Không. Pháp luật hiện hành không bắt buộc phải có giấy xét nghiệm ADN để đăng ký khai sinh cho con. Nếu cha mẹ có đăng ký kết hôn và có giấy chứng sinh, bạn chỉ cần tờ khai và giấy tờ tùy thân. Kết quả ADN chỉ là một loại chứng cứ khi cần xác định hoặc nhận cha, mẹ, con và chưa có chứng cứ nào khác.
Tóm tắt nhanh
- Cha mẹ đã đăng ký kết hôn, con sinh trong thời kỳ hôn nhân: không cần xét nghiệm ADN để làm khai sinh.
- Mẹ đơn thân khai sinh cho con theo họ mẹ, để trống phần cha: không cần ADN.
- Cha mẹ chưa kết hôn nhưng muốn ghi tên cha vào giấy khai sinh: cần chứng cứ quan hệ cha con. ADN là chứng cứ phổ biến nhưng không phải chứng cứ duy nhất.
- Kết quả ADN dùng cho thủ tục hộ tịch phải do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xác nhận. Kết quả tự thu mẫu tại nhà thường không được chấp nhận.
- Làm giả hoặc sử dụng kết quả ADN giả có thể bị xử lý hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự.
Làm giấy khai sinh cho con có bắt buộc xét nghiệm ADN không?
Không bắt buộc. Theo Luật Hộ tịch 2014 và Thông tư 04/2020/TT-BTP, hồ sơ đăng ký khai sinh gồm tờ khai, giấy chứng sinh (hoặc giấy tờ thay thế) và giấy tờ tùy thân của người đi đăng ký. Trường hợp không có giấy chứng sinh, bạn nộp văn bản của người làm chứng về việc sinh. Nếu cũng không có, bạn nộp giấy cam đoan về việc sinh.
Cơ quan đăng ký hộ tịch không có quyền đòi giấy xét nghiệm ADN chỉ để cấp giấy khai sinh cho một em bé có cha mẹ đã đăng ký kết hôn. Pháp luật hôn nhân và gia đình đã xác định rõ: con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng. Con sinh trong vòng 300 ngày kể từ khi chấm dứt hôn nhân cũng được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân.
Lưu ý: Nhiều trung tâm xét nghiệm quảng cáo “làm khai sinh phải có ADN”. Đó là cách nói chung chung. Quy định về hồ sơ khai sinh chỉ yêu cầu ADN khi bạn muốn xác lập quan hệ cha, mẹ, con mà chưa có chứng cứ nào khác, không phải khi khai sinh thông thường.
Những trường hợp thường cần chứng cứ quan hệ cha con
1. Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, muốn ghi tên cha vào giấy khai sinh
Khi con sinh ngoài giá thú, người cha phải làm thủ tục nhận con (đăng ký nhận cha, mẹ, con). Có thể làm kết hợp với đăng ký khai sinh. Lúc này cần chứng cứ chứng minh quan hệ cha con.
2. Con sinh trước ngày đăng ký kết hôn
Nếu con chưa được khai sinh và khi đăng ký khai sinh, hai vợ chồng có văn bản thừa nhận là con chung, thông tin người cha được ghi ngay vào giấy khai sinh. Bạn không cần làm thủ tục nhận cha, con riêng, cũng không nhất thiết phải có ADN.
3. Người mẹ còn trong hôn nhân hoặc mới ly hôn dưới 300 ngày
Đây là tình huống dễ phát sinh vướng mắc. Về nguyên tắc, đứa trẻ được xác định là con của người chồng (hoặc chồng cũ). Nếu người mẹ muốn ghi người cha ruột là người khác, thường phải có bản án, quyết định của Tòa án về xác định cha, con. Khi đó, kết quả giám định ADN thường là chứng cứ quan trọng. Nếu bạn đang ở tình trạng ly thân và cần chấm dứt hôn nhân, có thể tham khảo điều kiện ly hôn đơn phương.
4. Bổ sung tên cha, đổi họ cho con sau khi đã khai sinh
Giấy khai sinh đã cấp chưa có tên cha, nay cha muốn nhận con. Hoặc con muốn đổi sang họ cha ruột. Cơ quan hộ tịch sẽ xem xét chứng cứ quan hệ cha con, trong đó có thể có kết quả ADN.
