Khấu trừ thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) là việc cơ sở sản xuất hàng hóa chịu thuế được trừ số thuế TTĐB đã nộp ở khâu nguyên liệu vào số thuế phải nộp ở khâu sản xuất. Điều kiện là nguyên liệu đã chịu thuế TTĐB, có chứng từ hợp pháp, và mức trừ chỉ tương ứng với phần nguyên liệu đã dùng cho hàng hóa bán ra. Quy định này nằm trong Luật Thuế TTĐB 2025, áp dụng từ 01/01/2026.
Tóm tắt nhanh
- Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2026, thay Luật số 27/2008/QH12 và các lần sửa đổi.
- Nghị định 360/2025/NĐ-CP và Thông tư 158/2025/TT-BTC hướng dẫn chi tiết, ban hành ngày 31/12/2025.
- Chỉ người sản xuất hàng chịu thuế TTĐB bằng nguyên liệu đã nộp thuế TTĐB mới được khấu trừ, và phải có chứng từ hợp pháp.
- Số thuế khấu trừ tính theo phần nguyên liệu thực tế đã dùng để sản xuất hàng hóa đã tiêu thụ trong kỳ.
- Khấu trừ khác với hoàn thuế: khấu trừ là trừ vào số thuế phải nộp, hoàn thuế là Nhà nước trả lại tiền trong các trường hợp luật quy định.
Khấu trừ thuế tiêu thụ đặc biệt là gì?
Thuế TTĐB đánh vào một số hàng hóa, dịch vụ mà Nhà nước muốn hạn chế tiêu dùng, như thuốc lá, rượu, bia, ô tô dưới 24 chỗ, mô tô trên 125 cm³, điều hòa công suất lớn, nước giải khát có đường cao. Người nộp thuế là tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công, nhập khẩu hàng hóa và kinh doanh dịch vụ thuộc diện chịu thuế.
Nhiều sản phẩm chịu thuế lại được làm từ nguyên liệu cũng đã chịu thuế TTĐB. Ví dụ, cơ sở pha chế rượu mua rượu nguyên liệu đã nộp thuế TTĐB. Nếu không cho trừ, thuế sẽ bị tính hai lần trên cùng một phần giá trị. Cơ chế khấu trừ ra đời để tránh tình trạng đó.
Khấu trừ thuế TTĐB chỉ áp dụng ở khâu sản xuất. Cơ sở thương mại mua đi bán lại hàng đã chịu thuế TTĐB không có thuế TTĐB đầu ra để trừ, nên không có khái niệm khấu trừ thuế này ở khâu bán buôn, bán lẻ.
Điều kiện để được khấu trừ
Theo Điều 9 Luật Thuế TTĐB 2025 (nội dung về hoàn thuế, khấu trừ thuế), bạn được khấu trừ khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Là người nộp thuế sản xuất hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB.
- Nguyên liệu đã nộp thuế TTĐB: nhập khẩu (đã nộp thuế ở khâu nhập khẩu) hoặc mua từ cơ sở sản xuất trong nước (thuế đã nằm trong giá mua).
- Có chứng từ hợp pháp chứng minh số thuế đã nộp: chứng từ nộp thuế khâu nhập khẩu, hóa đơn mua hàng của cơ sở sản xuất trong nước.
- Nguyên liệu thực sự đã dùng để sản xuất ra hàng hóa chịu thuế TTĐB và hàng hóa đó đã được tiêu thụ trong kỳ tính thuế.
Lưu ý: Hàng hóa tự nó không thuộc diện chịu thuế TTĐB thì không phát sinh thuế TTĐB đầu ra để khấu trừ. Nếu sản phẩm cuối cùng được xuất khẩu, bạn cần xem sang phần hoàn thuế và đối tượng không chịu thuế.
