Theo Luật Tổ chức Chính phủ 2025, Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp. Chính phủ gồm Thủ tướng, các Phó Thủ tướng, các Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang bộ. Cơ cấu tổ chức của Chính phủ gồm các bộ và cơ quan ngang bộ. Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (2026-2031) có 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ.
Tóm tắt nhanh
- Vị trí: cơ quan hành chính cao nhất của nước CHXHCN Việt Nam, là cơ quan chấp hành của Quốc hội.
- Thành viên: Thủ tướng, các Phó Thủ tướng, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.
- Cơ cấu tổ chức: các bộ, cơ quan ngang bộ. Ngoài ra còn có các cơ quan thuộc Chính phủ.
- Nhiệm kỳ 2026-2031: 14 bộ, 3 cơ quan ngang bộ (Quốc hội thông qua ngày 07/04/2026).
- Văn bản nền tảng: Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15, thay Luật Tổ chức Chính phủ 2015.
Chính phủ có vị trí, chức năng gì?
Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chính phủ thực hiện quyền hành pháp và là cơ quan chấp hành của Quốc hội.
Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội. Chính phủ báo cáo công tác trước Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chủ tịch nước.
Nói đơn giản: Quốc hội đặt ra luật, nghị quyết. Chính phủ tổ chức thực hiện bằng cách ban hành văn bản hướng dẫn và điều hành bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương. Nếu bạn muốn hiểu vì sao bộ máy nhà nước được chia thành các cơ quan như vậy, xem thêm bài bản chất của nhà nước là gì.
Thành viên Chính phủ gồm những ai?
Chính phủ gồm:
- Thủ tướng Chính phủ: người đứng đầu Chính phủ, lãnh đạo công tác của Chính phủ. Thủ tướng do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội theo đề nghị của Chủ tịch nước.
- Các Phó Thủ tướng Chính phủ: giúp Thủ tướng theo phân công.
- Các Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang bộ: phụ trách ngành, lĩnh vực được phân công.
Cơ cấu số lượng thành viên Chính phủ do Thủ tướng trình Quốc hội quyết định. Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang bộ chịu trách nhiệm cá nhân về ngành, lĩnh vực mình phụ trách. Đồng thời họ cùng các thành viên khác chịu trách nhiệm tập thể về hoạt động của Chính phủ.
Lưu ý: “Thành viên Chính phủ” và “cơ cấu tổ chức của Chính phủ” là hai khái niệm khác nhau. Thành viên là những người giữ chức danh (Thủ tướng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng…). Cơ cấu tổ chức là các cơ quan: bộ và cơ quan ngang bộ.
Cơ cấu tổ chức Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031
Ngày 07/04/2026, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI thông qua nghị quyết về cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ mới với 488/488 đại biểu có mặt tán thành. Theo đó, Chính phủ có 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ. Danh sách các bộ, cơ quan ngang bộ vẫn giữ như nhiệm kỳ 2021-2026.
| STT | Tên cơ quan | Loại |
|---|---|---|
| 1 | Bộ Quốc phòng | Bộ |
| 2 | Bộ Công an | Bộ |
| 3 | Bộ Ngoại giao | Bộ |
| 4 | Bộ Nội vụ | Bộ |
| 5 | Bộ Tư pháp | Bộ |
| 6 | Bộ Tài chính | Bộ |
| 7 | Bộ Công Thương | Bộ |
| 8 | Bộ Nông nghiệp và Môi trường | Bộ |
| 9 | Bộ Xây dựng | Bộ |
| 10 | Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch | Bộ |
| 11 | Bộ Khoa học và Công nghệ | Bộ |
| 12 | Bộ Giáo dục và Đào tạo | Bộ |
| 13 | Bộ Y tế | Bộ |
| 14 | Bộ Dân tộc và Tôn giáo | Bộ |
| 15 | Ngân hàng Nhà nước Việt Nam | Cơ quan ngang bộ |
| 16 | Thanh tra Chính phủ | Cơ quan ngang bộ |
| 17 | Văn phòng Chính phủ | Cơ quan ngang bộ |
Bộ và cơ quan ngang bộ khác nhau thế nào?
Bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện quản lý nhà nước về một hoặc một số ngành, lĩnh vực và dịch vụ công trong phạm vi toàn quốc. Cả hai đều có Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng là thành viên Chính phủ. Điểm khác chủ yếu là tên gọi và tính chất lĩnh vực:
- Bộ quản lý một ngành, lĩnh vực cụ thể (ví dụ giáo dục, y tế, tài chính).