5. Có yếu tố nước ngoài
Một bên cha hoặc mẹ là người nước ngoài thì cần xem hồ sơ theo quy định riêng về hộ tịch có yếu tố nước ngoài. Việc có phải nộp ADN hay không tùy từng trường hợp cụ thể.
Giấy xét nghiệm ADN thế nào mới có giá trị pháp lý?
Theo hướng dẫn tại Điều 14 Thông tư 04/2020/TT-BTP, chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con trước hết là văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan, tổ chức khác có thẩm quyền ở trong nước hoặc nước ngoài xác nhận quan hệ cha con, mẹ con. Vì vậy, bạn cần phân biệt hai loại kết quả:
| Tiêu chí | ADN hành chính (pháp lý) | ADN dân sự (cá nhân) |
|---|---|---|
| Mục đích | Dùng làm chứng cứ cho cơ quan nhà nước, Tòa án | Chỉ để cá nhân tự biết kết quả |
| Lấy mẫu | Thu trực tiếp có xác minh danh tính (giấy tờ tùy thân, chụp ảnh, lăn tay…) | Có thể tự thu mẫu tại nhà |
| Giá trị với hồ sơ hộ tịch | Được xem xét làm chứng cứ | Thường không được chấp nhận |
Trước khi xét nghiệm, bạn nên hỏi cơ quan hộ tịch (UBND cấp xã) hoặc Tòa án đang thụ lý về loại kết quả họ chấp nhận. Việc này tránh mất tiền xét nghiệm hai lần.
Lưu ý: ADN không phải chứng cứ duy nhất. Theo hướng dẫn về hộ tịch, bạn cũng có thể dùng văn bản cam đoan của cha, mẹ về việc trẻ em là con chung của hai người, có ít nhất hai người làm chứng. Hoặc dùng các tài liệu, hiện vật khác chứng minh quan hệ như thư từ, hình ảnh. Cơ quan hộ tịch sẽ xem xét từng hồ sơ cụ thể.
Hồ sơ, thủ tục đăng ký khai sinh và nhận cha, mẹ, con
Đăng ký khai sinh thông thường
Theo Luật Hộ tịch 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha mẹ có trách nhiệm đi đăng ký khai sinh. Từ khi chính quyền địa phương hai cấp vận hành (01/07/2025), việc này do UBND cấp xã thực hiện, không còn cấp huyện. Quá hạn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về hộ tịch. Đúng hạn thì được hướng dẫn miễn lệ phí theo quy định.
- Bước 1: Chuẩn bị tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu của Thông tư 04/2020/TT-BTP (có thể kê khai trực tuyến trên cổng dịch vụ công).
- Bước 2: Chuẩn bị giấy chứng sinh. Nếu không có, nộp văn bản của người làm chứng hoặc giấy cam đoan về việc sinh.
- Bước 3: Mang giấy tờ tùy thân của người đi khai sinh (thẻ căn cước, căn cước công dân còn hạn hoặc hộ chiếu). Thông tin cư trú thường được khai thác từ cơ sở dữ liệu dân cư. Bạn xem thêm cách đăng ký làm thẻ căn cước online nếu giấy tờ hết hạn.
- Bước 4: Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã có thẩm quyền, trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến. Nhận giấy khai sinh theo giấy hẹn.
Đăng ký nhận cha, mẹ, con (kết hợp khai sinh)
Theo Điều 25 Luật Hộ tịch 2014, người yêu cầu nộp tờ khai theo mẫu và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con hoặc mẹ con. Khi đăng ký nhận cha, mẹ, con, các bên phải có mặt. Thời hạn giải quyết là 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ nếu việc nhận là đúng và không có tranh chấp.
Trường hợp nam nữ chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn, người con sống cùng người cha, nếu người cha không liên hệ được với người mẹ thì không cần ý kiến của người mẹ trong tờ khai nhận cha, mẹ, con. Người cha chịu trách nhiệm về thông tin do mình cung cấp.
