Đất thương mại, dịch vụ (ký hiệu TMD) là loại đất thuộc nhóm đất phi nông nghiệp, dùng để xây dựng cơ sở kinh doanh thương mại, dịch vụ và các công trình phục vụ kinh doanh. Khi được Nhà nước giao hoặc cho thuê để thực hiện dự án, thời hạn sử dụng thường không quá 50 năm, dự án đặc biệt tối đa 70 năm. Loại đất này không được xây nhà ở nếu chưa chuyển sang đất ở.
Tóm tắt nhanh
- Đất thương mại dịch vụ (TMD) thuộc nhóm đất phi nông nghiệp theo Luật Đất đai 2024.
- Thời hạn: thường không quá 50 năm; dự án có thời hạn hoạt động trên 50 năm thì tối đa 70 năm. Đất cá nhân đang sử dụng ổn định được công nhận thì ghi “Lâu dài”.
- Không được xây nhà ở để cư trú trên đất TMD. Muốn ở phải chuyển mục đích sang đất ở và nộp nghĩa vụ tài chính.
- Vẫn được chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, góp vốn nếu đáp ứng điều kiện theo luật.
- Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Đất thương mại dịch vụ là gì?
Theo Luật Đất đai 2024, đất thương mại, dịch vụ bao gồm đất xây dựng cơ sở kinh doanh thương mại, dịch vụ và các công trình khác phục vụ cho kinh doanh, thương mại, dịch vụ. Trong phân loại đất tại Điều 9, đây là một loại đất thuộc nhóm đất phi nông nghiệp. Trên giấy chứng nhận (sổ đỏ, sổ hồng) và bản đồ quy hoạch, loại đất này thường được ghi bằng ký hiệu TMD.

Nghị định 102/2024/NĐ-CP hướng dẫn thêm: đất thương mại, dịch vụ còn gồm đất xây dựng cơ sở lưu trú, văn phòng đại diện, trụ sở của tổ chức kinh tế, đất kho bãi nằm ngoài khu sản xuất và một số loại đất phục vụ hoạt động kinh doanh khác.
Các công trình thường xây trên đất TMD
- Cửa hàng bán lẻ, siêu thị, trung tâm thương mại, chợ.
- Khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở lưu trú du lịch.
- Nhà hàng, quán cà phê, dịch vụ ăn uống.
- Văn phòng cho thuê, trụ sở doanh nghiệp.
- Cơ sở vui chơi, giải trí, thể thao, kho bãi dịch vụ.
Việc sử dụng đất phải phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng đã được phê duyệt và tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy.
Phân biệt đất thương mại dịch vụ với đất ở và đất sản xuất kinh doanh khác
| Tiêu chí | Đất thương mại, dịch vụ (TMD) | Đất ở |
|---|---|---|
| Nhóm đất | Phi nông nghiệp | Phi nông nghiệp |
| Mục đích | Xây cơ sở kinh doanh, thương mại, dịch vụ | Xây nhà ở và công trình phục vụ đời sống |
| Thời hạn | Có thời hạn (thường ≤ 50 năm, tối đa 70 năm); hoặc “Lâu dài” nếu cá nhân đang sử dụng ổn định được công nhận | Lâu dài |
| Xây nhà ở cư trú | Không | Có |
| Nghĩa vụ tài chính | Tiền thuê đất hoặc tiền sử dụng đất theo hình thức giao, thuê | Tiền sử dụng đất theo quy định |
Đất TMD cũng khác với đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp. Đất cơ sở sản xuất tập trung vào hoạt động tạo ra sản phẩm (chế biến, gia công), còn đất TMD tập trung vào lưu thông, phân phối và cung cấp dịch vụ.
Ngoài ra còn có đất ở kết hợp thương mại dịch vụ (một phần diện tích làm nhà ở, một phần kinh doanh). Loại này chỉ có khi quy hoạch và giấy chứng nhận ghi rõ mục đích kết hợp, không đồng nghĩa với đất TMD thuần túy.
Thời hạn sử dụng đất thương mại dịch vụ
Thời hạn phụ thuộc vào nguồn gốc và hình thức sử dụng đất. Có hai trường hợp chính.
Trường hợp 1: Đất sử dụng có thời hạn
Khi Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư, thời hạn được xem xét theo thời hạn hoạt động của dự án hoặc theo đơn xin giao đất, thuê đất nhưng không quá 50 năm (Điều 172 Luật Đất đai 2024). Với dự án có thời hạn hoạt động trên 50 năm theo Luật Đầu tư, thời hạn giao đất, cho thuê đất theo thời hạn dự án nhưng không quá 70 năm.
Hết thời hạn, nếu còn nhu cầu, người sử dụng đất được Nhà nước xem xét gia hạn nhưng không quá thời hạn tối đa nói trên. Gia hạn không phải mặc định, nên bạn cần nộp hồ sơ đúng hạn và đáp ứng điều kiện sử dụng đất đúng mục đích, đã thực hiện đủ nghĩa vụ tài chính.