Cách tính thuế TTĐB được khấu trừ
Bước 1: Tính thuế TTĐB phải nộp ở khâu sản xuất
Với hàng hóa tính thuế theo tỷ lệ phần trăm, số thuế phải nộp bằng giá tính thuế nhân với thuế suất. Giá tính thuế TTĐB của hàng hóa sản xuất trong nước là giá bán chưa có thuế TTĐB, chưa có thuế GTGT và có thể quy đổi theo công thức:
Giá tính thuế TTĐB = Giá bán chưa có thuế GTGT ÷ (1 + thuế suất TTĐB)
Với dịch vụ chịu thuế, công thức tương tự: giá dịch vụ chưa có thuế GTGT chia cho (1 + thuế suất). Luật 2025 còn bổ sung phương pháp thuế tuyệt đối: số thuế phải nộp bằng lượng hàng hóa chịu thuế nhân với mức thuế tuyệt đối, áp dụng cho một số mặt hàng như thuốc lá theo lộ trình trong biểu thuế.
Bước 2: Xác định số thuế TTĐB được khấu trừ
Số thuế được khấu trừ tương ứng với phần nguyên liệu đã dùng để sản xuất hàng hóa đã tiêu thụ. Về nguyên tắc, bạn có thể tính như sau:
Thuế TTĐB được khấu trừ = Thuế TTĐB đã nộp trên nguyên liệu mua vào × (Lượng nguyên liệu dùng cho hàng đã bán ÷ Tổng lượng nguyên liệu mua vào)
Đây là cách trình bày theo nguyên tắc chung, giúp bạn hình dung. Phương pháp phân bổ cụ thể (theo kỳ, theo đơn vị nguyên liệu, theo định mức) bạn cần đối chiếu Nghị định 360/2025/NĐ-CP và Thông tư 158/2025/TT-BTC.
Bước 3: Tính số thuế còn phải nộp
Thuế TTĐB phải nộp trong kỳ = Thuế TTĐB đầu ra − Thuế TTĐB được khấu trừ
Số thuế được trừ không vượt quá số thuế phải nộp của hàng hóa sản xuất ra. Phần chưa trừ hết không tự động được hoàn, trừ các trường hợp luật cho phép (xem phần hoàn thuế).
VÍ DỤ MINH HỌA (số liệu giả định)
Một cơ sở sản xuất rượu pha chế mua 10.000 lít rượu nguyên liệu từ cơ sở sản xuất trong nước. Thuế TTĐB đã nằm trong giá mua, có hóa đơn hợp lệ, tổng cộng 200 triệu đồng. Trong kỳ, cơ sở dùng 8.000 lít để sản xuất số rượu thành phẩm đã bán.
Thuế TTĐB được khấu trừ = 200 triệu × 8.000 ÷ 10.000 = 160 triệu đồng.
Giả sử thuế TTĐB đầu ra của lô hàng bán trong kỳ là 500 triệu đồng. Số thuế phải nộp = 500 − 160 = 340 triệu đồng.
Phần 40 triệu đồng của 2.000 lít nguyên liệu chưa dùng được để lại, khấu trừ ở kỳ sau khi nguyên liệu được đưa vào sản xuất và hàng được tiêu thụ.
Các trường hợp khấu trừ thường gặp
| Trường hợp | Cách xử lý thuế TTĐB |
|---|---|
| Nguyên liệu nhập khẩu đã nộp thuế TTĐB ở khâu nhập khẩu | Được khấu trừ số thuế đã nộp, tương ứng phần nguyên liệu dùng cho hàng đã tiêu thụ. |
| Nguyên liệu mua trực tiếp từ cơ sở sản xuất trong nước | Được khấu trừ số thuế TTĐB đã trả, khi có chứng từ hợp pháp. |
| Nguyên liệu mua qua khâu trung gian (đại lý, thương mại) | Cần xem kỹ hồ sơ chứng minh nguồn gốc và số thuế đã nộp. Nên đối chiếu hướng dẫn tại Nghị định 360/2025/NĐ-CP. |
| Nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu | Có thể được hoàn thuế đã nộp, chỉ với số lượng hàng thực tế xuất khẩu. |
| Xăng khoáng làm nguyên liệu sản xuất, pha chế xăng sinh học | Số thuế chưa khấu trừ hết được hoàn theo quy định mới của Luật 2025. |
Thuế TTĐB nhập khẩu theo quyết định ấn định
Trước đây, hướng dẫn thi hành cho phép khấu trừ cả số thuế TTĐB nộp theo quyết định ấn định của cơ quan hải quan, trừ khi người nộp thuế bị xử phạt vì gian lận, trốn thuế. Với kỳ tính thuế từ 2026, bạn nên kiểm tra lại quy định cụ thể trong Nghị định 360/2025/NĐ-CP trước khi áp dụng.