- Cơ quan ngang bộ có vị trí tương đương bộ nhưng thường mang tính chuyên biệt hoặc tham mưu, như Ngân hàng Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, Văn phòng Chính phủ.
Ai quy định chức năng, cơ cấu bên trong từng bộ?
Chính phủ quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của từng bộ, cơ quan ngang bộ bằng nghị định. Việc thành lập hoặc bãi bỏ bộ, cơ quan ngang bộ do Chính phủ trình Quốc hội quyết định.
Năm 2026, nhiều nghị định mới đã được ban hành theo hướng này. Ví dụ: Nghị định 196/2026/NĐ-CP về Văn phòng Chính phủ (từ 01/6/2026), Nghị định 276/2026/NĐ-CP về Bộ Nội vụ, Nghị định 279/2026/NĐ-CP về Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nghị định 313/2026/NĐ-CP về Bộ Y tế (từ 18/8/2026) và Nghị định 376/2026/NĐ-CP về Bộ Tài chính (từ 01/10/2026). Muốn biết một bộ có bao nhiêu vụ, cục, bạn cần xem nghị định riêng của bộ đó.
Cơ quan thuộc Chính phủ là gì?
Ngoài bộ và cơ quan ngang bộ, Luật Tổ chức Chính phủ còn quy định về cơ quan thuộc Chính phủ. Chính phủ quyết định việc thành lập, tổ chức lại, giải thể các cơ quan này. Chính phủ cũng quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của từng cơ quan.
Cơ quan thuộc Chính phủ không phải là thành viên Chính phủ và không nằm trong danh sách 14 bộ, 3 cơ quan ngang bộ ở trên. Danh sách này đã thay đổi trong năm 2026. Từ 01/4/2026, Chính phủ bãi bỏ các nghị định về chức năng, cơ cấu của 5 cơ quan: Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Lý do là Trung ương Đảng chủ trương chuyển năm cơ quan này thành đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Lưu ý: Nhiều tài liệu cũ vẫn liệt kê năm cơ quan trên là “cơ quan thuộc Chính phủ”. Thông tin này đã lỗi thời kể từ 01/4/2026.
Nguyên tắc tổ chức và chế độ làm việc của Chính phủ
Luật Tổ chức Chính phủ 2025 đặt ra một số nguyên tắc chính:
- Tổ chức và hoạt động tuân theo Hiến pháp và pháp luật.
- Bộ máy hành chính tinh gọn, quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
- Cơ quan cấp dưới phục tùng sự lãnh đạo, chỉ đạo và chấp hành nghiêm quyết định của cơ quan cấp trên.
- Phân định rõ thẩm quyền: Thủ tướng không quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền, trách nhiệm của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ đối với ngành, lĩnh vực được phân công.
- Bảo đảm phân quyền giữa Chính phủ và chính quyền địa phương để địa phương chủ động hơn.
Về cách làm việc, Chính phủ kết hợp trách nhiệm tập thể với trách nhiệm cá nhân. Những vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền Chính phủ được thảo luận và quyết định tập thể. Mỗi Bộ trưởng vẫn chịu trách nhiệm cá nhân về lĩnh vực của mình.
Khi soạn thảo, ban hành văn bản, các cơ quan trong bộ máy dùng văn phong hành chính riêng. Bạn có thể xem thêm phong cách ngôn ngữ hành chính là gì để nhận biết đặc điểm này.
Chính phủ và chính quyền địa phương hai cấp
Chính phủ thống nhất quản lý bộ máy hành chính cả nước. Ở địa phương, từ ngày 01/7/2025 chỉ còn hai cấp chính quyền là cấp tỉnh và cấp xã (theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15). Cấp huyện không còn là cấp chính quyền địa phương. Các nhiệm vụ trước đây của cấp huyện được chuyển lên tỉnh, phân cấp xuống xã hoặc giao cho cơ quan chuyên môn đóng trên địa bàn.
Với người dân, thay đổi này thể hiện rõ ở thủ tục hành chính. Nhiều việc trước đây làm ở UBND huyện, nay do UBND cấp xã hoặc cơ quan cấp tỉnh giải quyết. Ví dụ, bạn có thể tham khảo hướng dẫn về đăng ký tạm trú online hoặc chứng thực sơ yếu lý lịch ở đâu theo thẩm quyền hiện hành.