Trường hợp 2: Đất sử dụng ổn định lâu dài
Theo khoản 4 Điều 171 Luật Đất đai 2024, đất thương mại, dịch vụ của cá nhân đang sử dụng ổn định, được Nhà nước công nhận và không phải đất được Nhà nước giao có thời hạn hoặc cho thuê, thì có thời hạn sử dụng ổn định lâu dài. Trên sổ đỏ sẽ ghi “Lâu dài”.
Lưu ý: Nhiều bài viết trên mạng gọi chung là “đất TMD 50 năm”. Thực tế, con số 50 năm chỉ là mức tối đa cho đất được giao, cho thuê để thực hiện dự án. Hãy xem thời hạn ghi trên giấy chứng nhận của chính thửa đất bạn đang quan tâm.
Đất thương mại dịch vụ có xây nhà ở được không?
Không. Mục đích của đất TMD là kinh doanh, thương mại, dịch vụ, còn nhà ở để cư trú phải xây trên đất ở. Nếu bạn xây nhà để ở trên đất TMD khi chưa chuyển mục đích, hành vi này là sử dụng đất không đúng mục đích được ghi trong giấy chứng nhận và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Mức phạt cụ thể phụ thuộc loại đất, diện tích và khu vực nên bạn cần đối chiếu văn bản hiện hành trước khi thực hiện.
Điều này không có nghĩa mọi công trình có chỗ ngủ đều bị cấm. Khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở lưu trú du lịch là công trình kinh doanh dịch vụ, được xây trên đất TMD nếu đúng quy hoạch và có giấy phép xây dựng, đăng ký kinh doanh. Người ở là khách lưu trú, không phải cư trú lâu dài như nhà ở.
Cảnh báo: Không nên mua đất TMD với kỳ vọng “xây nhà ở rồi tính sau”. Việc chuyển sang đất ở phải phù hợp quy hoạch và được cơ quan có thẩm quyền cho phép, không phải thửa đất nào cũng được chuyển.
Chuyển đất thương mại dịch vụ sang đất ở
Chuyển đất phi nông nghiệp không phải là đất ở (trong đó có đất TMD) sang đất ở thuộc nhóm trường hợp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép theo Điều 121 Luật Đất đai 2024. Ngược lại, chiều từ đất ở sang đất TMD thuộc trường hợp không phải xin phép, chỉ cần đăng ký biến động nhưng vẫn phải phù hợp quy hoạch và các quy định về trật tự, an toàn, môi trường.
Điều kiện chuyển sang đất ở
- Phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng đã được phê duyệt.
- Thửa đất có giấy chứng nhận hợp lệ, không thuộc diện bị hạn chế chuyển mục đích (đất quốc phòng, an ninh, đang tranh chấp, bị kê biên…).
- Có đơn đề nghị và hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định về tiền sử dụng đất (Nghị định 103/2024/NĐ-CP).
Cơ quan nào giải quyết sau khi bỏ cấp huyện?
Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã) và không còn cấp huyện. Theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân trước đây thuộc UBND cấp huyện nay chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã. Một số trường hợp vẫn cần văn bản chấp thuận của UBND cấp tỉnh, ví dụ chuyển đất nông nghiệp sang mục đích thương mại, dịch vụ từ 0,5 ha trở lên cho cá nhân thuê đất. Nhiều tỉnh còn ban hành quy định phân cấp, ủy quyền riêng, nên bạn nên hỏi bộ phận một cửa của UBND xã, phường nơi có đất.

- Bước 1: Kiểm tra quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của thửa đất tại UBND xã, phường hoặc cổng thông tin đất đai của tỉnh.
- Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ: đơn đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất, giấy chứng nhận đã cấp, giấy tờ tùy thân (thẻ căn cước/CCCD).
- Bước 3: Nộp hồ sơ tại Trung tâm phục vụ hành chính công hoặc bộ phận một cửa của UBND cấp xã, hoặc nộp trực tuyến nếu địa phương hỗ trợ.
- Bước 4: Nhận thông báo nghĩa vụ tài chính từ cơ quan thuế, nộp tiền sử dụng đất và các khoản phí, lệ phí.
- Bước 5: Nhận quyết định cho phép chuyển mục đích và đăng ký biến động, cập nhật giấy chứng nhận.
Khoản tiền sử dụng đất thường tính trên chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất TMD theo bảng giá đất do UBND tỉnh ban hành hoặc giá đất cụ thể. Nên hỏi cơ quan thuế và cơ quan quản lý đất đai để biết số tiền chính xác trước khi quyết định.
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất
Quyền
- Chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi đáp ứng điều kiện theo luật: có giấy chứng nhận, đất không tranh chấp, không bị kê biên để thi hành án và còn trong thời hạn sử dụng.
- Được Nhà nước bảo hộ quyền hợp pháp, được bồi thường khi bị thu hồi đất theo quy định.
- Được xin gia hạn khi hết thời hạn sử dụng (đối với đất có thời hạn).
Nghĩa vụ
- Sử dụng đất đúng mục đích, đúng quy hoạch, đúng ranh giới thửa đất.
- Nộp tiền thuê đất hoặc tiền sử dụng đất, thuế, phí và lệ phí đầy đủ, đúng hạn.