Xăng sinh học
Luật 2025 bổ sung quy định hoàn thuế đối với số thuế TTĐB chưa được khấu trừ hết của xăng khoáng dùng làm nguyên liệu sản xuất, pha chế xăng sinh học. Nội dung này chỉ áp dụng cho doanh nghiệp được phép sản xuất, pha chế xăng sinh học.
Khấu trừ khác hoàn thuế thế nào?
Hai khái niệm này hay bị nhầm. Bạn có thể phân biệt nhanh như sau:
- Khấu trừ: trừ thuế nguyên liệu vào thuế phải nộp ngay khi kê khai ở khâu sản xuất. Không cần cơ quan thuế ra quyết định hoàn.
- Hoàn thuế: Nhà nước trả lại số thuế đã nộp. Người nộp thuế được hoàn khi thuộc một trong các trường hợp luật quy định.
Theo Luật Thuế TTĐB 2025, người nộp thuế được hoàn thuế đã nộp khi:
- Hàng hóa là nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu ra nước ngoài, và chỉ hoàn với số lượng hàng thực tế xuất khẩu.
- Quyết toán thuế khi giải thể, phá sản mà còn số thuế TTĐB chưa được khấu trừ hết. Trường hợp tổ hợp tác chuyển đổi thành hợp tác xã, hợp tác xã được kế thừa số thuế nộp thừa hoặc chưa khấu trừ hết.
- Hoàn thuế theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Cảnh báo: Luật 2025 sửa đổi theo hướng không áp dụng hoàn thuế TTĐB đối với một số trường hợp tổ chức lại doanh nghiệp như chuyển đổi sở hữu, chuyển đổi doanh nghiệp, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chấm dứt hoạt động. Doanh nghiệp đang tái cấu trúc nên kiểm tra kỹ trước khi dự tính khoản hoàn thuế.
Hồ sơ, chứng từ và kê khai
Để được khấu trừ, bạn cần lưu giữ bộ chứng từ chứng minh ba điều: nguyên liệu có chịu thuế TTĐB, thuế đã nộp bao nhiêu, nguyên liệu đã dùng vào sản phẩm đã bán.
- Nguyên liệu nhập khẩu: tờ khai hải quan, chứng từ nộp thuế TTĐB khâu nhập khẩu, quyết định ấn định thuế (nếu có).
- Nguyên liệu mua trong nước: hóa đơn của cơ sở sản xuất, trong đó thể hiện giá đã bao gồm thuế TTĐB. Từ 01/07/2026, hóa đơn thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Bạn có thể xem thêm cách lập hóa đơn tại bài mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ.
- Chứng từ sản xuất: định mức nguyên liệu, phiếu xuất kho, sổ theo dõi nhập – xuất – tồn nguyên liệu, để phân bổ phần được khấu trừ.
Kê khai thuế TTĐB thực hiện trên tờ khai mẫu 01/TTĐB theo Nghị định 373/2025/NĐ-CP. Thời điểm xác định thuế (Điều 7 Luật 2025) với hàng nhập khẩu là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan, với dịch vụ là khi hoàn thành cung ứng hoặc lập hóa đơn dịch vụ.
Sai sót thường gặp khi khấu trừ
- Khấu trừ khi chưa có chứng từ hợp pháp: chứng từ thiếu, hóa đơn không thể hiện thuế TTĐB hoặc sai thông tin sẽ bị loại khi thanh tra, kiểm tra.
- Khấu trừ cả phần nguyên liệu chưa dùng: thuế chỉ được trừ tương ứng với nguyên liệu đã dùng cho hàng hóa đã tiêu thụ, không phải toàn bộ lô nguyên liệu mua vào.
- Nhầm giữa khấu trừ và hoàn thuế: thuế TTĐB chưa trừ hết không tự động được hoàn, chỉ hoàn trong các trường hợp luật liệt kê.
