hội | Nhà ở xã hội chịu quy định riêng của Luật Nhà ở, không áp dụng cơ chế này. |
Việc chuyển nhượng phải lập thành văn bản. Văn bản này có hiệu lực chuyển giao quyền và nghĩa vụ giữa các bên khi có xác nhận của chủ đầu tư.
Trình tự và hồ sơ chuyển nhượng

- Bước 1 – Kiểm tra điều kiện: xác nhận hợp đồng chưa nộp hồ sơ cấp sổ, không bị thế chấp, kê biên hay tranh chấp. Đọc lại điều khoản hạn chế chuyển nhượng (nếu có) trong hợp đồng gốc.
- Bước 2 – Lập văn bản chuyển nhượng: ghi rõ thông tin hai bên, căn hộ (mã căn, diện tích, vị trí), số tiền đã thanh toán cho chủ đầu tư, giá chuyển nhượng, tiến độ thanh toán còn lại, quyền và nghĩa vụ các bên.
- Bước 3 – Công chứng hoặc chứng thực: nếu bên chuyển nhượng không phải doanh nghiệp, hợp tác xã có chức năng kinh doanh bất động sản thì văn bản phải được công chứng hoặc chứng thực. Hồ sơ thường gồm bản chính văn bản chuyển nhượng, bản chính hợp đồng đã ký lần đầu với chủ đầu tư, giấy tờ nhân thân của hai bên và giấy tờ chứng minh nghĩa vụ tài chính đã thực hiện.
- Bước 4 – Chủ đầu tư xác nhận: nộp hồ sơ cho chủ đầu tư. Trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ giấy tờ, chủ đầu tư phải kiểm tra, xác nhận vào văn bản chuyển nhượng và không được thu bất kỳ khoản kinh phí nào.
- Bước 5 – Kê khai thuế: bên có thu nhập kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân với cơ quan thuế theo hướng dẫn hiện hành (xem mục dưới).
- Bước 6 – Bên nhận chuyển nhượng tiếp tục thực hiện hợp đồng: thanh toán các đợt còn lại, nhận bàn giao và làm thủ tục cấp giấy chứng nhận khi đủ điều kiện.
Lưu ý: Từ ngày 01/07/2025, Luật Công chứng 2024 có hiệu lực và tổ chức hành nghề công chứng, chính quyền cấp xã (sau khi bỏ cấp huyện) có thể thực hiện chứng thực theo thẩm quyền. Trước khi đến nơi công chứng, bạn nên hỏi trước danh mục giấy tờ cụ thể của nơi đó.
Thuế và chi phí khi chuyển nhượng
Thu nhập từ chuyển nhượng quyền sở hữu nhà ở, kể cả nhà ở hình thành trong tương lai, là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Từ ngày 01/07/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 có hiệu lực, hướng dẫn bởi Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Với cá nhân cư trú, thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản được tính bằng giá chuyển nhượng nhân thuế suất 2%.
Ví dụ: bạn bán lại hợp đồng căn hộ với giá chuyển nhượng 2.000.000.000 đồng thì thuế thu nhập cá nhân là 2.000.000.000 × 2% = 40.000.000 đồng. Mức thuế tính trên giá chuyển nhượng, không phụ thuộc bạn lãi hay lỗ.
- Người nộp thuế: bên bán là người có thu nhập, nhưng hai bên có thể thỏa thuận bên mua nộp thay; thỏa thuận này nên ghi rõ trong văn bản chuyển nhượng.
- Giá tính thuế: thường là giá ghi trong hợp đồng; nếu giá thấp bất thường so với quy định của cơ quan nhà nước, cơ quan thuế có thể xác định lại theo quy định hiện hành.
- Thời điểm khai thuế: với nhà ở hình thành trong tương lai, hướng dẫn hiện hành gắn thời điểm xác định thu nhập với việc nộp hồ sơ khai thuế. Bạn nên đối chiếu Nghị định 253/2026/NĐ-CP hoặc hỏi cơ quan thuế để biết thời hạn chính xác.
- Mã số thuế: từ 01/07/2025, cá nhân dùng số định danh cá nhân làm mã số thuế. Nếu cần kiểm tra thông tin, bạn xem bài mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành và hướng dẫn đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng.
Ngoài thuế, bạn cần tính thêm phí công chứng, thù lao công chứng và các chi phí phát sinh khác theo quy định. Chủ đầu tư không được thu phí xác nhận chuyển nhượng hợp đồng.
Dùng tài sản hình thành trong tương lai để thế chấp, bảo đảm
Tài sản hình thành trong tương lai có thể dùng bảo đảm thực hiện nghĩa vụ (vay vốn, bảo lãnh…). Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định tài sản bảo đảm có thể là tài sản hiện có hoặc tài sản hình thành trong tương lai, trừ trường hợp luật cấm mua bán, cấm chuyển nhượng hoặc cấm chuyển giao quyền sở hữu tại thời điểm xác lập hợp đồng bảo đảm.
- Không áp dụng với quyền sử dụng đất: khoản 4 Điều 10 Nghị định 21/2021/NĐ-CP.
- Thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai: pháp luật yêu cầu giấy tờ chứng minh điều kiện được thế chấp, trong đó có giấy tờ chứng minh nhà ở thuộc diện được kinh doanh và tài sản không bị thế chấp, kê biên ở nơi khác. Ngân hàng thường yêu cầu thêm hợp đồng mua bán với chủ đầu tư và bảo lãnh của chủ đầu tư.
- Quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà: quyền tài sản không tồn tại dưới dạng vật chất nên không thể cầm cố mà chỉ có thể thế chấp.
