Khi phát hiện bị lừa chuyển khoản, bạn cần làm ngay ba việc: dừng mọi giao dịch tiếp theo, gọi ngân hàng để báo và đề nghị xử lý khoản chuyển nhầm lẫn do lừa đảo, rồi lưu toàn bộ chứng cứ và tố giác với Công an (trực tiếp tại Công an cấp xã hoặc qua VNeID). Báo càng sớm, cơ hội ngăn dòng tiền càng cao.
Tóm tắt nhanh
- Không chuyển thêm tiền, không xóa tin nhắn, cuộc gọi, ảnh giao dịch.
- Gọi tổng đài hoặc đến chi nhánh ngân hàng ngay để cung cấp thông tin giao dịch và đề nghị hỗ trợ ngăn chặn tài khoản nhận tiền.
- Gửi đơn tố giác đến Công an nơi cư trú, nơi xảy ra vụ việc hoặc qua ứng dụng VNeID.
- Không có mức tiền tối thiểu để trình báo. Từ 2 triệu đồng trở lên, hành vi lừa đảo có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
- Cảnh giác với những người tự nhận “hỗ trợ lấy lại tiền” – đó thường là lần lừa thứ hai.
Việc cần làm ngay trong những giờ đầu
Thời gian là yếu tố quyết định, vì kẻ lừa đảo thường chuyển tiền đi qua nhiều tài khoản trong thời gian rất ngắn. Bạn hãy làm theo thứ tự sau:
- Bước 1 – Dừng lại: Không chuyển thêm tiền với hy vọng “chuộc” lại khoản đã mất, không làm theo yêu cầu cài ứng dụng, quét mã hay cung cấp OTP.
- Bước 2 – Chụp và lưu chứng cứ: Chụp màn hình giao dịch, tin nhắn, trang web, hồ sơ mạng xã hội của đối tượng. Không xóa cuộc trò chuyện.
- Bước 3 – Báo ngân hàng: Liên hệ ngân hàng nơi bạn chuyển tiền để thông báo giao dịch có dấu hiệu lừa đảo.
- Bước 4 – Tố giác với Công an: Nộp đơn hoặc gửi tố giác qua VNeID, kèm bản chụp chứng cứ.
- Bước 5 – Theo dõi và bổ sung: Bổ sung thông tin khi cơ quan Công an yêu cầu và chỉ làm việc với cơ quan có thẩm quyền.
Báo ngân hàng như thế nào?
Hãy gọi tổng đài chính thức của ngân hàng bạn đang dùng (số in trên thẻ hoặc ghi trong ứng dụng chính thức) hoặc đến thẳng chi nhánh. Bạn nên chuẩn bị sẵn:
- Thời gian chuyển tiền, số tiền, mã giao dịch;
- Số tài khoản, tên chủ tài khoản và ngân hàng nhận tiền;
- Nội dung chuyển khoản và mô tả ngắn gọn việc bạn bị lừa.
Cần hiểu đúng vai trò của ngân hàng: ngân hàng không tự ý “lấy tiền lại” từ tài khoản của người khác theo yêu cầu của bạn. Việc phong tỏa tài khoản nhận tiền chỉ được thực hiện khi có yêu cầu bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trong đó có cơ quan Công an, theo quy định về thanh toán không dùng tiền mặt và pháp luật tố tụng hình sự. Dù vậy, việc báo sớm giúp ngân hàng ghi nhận cảnh báo, rà soát giao dịch bất thường và phối hợp với cơ quan điều tra khi có yêu cầu.
Lưu ý: Nếu bạn lộ mã OTP, mật khẩu hoặc cài ứng dụng lạ trên điện thoại, hãy khóa thẻ, đổi mật khẩu và tạm khóa dịch vụ ngân hàng điện tử ngay. Sau đó gỡ ứng dụng lạ hoặc khôi phục cài đặt gốc cho điện thoại.