Khi nộp hồ sơ, bạn cần mang theo giấy tờ tùy thân. Nếu chưa nhớ số thẻ, bạn có thể tra cứu số thẻ căn cước công dân online. Nếu bạn sinh sống ở nơi khác với nơi đăng ký thường trú, xem cách đăng ký tạm trú online để cập nhật thông tin cư trú trước khi làm thủ tục.
Cập nhật quan trọng: Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16 (thông qua ngày 23/4/2026) có hiệu lực từ 01/3/2027 và thay thế Luật Hộ tịch 2014. Luật mới cho phép đăng ký hộ tịch ở bất kỳ UBND cấp xã nào, không phụ thuộc nơi cư trú. Hiện nay (tháng 10/2026), Luật Hộ tịch 2014 vẫn là căn cứ áp dụng. Hồ sơ đã tiếp nhận trước 01/3/2027 tiếp tục được giải quyết theo quy định tại thời điểm tiếp nhận. Giấy tờ hộ tịch đã cấp vẫn có giá trị.
Khi có tranh chấp hoặc một bên không hợp tác
Nếu cha hoặc mẹ không thừa nhận con, hoặc không đồng ý nhận con, cơ quan hộ tịch không thể tự quyết định. Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, người không được nhận là cha, mẹ của một người có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó là con mình. Ngược lại, người được nhận là cha, mẹ có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó không phải là con mình. Tòa án cũng giải quyết khi người được yêu cầu xác định đã chết.
- Cơ quan giải quyết: Tòa án nhân dân khu vực (từ 01/07/2025) có thẩm quyền theo nơi cư trú của bị đơn hoặc người bị yêu cầu.
- Chứng cứ: đơn khởi kiện hoặc đơn yêu cầu, giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con, giấy tờ tùy thân và các tài liệu chứng minh quan hệ cha con. Trong đó, kết quả giám định ADN thường là chứng cứ có sức nặng. Khi một bên không đồng ý lấy mẫu, Tòa án có thể xem xét trưng cầu giám định theo thủ tục tố tụng.
- Án phí: theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, vụ việc hôn nhân và gia đình không có giá ngạch thường có mức án phí sơ thẩm 300.000 đồng. Mức cụ thể do Tòa án thông báo.
Sau khi có bản án hoặc quyết định có hiệu lực, bạn mang văn bản đó đến UBND cấp xã để ghi vào sổ hộ tịch và bổ sung thông tin cha trong giấy khai sinh.
Ví dụ: Anh H và chị L chung sống không đăng ký kết hôn, con sinh năm 2026. Chị L đồng ý để anh H nhận con. Hai người cùng đến UBND xã, nộp tờ khai và kết quả giám định ADN hợp lệ hoặc văn bản cam đoan có hai người làm chứng. Việc đăng ký nhận con được xử lý trong khoảng 03 ngày làm việc. Nếu chị L không đồng ý, anh H phải khởi kiện ra Tòa án thay vì ra UBND xã.
Hậu quả pháp lý khi khai man hoặc làm giả kết quả ADN
Có người cho rằng việc “tìm cách có kết quả ADN” cho nhanh là việc nhỏ. Thực tế, giấy khai sinh là hộ tịch gốc của một con người. Mọi sai sót về quan hệ cha mẹ con sẽ kéo theo hệ quả trong thừa kế, cấp dưỡng, nhập học, căn cước và nhiều thủ tục khác.
Cảnh báo: Không nhờ người khác đi xét nghiệm thay, không dùng mẫu của người khác, không chỉnh sửa, làm giả phiếu kết quả, không mua kết quả. Đây là hành vi vi phạm pháp luật. Bạn không nên làm dù mục đích là “cho nhanh” hay “vì quyền lợi của con”.
- Trách nhiệm hình sự: làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng tài liệu giả để thực hiện thủ tục có thể bị xử lý theo Điều 341 Bộ luật Hình sự. Mức phạt tại khoản 1 là phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Cơ sở xét nghiệm hoặc cá nhân giúp sức cũng có thể bị xử lý.