- Áp dụng văn bản cũ: từ kỳ tính thuế 2026, Luật 27/2008 và Nghị định 108/2015 không còn là căn cứ chính. Hãy dùng Luật 66/2025/QH15 và Nghị định 360/2025/NĐ-CP.
- Không theo dõi định mức: thiếu sổ sách nhập – xuất – tồn khiến việc phân bổ số thuế khấu trừ khó chứng minh.
Thuế suất tham khảo từ 2026
Biểu thuế TTĐB nằm tại Điều 8 Luật 2025, với nhiều mức tăng theo lộ trình. Ví dụ: rượu từ 20 độ trở lên và bia chịu 65% từ 01/01/2026, tăng lên 90% từ 01/01/2031. Rượu dưới 20 độ chịu 35% từ 01/01/2026, tăng lên 60% từ 01/01/2031. Thuế suất càng cao thì giá trị khấu trừ ở khâu nguyên liệu càng lớn, nên việc lưu đủ chứng từ càng quan trọng.
Với xe mô tô trên 125 cm³, thuế TTĐB là một trong các khoản bạn cần tính khi mua xe. Chi phí đăng ký sau đó có thể tham khảo ở bài cách tính lệ phí trước bạ xe máy. Nếu bạn là cá nhân kinh doanh và cần kê khai thuế, hãy xem hướng dẫn về mã số thuế cá nhân và mức giảm trừ gia cảnh mới.
Căn cứ pháp lý
- Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 ngày 14/06/2025, hiệu lực từ 01/01/2026.
- Nghị định 360/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
- Thông tư 158/2025/TT-BTC ngày 31/12/2025 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành.
- Nghị định 373/2025/NĐ-CP (mẫu tờ khai thuế TTĐB 01/TTĐB).
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ (hiệu lực 01/07/2026).
- Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 27/2008/QH12 và các văn bản sửa đổi (hết hiệu lực từ 01/01/2026).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Ai được khấu trừ thuế tiêu thụ đặc biệt?
Người nộp thuế sản xuất hàng hóa thuộc diện chịu thuế TTĐB bằng nguyên liệu đã nộp thuế TTĐB và có chứng từ hợp pháp. Cơ sở chỉ kinh doanh thương mại thông thường không có thuế TTĐB đầu ra ở khâu sản xuất để khấu trừ.
Thuế TTĐB đã khấu trừ nhưng chưa hết thì có được hoàn không?
Không tự động. Luật 2025 chỉ cho hoàn trong các trường hợp cụ thể, như quyết toán khi giải thể, phá sản, nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu, điều ước quốc tế, hoặc xăng khoáng làm nguyên liệu pha chế xăng sinh học. Phần còn lại tiếp tục khấu trừ ở các kỳ sau.
Luật nào đang áp dụng cho khấu trừ thuế TTĐB năm 2026?
Luật Thuế TTĐB số 66/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2026, cùng Nghị định 360/2025/NĐ-CP và Thông tư 158/2025/TT-BTC. Luật số 27/2008/QH12 đã được thay thế từ ngày này.
Thuế TTĐB được tính trên giá nào?
Hàng hóa sản xuất trong nước tính trên giá bán chưa có thuế GTGT sau khi tách thuế TTĐB, tức bằng giá bán chia cho (1 + thuế suất). Hàng nhập khẩu tính theo giá tính thuế nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu, theo hướng dẫn tại Nghị định 360/2025/NĐ-CP.
Nguyên liệu mua qua đại lý có được khấu trừ không?
Có thể, nếu chứng minh được nguyên liệu đã chịu thuế TTĐB và có chứng từ hợp pháp thể hiện số thuế. Vì dễ phát sinh tranh chấp khi kiểm tra, bạn nên tra cứu điều khoản cụ thể trong Nghị định 360/2025/NĐ-CP.
Tóm lại, khấu trừ thuế TTĐB giúp tránh đánh thuế trùng ở khâu nguyên liệu và khâu sản xuất, nhưng chỉ áp dụng khi nguyên liệu đã nộp thuế, có chứng từ hợp pháp và đã được dùng cho hàng bán ra. Từ 01/01/2026, bạn cần áp dụng Luật 66/2025/QH15 cùng Nghị định 360/2025/NĐ-CP thay cho các văn bản cũ.