Chứng cứ cần lưu giữ
Hồ sơ càng đầy đủ, việc xác minh càng nhanh. Hãy chuẩn bị:
- Ảnh chụp màn hình hoặc sao kê thể hiện giao dịch chuyển tiền;
- Tin nhắn, email, nội dung chat, ghi âm cuộc gọi (nếu có), số điện thoại của đối tượng;
- Đường dẫn trang web, tên tài khoản mạng xã hội, quảng cáo hoặc bài đăng bán hàng, tuyển dụng, đầu tư mà đối tượng sử dụng;
- Hợp đồng, giấy tờ giao dịch (nếu có), ví dụ giấy ghi nợ hay giấy mua bán – bạn có thể tham khảo mẫu giấy ghi nợ viết tay để biết giấy tờ vay mượn cần có những nội dung nào;
- Giấy tờ tùy thân của bạn (thẻ căn cước hoặc CCCD còn hạn).
Tố giác ở đâu và như thế nào?
Báo công an ở đâu khi bị lừa đảo chuyển khoản?
Từ 01/07/2025 nước ta tổ chức chính quyền hai cấp, không còn cấp huyện. Vì vậy, bạn có thể gửi tố giác đến:
- Công an cấp xã (xã, phường, đặc khu) nơi bạn cư trú hoặc nơi xảy ra vụ việc;
- Cơ quan Công an cấp tỉnh, nhất là khi vụ việc có nhiều bị hại, số tiền lớn hoặc đối tượng ở địa phương khác;
- Ứng dụng VNeID (tài khoản định danh điện tử), tính năng kiến nghị, phản ánh và tố giác tội phạm. Thông tin được chuyển đến Công an có thẩm quyền và bạn theo dõi được tình trạng xử lý trong ứng dụng.
Bạn cũng có thể gửi đơn qua bưu điện hoặc hòm thư điện tử chính thức của cơ quan Công an. Nếu chưa có tài khoản VNeID, bạn có thể xem hướng dẫn đăng ký làm thẻ căn cước online để chuẩn bị giấy tờ tùy thân.
Nội dung đơn tố giác gồm những gì?
- Họ tên, năm sinh, số định danh cá nhân, nơi cư trú, thông tin liên lạc của bạn;
- Diễn biến sự việc theo trình tự thời gian: đối tượng liên hệ bạn bằng cách nào, nói gì, bạn chuyển bao nhiêu, vào tài khoản nào;
- Thông tin về đối tượng bạn biết (số điện thoại, tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội);
- Đề nghị xác minh, xử lý và thu hồi tài sản; danh mục tài liệu đính kèm;
- Cam đoan nội dung đúng sự thật.
Cảnh báo: Chỉ tố giác đúng sự thật. Cố ý tố giác sai sự thật có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, hãy truy cập cổng dịch vụ công của Bộ Công an qua đúng tên miền .gov.vn; các đường link lạ hoặc “ứng dụng dịch vụ công” do người lạ gửi đều là dấu hiệu giả mạo.
Cơ quan Công an giải quyết trong bao lâu?
Theo Bộ luật Tố tụng hình sự, cơ quan có thẩm quyền phải kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm trong thời hạn luật định (thông thường không quá 20 ngày, vụ việc phức tạp có thể kéo dài hơn nhưng có giới hạn). Sau đó, cơ quan điều tra sẽ quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án và thông báo kết quả cho bạn. Với vụ việc có hàng trăm bị hại hoặc đường dây xuyên quốc gia, thời gian xác minh có thể dài hơn.
Có lấy lại được tiền không?
Không ai bảo đảm được kết quả. Khả năng thu hồi phụ thuộc chủ yếu vào ba yếu tố:
- Tốc độ báo: nếu tiền còn nằm trong tài khoản nhận và cơ quan Công an kịp yêu cầu phong tỏa, khả năng lấy lại cao hơn nhiều;
- Danh tính người nhận: nhiều đối tượng dùng tài khoản “thuê” hoặc “mượn” của người khác. Cơ quan điều tra sẽ truy ngược dòng tiền để xác định người đứng sau;
- Khả năng bắt giữ và thi hành án: sau khi có bản án, tiền thu hồi từ tài sản của người phạm tội sẽ được trả cho bị hại theo phần thiệt hại được xác định.