- Hợp đồng vay: hợp đồng bảo đảm đi kèm một khoản vay. Nếu vay giữa cá nhân, bạn có thể tham khảo cách lập văn bản trong bài mẫu giấy ghi nợ viết tay.
Rủi ro thường gặp và cách phòng tránh
Cảnh báo: Giao dịch “mua đi bán lại” bằng giấy viết tay, giấy nhận cọc hoặc “phiếu thu” không có xác nhận của chủ đầu tư không được pháp luật bảo vệ đầy đủ. Khi tranh chấp, người nhận chuyển nhượng có thể không được công nhận là bên mua với chủ đầu tư.
- Dự án chưa đủ điều kiện bán: hãy kiểm tra dự án đã khởi công, có giấy tờ về đất và văn bản bảo lãnh của ngân hàng hay chưa. Nếu chủ đầu tư không đủ điều kiện, hợp đồng gốc có thể bị ảnh hưởng.
- Đã nộp hồ sơ cấp sổ: khi hồ sơ cấp giấy chứng nhận đã nộp, bạn không còn chuyển nhượng theo cơ chế chuyển nhượng hợp đồng. Lúc này phải chờ có sổ và làm thủ tục tặng cho, mua bán thông thường.
- Căn hộ đang thế chấp: cần có sự đồng ý bằng văn bản của bên nhận thế chấp. Nếu không, giao dịch có thể không đủ điều kiện.
- Chậm bàn giao: pháp luật không quy định một khung thời gian chung. Thời hạn và mức bồi thường do hợp đồng quy định, vì vậy bạn cần đọc kỹ điều khoản phạt chậm giao.
- Bên bán thiếu quyền định đoạt: nếu căn hộ là tài sản chung của vợ chồng, cần có chữ ký của cả hai. Bạn cũng nên kiểm tra giấy tờ nhân thân, ví dụ nơi cấp thẻ căn cước ghi trên hồ sơ theo hướng dẫn trong bài cách ghi nơi cấp căn cước công dân trong hồ sơ.
- Mua đất nền “hình thành trong tương lai”: quyền sử dụng đất không áp dụng cơ chế này khi bảo đảm, và giao dịch đất cần đúng điều kiện của Luật Đất đai 2024. Giấy viết tay có nhiều rủi ro, bạn xem thêm bài cách làm giấy tờ mua bán đất viết tay theo quy định pháp luật.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 105, Điều 108).
- Luật Kinh doanh bất động sản 2023 (Điều 3, Điều 23, Điều 24, Điều 26, Điều 49, Điều 50), hiệu lực từ 01/08/2024.
- Luật Nhà ở 2023.
- Luật Đất đai 2024.
- Nghị định 96/2024/NĐ-CP hướng dẫn Luật Kinh doanh bất động sản (Điều 13).
- Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định thi hành Bộ luật Dân sự về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.
- Luật Công chứng 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025).
- Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (hiệu lực từ 01/07/2026) và Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Tài sản hình thành trong tương lai quy định ở điều nào?
Khoản 2 Điều 108 Bộ luật Dân sự 2015 quy định tài sản hình thành trong tương lai gồm tài sản chưa hình thành và tài sản đã hình thành nhưng quyền sở hữu xác lập sau thời điểm giao dịch. Với nhà ở, khái niệm chi tiết nằm trong Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Luật Nhà ở 2023.
Căn hộ chung cư chưa có sổ hồng có bán lại được không?
Được, bằng cách chuyển nhượng hợp đồng mua bán với chủ đầu tư, nếu chưa nộp hồ sơ cấp sổ, không tranh chấp, không bị kê biên và đáp ứng điều kiện thế chấp (nếu có). Văn bản chuyển nhượng phải được công chứng hoặc chứng thực (bên bán là cá nhân) và có xác nhận của chủ đầu tư.
Chủ đầu tư có được thu phí khi xác nhận chuyển nhượng hợp đồng không?
Không. Chủ đầu tư phải kiểm tra và xác nhận trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ và không được thu bất kỳ khoản kinh phí nào liên quan đến việc xác nhận này.
Chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai nộp thuế bao nhiêu?
Thuế thu nhập cá nhân là 2% giá chuyển nhượng theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Ví dụ giá chuyển nhượng 3 tỷ đồng thì thuế là 60 triệu đồng. Các bên có thể thỏa thuận ai là người nộp.
Có được thế chấp quyền sử dụng đất hình thành trong tương lai không?
Không. Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định việc bảo đảm bằng tài sản hình thành trong tương lai không áp dụng đối với quyền sử dụng đất. Nhà ở hình thành trong tương lai thì có thể thế chấp nếu đáp ứng điều kiện về giấy tờ pháp lý.
Nhà ở xã hội hình thành trong tương lai có chuyển nhượng hợp đồng được không?
Cơ chế chuyển nhượng hợp đồng theo Điều 49 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 không áp dụng cho nhà ở xã hội. Việc mua bán, chuyển nhượng nhà ở xã hội tuân theo điều kiện riêng của Luật Nhà ở 2023.
Tóm lại, tài sản hình thành trong tương lai được pháp luật thừa nhận và cho phép giao dịch, nhưng nhà ở hình thành trong tương lai chỉ được chuyển nhượng hợp đồng khi đáp ứng điều kiện, đủ văn bản có công chứng hoặc chứng thực và xác nhận của chủ đầu tư. Bạn cần kiểm tra kỹ điều kiện, hoàn thành nghĩa vụ thuế 2% và lưu giữ đầy đủ chứng từ trước khi chuyển tiền.