- Xử phạt hành chính: khai không đúng sự thật, cam đoan sai khi đăng ký hộ tịch có thể bị phạt tiền theo quy định xử phạt vi phạm hành chính về hộ tịch.
- Hậu quả hộ tịch: thông tin đăng ký có thể bị hủy hoặc điều chỉnh. Con có thể phải làm lại giấy tờ và nhiều thủ tục kéo theo.
- Hậu quả dân sự: quan hệ cha con được xác lập không đúng sự thật có thể bị Tòa án xem xét lại. Kéo theo tranh chấp về cấp dưỡng, thừa kế.
Nguyên tắc tương tự áp dụng với mọi loại giấy tờ: dùng giấy tờ không do cơ quan có thẩm quyền cấp đều có rủi ro pháp lý. Bạn có thể đọc thêm tại bài về mua giấy khám sức khỏe xin việc để hiểu cách pháp luật nhìn nhận hành vi này.
Cách làm hợp pháp thay thế: chỉ thực hiện xét nghiệm ADN tại cơ sở đủ điều kiện, có quy trình thu mẫu xác minh danh tính. Giữ bản gốc phiếu kết quả. Khi chưa biết cần loại chứng cứ nào, hãy hỏi trực tiếp công chức tư pháp – hộ tịch tại UBND cấp xã trước khi xét nghiệm.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hộ tịch số 60/2014/QH13 (áp dụng đến hết 28/02/2027).
- Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16 (hiệu lực từ 01/3/2027).
- Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (các quy định về xác định cha, mẹ, con).
- Nghị định 123/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hộ tịch.
- Thông tư 04/2020/TT-BTP hướng dẫn Luật Hộ tịch và Nghị định 123/2015/NĐ-CP.
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025), Điều 341.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Làm giấy khai sinh cho con có cần xét nghiệm ADN không?
Không bắt buộc. Cha mẹ đã đăng ký kết hôn chỉ cần tờ khai, giấy chứng sinh và giấy tờ tùy thân. ADN chỉ cần khi bạn muốn nhận cha, mẹ, con mà thiếu các chứng cứ khác.
Mẹ đơn thân khai sinh cho con có cần ADN không?
Không. Người mẹ có thể đăng ký khai sinh cho con theo họ mẹ và để trống phần thông tin về cha. Sau này, nếu người cha muốn nhận con thì làm thủ tục nhận cha, con.
Có thể tự lấy mẫu ADN tại nhà để làm hồ sơ khai sinh không?
Thường là không. Kết quả tự thu mẫu chỉ mang tính tham khảo cá nhân. Hồ sơ hộ tịch cần văn bản xác nhận do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp, với quy trình thu mẫu xác minh danh tính.
Không có kết quả ADN thì có nhận cha cho con được không?
Có thể. Chứng cứ có thể là văn bản cam đoan của cha mẹ có ít nhất hai người làm chứng, hoặc tài liệu khác chứng minh quan hệ. Cơ quan hộ tịch sẽ xem xét từng hồ sơ, nếu có tranh chấp thì phải ra Tòa án.
Người cha không đồng ý làm ADN thì xử lý thế nào?
Người mẹ hoặc người con có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định cha, con. Tòa án có thể xem xét trưng cầu giám định. Không ai bị cưỡng ép tự lấy mẫu ngoài thủ tục tố tụng.
Luật Hộ tịch 2026 có thay đổi việc khai sinh không?
Có. Từ 01/3/2027, bạn có thể đăng ký khai sinh ở bất kỳ UBND cấp xã nào và sẽ có cơ chế đăng ký khai sinh chủ động khi dữ liệu y tế được kết nối. Trước thời điểm đó, vẫn áp dụng Luật Hộ tịch 2014.
Tóm lại, giấy xét nghiệm ADN không phải điều kiện bắt buộc để làm giấy khai sinh cho con. Nó chỉ là chứng cứ khi cần xác lập hoặc xác định quan hệ cha, mẹ, con. Hãy chuẩn bị hồ sơ đúng loại chứng cứ, dùng kết quả do cơ quan có thẩm quyền cấp và tuyệt đối không làm giả hoặc khai man để tránh hậu quả pháp lý kéo dài cho cả cha mẹ và con.