Ngoài đường hình sự, bạn có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại trong chính vụ án hình sự hoặc khởi kiện dân sự để đòi hoàn trả tài sản theo Bộ luật Dân sự 2015, nhất là khi đã biết rõ người nhận tiền. Việc này cần chứng cứ và án phí theo quy định.
Cảnh báo: Tuyệt đối không trả phí cho cá nhân, trang web, nhóm mạng xã hội hứa “lấy lại tiền bị treo”, “hack ngược”, “thu hồi tiền lừa đảo”. Cơ quan nhà nước không thu phí để thu hồi tiền qua tin nhắn hay mạng xã hội. Đây là kịch bản lừa lần hai, rất phổ biến với người từng bị hại.
Kẻ lừa đảo bị xử lý thế nào?
Hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tiền của người khác bị xử lý theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và 2025). Theo các tài liệu đối chiếu, lần sửa đổi năm 2025 có hiệu lực từ 01/07/2025 không làm thay đổi các mức giá trị tài sản định khung của Điều 174.
| Giá trị tài sản chiếm đoạt / tình tiết | Hình phạt tù (khung chính) |
|---|---|
| Từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng (hoặc dưới 2 triệu nhưng thuộc trường hợp luật quy định, như đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt mà còn vi phạm) | Cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm |
| Từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng; hoặc có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức… | Phạt tù từ 2 năm đến 7 năm |
| Từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng | Phạt tù từ 7 năm đến 15 năm |
| Từ 500 triệu đồng trở lên | Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân |
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm, hoặc tịch thu một phần hay toàn bộ tài sản.
Nếu đối tượng sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để thực hiện hành vi, vụ việc còn có thể được xem xét ở tội danh khác (ví dụ Điều 290 Bộ luật Hình sự về sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản). Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xác định tội danh phù hợp.
Với giá trị dưới 2 triệu đồng và chưa thuộc trường hợp bị truy cứu hình sự, người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Bạn vẫn nên trình báo để cơ quan chức năng xử lý.
Lưu ý: Người cho thuê, cho mượn, bán tài khoản ngân hàng hoặc giúp đối tượng nhận – rút tiền cũng có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự (đồng phạm, rửa tiền hoặc tội danh khác tùy tính chất), kể cả khi họ không trực tiếp lừa bạn.
Các tình huống hay gặp
Mua hàng online, chuyển cọc xong người bán chặn liên lạc
Ví dụ: chị H. đặt cọc 3 triệu đồng mua điện thoại qua fanpage bán hàng, sau khi chuyển khoản thì bị chặn tin nhắn. Số tiền thuộc khung từ 2 triệu đồng trở lên nên đủ cơ sở để Công an xem xét dấu hiệu tội lừa đảo nếu chứng minh được thủ đoạn gian dối ngay từ đầu. Chị cần lưu quảng cáo, đoạn chat, số tài khoản nhận cọc và gửi tố giác.
Giả danh cơ quan nhà nước, ngân hàng, người quen
Đối tượng gọi điện tự xưng Công an, viện kiểm sát, ngân hàng hoặc nhắn tin mượn tiền bằng tài khoản mạng xã hội bị chiếm quyền. Cơ quan Công an không yêu cầu bạn chuyển tiền vào “tài khoản tạm giữ” qua điện thoại. Hãy gác máy, tự liên hệ trực tiếp cơ quan hoặc người quen qua kênh chính thức để xác minh.
Mua bán xe, đất qua giấy tờ viết tay rồi chuyển khoản
Nhiều vụ việc xuất phát từ giao dịch tài sản thiếu giấy tờ hợp lệ. Trước khi chuyển tiền, hãy kiểm tra giấy tờ cần có khi mua xe máy cũ, tham khảo mẫu giấy bán xe máy cá nhân và tìm hiểu quy định về giấy tờ mua bán đất viết tay để tránh chuyển tiền cho người không phải chủ sở hữu.
Chuyển nhầm tài khoản có phải bị lừa không?