- Thực hiện đúng quy định về xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy và đăng ký biến động khi thay đổi.
Nếu hoạt động kinh doanh trên đất TMD, bạn cần đăng ký thuế, lập hóa đơn đúng quy định. Bạn có thể tham khảo mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành, cách đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng và mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ.
Lưu ý: Sử dụng đất sai mục đích, hủy hoại đất hoặc không thực hiện nghĩa vụ tài chính có thể bị xử phạt và trong trường hợp nghiêm trọng có thể bị thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024.
Lưu ý khi mua bán, nhận chuyển nhượng đất TMD
Tình huống thường gặp: Anh Nam thấy một thửa “đất thương mại dịch vụ” mặt đường giá thấp hơn đất thổ cư nên định mua để xây nhà ở. Sau khi xem sổ đỏ, anh nhận ra thời hạn sử dụng chỉ còn 23 năm và quy hoạch khu vực không cho chuyển sang đất ở. Nếu mua, anh sẽ không thể xây nhà để ở hợp pháp. Giá thấp hơn thường phản ánh đúng những hạn chế này.
Trước khi đặt cọc, bạn nên kiểm tra:
- Mục đích và thời hạn sử dụng ghi trên giấy chứng nhận (còn bao nhiêu năm, hình thức giao hay thuê).
- Quy hoạch thửa đất có cho phép chuyển sang đất ở hoặc kinh doanh theo nhu cầu của bạn không.
- Tình trạng pháp lý: tranh chấp, thế chấp, kê biên, nợ tiền thuê đất hoặc thuế.
- Nghĩa vụ tài chính phát sinh khi chuyển nhượng hoặc chuyển mục đích.
Khi giao dịch, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định. Giấy viết tay không đủ điều kiện làm thủ tục sang tên. Bạn có thể đọc thêm về cách làm giấy tờ mua bán đất theo quy định pháp luật để hiểu giá trị pháp lý của từng loại giấy tờ.
Căn cứ pháp lý
- Luật Đất đai 2024 (Luật số 31/2024/QH15): Điều 9, Điều 121, Điều 123, Điều 171, Điều 172, Điều 206.
- Nghị định 102/2024/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đất đai.
- Nghị định 103/2024/NĐ-CP quy định về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
- Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
- Nghị định 151/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai.
- Thông tư 08/2024/TT-BTNMT quy định về thống kê, kiểm kê đất đai và ký hiệu loại đất.
- Luật Nhà ở 2023.
Câu hỏi thường gặp
Đất TMD là đất gì?
TMD là ký hiệu viết tắt của đất thương mại, dịch vụ. Đây là đất thuộc nhóm đất phi nông nghiệp, dùng xây cơ sở kinh doanh, thương mại, dịch vụ và công trình phục vụ kinh doanh.
Đất thương mại dịch vụ có được cấp sổ đỏ lâu dài không?
Có trong một số trường hợp. Nếu là đất của cá nhân đang sử dụng ổn định, được Nhà nước công nhận và không phải đất được giao hoặc cho thuê có thời hạn thì ghi thời hạn “Lâu dài”. Đất được giao, cho thuê để thực hiện dự án thì có thời hạn tối đa 50 năm hoặc 70 năm.
Hết 50 năm đất thương mại dịch vụ có bị thu hồi không?
Không đương nhiên. Hết thời hạn, bạn có thể đề nghị Nhà nước xem xét gia hạn, thời gian gia hạn không vượt quá mức tối đa luật cho phép. Nếu không được gia hạn hoặc không làm thủ tục, Nhà nước có thể thu hồi đất theo quy định.
Đất thương mại dịch vụ có được mua bán, thế chấp ngân hàng không?
Có, nếu thửa đất có giấy chứng nhận, không tranh chấp, không bị kê biên và còn thời hạn sử dụng. Giá trị thế chấp và khả năng vay còn tùy chính sách của từng tổ chức tín dụng.
Chuyển đất thương mại dịch vụ sang đất ở nộp hồ sơ ở đâu?
Từ 01/07/2025, hộ gia đình, cá nhân thường nộp tại UBND cấp xã nơi có đất (bộ phận một cửa hoặc Trung tâm phục vụ hành chính công). Một số trường hợp cần chấp thuận của UBND cấp tỉnh, tùy quy định phân cấp của từng địa phương.
Đất ở có chuyển sang đất thương mại dịch vụ được không?
Được. Hộ gia đình, cá nhân chuyển từ đất ở sang đất thương mại, dịch vụ không phải xin phép nhưng phải đăng ký biến động, phù hợp quy hoạch và tuân thủ quy định về trật tự, an toàn, môi trường.
Tóm lại, đất thương mại dịch vụ là đất dành cho kinh doanh, có thời hạn sử dụng riêng và không dùng để xây nhà ở. Trước khi mua, xây dựng hoặc chuyển mục đích, bạn nên kiểm tra kỹ mục đích, thời hạn trên giấy chứng nhận và quy hoạch của thửa đất để tránh rủi ro pháp lý.