Lưu ý: UBND các cấp là cơ quan hành chính ở địa phương, chịu sự lãnh đạo của Chính phủ và Thủ tướng. UBND không thuộc cơ cấu tổ chức của Chính phủ. Đây là hai hệ thống cơ quan khác nhau, dù có quan hệ chỉ đạo, điều hành.
Quy định cũ và quy định hiện hành
Trước đây, tổ chức Chính phủ được quy định bởi Luật Tổ chức Chính phủ 2015 (sửa đổi năm 2019). Hiện nay, Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15 do Quốc hội thông qua ngày 18/02/2025 thay thế luật cũ và có hiệu lực từ 01/3/2025.
| Nội dung | Trước đây | Hiện nay (10/2026) |
|---|---|---|
| Luật điều chỉnh | Luật Tổ chức Chính phủ 2015 | Luật Tổ chức Chính phủ 63/2025/QH15 |
| Cơ cấu số lượng thành viên | Do Thủ tướng trình Quốc hội quyết định | Vẫn do Thủ tướng trình Quốc hội quyết định |
| Số bộ, cơ quan ngang bộ | Theo nhiệm kỳ 2021-2026 | 14 bộ, 3 cơ quan ngang bộ (nhiệm kỳ 2026-2031) |
| Chính quyền địa phương | Ba cấp: tỉnh, huyện, xã | Hai cấp: tỉnh, xã (từ 01/7/2025) |
Bạn nên đối chiếu văn bản hợp nhất mới nhất khi trích dẫn điều khoản cụ thể, vì luật có thể được sửa đổi, bổ sung.
Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 (sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết 203/2025/QH15)
- Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15 ngày 18/02/2025
- Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 ngày 16/6/2025
- Nghị quyết của Quốc hội khóa XVI về cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031 (07/04/2026)
- Nghị quyết 73/NQ-CP và Nghị quyết 74/NQ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ
- Nghị định 196/2026/NĐ-CP, 276/2026/NĐ-CP, 279/2026/NĐ-CP, 313/2026/NĐ-CP, 376/2026/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các bộ, cơ quan ngang bộ
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Cơ cấu tổ chức của Chính phủ gồm những gì?
Cơ cấu tổ chức của Chính phủ gồm các bộ và cơ quan ngang bộ. Thành viên Chính phủ gồm Thủ tướng, các Phó Thủ tướng, Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang bộ. Việc thành lập, bãi bỏ bộ, cơ quan ngang bộ do Chính phủ trình Quốc hội quyết định.
Hiện nay Chính phủ có bao nhiêu bộ?
Nhiệm kỳ 2026-2031 có 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ, tổng cộng 17 cơ quan. Số lượng này giữ nguyên so với nhiệm kỳ 2021-2026.
Ngân hàng Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, Văn phòng Chính phủ có phải là bộ không?
Không. Ba cơ quan này là cơ quan ngang bộ. Thủ trưởng của các cơ quan này vẫn là thành viên Chính phủ.
Cơ quan thuộc Chính phủ có phải là thành viên Chính phủ không?
Không. Cơ quan thuộc Chính phủ do Chính phủ quyết định thành lập, tổ chức lại hoặc giải thể. Người đứng đầu cơ quan này không mặc nhiên là thành viên Chính phủ.
Nhiệm kỳ của Chính phủ kéo dài bao lâu?
Nhiệm kỳ của Chính phủ theo nhiệm kỳ của Quốc hội, thường là 5 năm. Chính phủ hiện nay là Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (2026-2031).
Ai quy định cơ cấu bên trong từng bộ?
Chính phủ quy định bằng nghị định riêng cho từng bộ, cơ quan ngang bộ. Nghị định này nêu vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và danh sách các vụ, cục, đơn vị trực thuộc.
Tóm lại, Chính phủ được tổ chức theo mô hình các bộ và cơ quan ngang bộ, do Thủ tướng đứng đầu và chịu trách nhiệm trước Quốc hội. Nhiệm kỳ 2026-2031 có 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ. Khi tra cứu, bạn nên dựa vào Luật Tổ chức Chính phủ 2025, nghị quyết của Quốc hội về cơ cấu Chính phủ và nghị định riêng của từng bộ để có thông tin chính xác nhất.