Không. Chuyển nhầm là trường hợp khác. Bạn nên báo ngay ngân hàng để được hỗ trợ liên hệ người nhận. Nếu người nhận biết rõ khoản tiền không phải của mình nhưng cố tình không trả, hành vi có thể bị xử lý theo quy định về chiếm giữ trái phép tài sản (Điều 176 Bộ luật Hình sự) hoặc buộc hoàn trả theo pháp luật dân sự.
Cách phòng tránh bị lừa chuyển khoản
- Không đặt cọc, chuyển tiền cho người chưa xác minh được danh tính; ưu tiên thanh toán khi nhận hàng với giao dịch giá trị lớn.
- Kiểm tra tên chủ tài khoản hiển thị trên ứng dụng ngân hàng có trùng với tên người bán, đơn vị bán hay không.
- Không cung cấp OTP, mật khẩu, mã PIN; không cài ứng dụng hoặc bấm đường link lạ do người không quen gửi.
- Cảnh giác với lời mời “việc nhẹ lương cao”, “đầu tư lãi cao”, “nạp tiền làm nhiệm vụ”.
- Giữ mức hạn mức chuyển tiền phù hợp và bật xác thực sinh trắc học theo quy định của ngân hàng.
- Kiểm tra thông tin giấy tờ cá nhân của người giao dịch khi cần, ví dụ tra cứu số thẻ căn cước công dân online của chính mình để tránh sai sót khi khai báo.
Câu hỏi thường gặp
Bị lừa chuyển khoản bao nhiêu tiền thì báo công an được?
Không có mức tối thiểu để trình báo. Tuy nhiên, về xử lý hình sự, Điều 174 Bộ luật Hình sự thường áp dụng khi tài sản bị chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên, hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc các trường hợp luật quy định.
Báo ngân hàng có lấy lại được tiền ngay không?
Không chắc. Ngân hàng chỉ phong tỏa hoặc tạm dừng giao dịch trong phạm vi quy định và theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Báo sớm giúp tăng cơ hội ngăn tiền bị rút đi, nhưng bạn vẫn cần tố giác với cơ quan Công an.
Bị lừa chuyển khoản qua mạng có thể tố giác online không?
Có. Bạn có thể gửi tố giác qua ứng dụng VNeID hoặc các kênh tiếp nhận chính thức của cơ quan Công an. Bạn cũng có thể đến trực tiếp Công an cấp xã nơi cư trú hoặc nơi xảy ra vụ việc.
Không biết danh tính kẻ lừa đảo có báo được không?
Được. Bạn chỉ cần cung cấp những thông tin đang có như số tài khoản, số điện thoại, tên tài khoản mạng xã hội. Việc xác định danh tính là nhiệm vụ của cơ quan điều tra.
Có nên thuê người giúp lấy lại tiền không?
Không nên nếu đó là cá nhân hay trang mạng xã hội hứa chắc thu hồi được tiền. Đây là chiêu lừa phổ biến. Bạn chỉ nên làm việc với ngân hàng và cơ quan Công an, không trả phí cho bên thứ ba qua mạng.
Cho vay tiền bằng chuyển khoản rồi bị quỵt thì có phải lừa đảo không?
Chưa chắc. Nếu hai bên vay mượn thật mà người vay chưa trả, đó thường là tranh chấp dân sự. Chỉ khi có thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt ngay từ đầu hoặc có hành vi bỏ trốn, tẩu tán tài sản để không trả thì mới có dấu hiệu hình sự.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025 (Điều 174, Điều 176, Điều 290);
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021) về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm;
- Bộ luật Dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại và hoàn trả tài sản;
- Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt;
- Luật Phòng, chống rửa tiền 2022;
- Nghị quyết 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh; mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ 01/07/2025.
Tóm lại, khi bị lừa chuyển khoản, bạn nên hành động nhanh nhưng đúng kênh: báo ngân hàng, giữ nguyên chứng cứ và tố giác với Công an. Việc thu hồi tiền phụ thuộc vào thời điểm báo, dòng tiền và kết quả điều tra, nên đừng chuyển thêm tiền hay tin vào lời hứa lấy lại tiền từ người lạ. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
