Có được đăng ký khai sinh cho con khi chưa đủ 18 tuổi không? (2026)

Biên soạn:

· Cập nhật:

Có được đăng ký khai sinh cho con khi chưa đủ 18 tuổi không? (2026)

Có. Khai sinh là quyền của trẻ em, không phụ thuộc cha mẹ đã đủ 18 tuổi, đã đủ tuổi kết hôn hay đã đăng ký kết hôn hay chưa. Pháp luật không đặt điều kiện “mẹ phải đủ 18 tuổi” mới được làm giấy khai sinh cho con. Bạn nộp hồ sơ tại UBND cấp xã trong 60 ngày kể từ ngày sinh. Nếu cha mẹ chưa thể tự đi, ông bà hoặc người thân thích có thể thực hiện thay.

Tóm tắt nhanh

  • Trẻ sinh ra nào cũng được khai sinh, kể cả khi cha hoặc mẹ chưa đủ 18 tuổi.
  • Nơi làm: UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ (không còn cấp huyện từ 01/07/2025).
  • Thời hạn: 60 ngày kể từ ngày sinh. Đăng ký chậm vẫn được tiếp nhận.
  • Cha mẹ chưa kết hôn: phần cha chỉ được ghi khi làm thủ tục nhận cha, con.
  • Từ 01/03/2027, Luật Hộ tịch 2026 thay Luật Hộ tịch 2014 và mở rộng việc đăng ký ở bất kỳ UBND cấp xã nào.

Pháp luật quy định thế nào về khai sinh khi cha mẹ chưa đủ 18 tuổi?

Bộ luật Dân sự 2015 quy định cá nhân từ khi sinh ra đã có quyền được khai sinh. Luật Trẻ em 2016 cũng khẳng định trẻ em có quyền được khai sinh, có họ tên, quốc tịch và được xác định cha, mẹ. Luật Hôn nhân và gia đình 2014 bảo đảm con sinh ra có quyền và nghĩa vụ như nhau đối với cha mẹ, bất kể tình trạng hôn nhân.

Tóm tắt nhanh: Có được đăng ký khai sinh cho con khi chưa đủ 18 tuổi không? (2026)
Tóm tắt nhanh – Có được đăng ký khai sinh cho con khi chưa đủ 18 tuổi không? (2026)

Vì vậy, việc cha mẹ chưa đủ tuổi kết hôn (nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi) không làm mất quyền được khai sinh của đứa trẻ. Cơ quan hộ tịch không có căn cứ để từ chối vì lý do mẹ hoặc cha còn nhỏ tuổi.

Lưu ý: “Chưa đủ tuổi kết hôn” và “được khai sinh cho con” là hai vấn đề khác nhau. Chưa đủ tuổi thì chưa được đăng ký kết hôn, nhưng con vẫn được khai sinh bình thường.

Ai đi đăng ký và làm ở đâu?

Người có trách nhiệm đăng ký

Theo Luật Hộ tịch 2014, trong 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh. Nếu cha mẹ không thể thực hiện, trách nhiệm thuộc về ông, bà hoặc người thân thích khác, hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ.

Trên thực tế, khi mẹ còn nhỏ tuổi, sức khỏe yếu sau sinh hoặc chưa đủ giấy tờ tùy thân, gia đình thường để ông bà hoặc người giám hộ đi cùng hoặc đi thay. Đây là cách làm được pháp luật cho phép.

Nơi nộp hồ sơ

Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương hai cấp và không còn cấp huyện. Việc khai sinh không có yếu tố nước ngoài do UBND cấp xã (xã, phường, đặc khu) thực hiện. Hiện nay bạn nộp tại UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Nơi cư trú có thể là nơi thường trú hoặc tạm trú. Nếu không xác định được nơi cư trú của cha mẹ, bạn nộp tại UBND cấp xã nơi trẻ đang sinh sống thực tế.

Nếu đang ở trọ xa quê, bạn có thể tìm hiểu cách đăng ký tạm trú online để có nơi cư trú hợp pháp phục vụ thủ tục này.

Hồ sơ và các bước đăng ký khai sinh

Giấy tờ cần chuẩn bị

  • Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu hiện hành (Thông tư 04/2020/TT-BTP).
  • Giấy chứng sinh do cơ sở y tế cấp. Nếu không có, cần văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh. Nếu không có người làm chứng thì làm giấy cam đoan về việc sinh.
  • Giấy tờ tùy thân của người đi đăng ký (thẻ căn cước, CCCD còn hạn hoặc giấy tờ có giá trị tương đương).
  • Giấy chứng nhận kết hôn nếu cha mẹ đã đăng ký kết hôn. Nếu chưa kết hôn thì không phải xuất trình giấy này.
  • Nếu cha mẹ chưa kết hôn mà cha muốn nhận con: tờ khai nhận cha, con và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con (xem mục dưới).

Trường hợp người mẹ, người cha còn nhỏ tuổi chưa có thẻ căn cước, bạn có thể tham khảo hướng dẫn đăng ký làm thẻ căn cước online hoặc tra cứu số thẻ căn cước để chuẩn bị giấy tờ.

Các bước thực hiện

Hồ sơ và các bước đăng ký khai sinh (4 bước) – Có được đăng ký khai sinh cho con khi chưa đủ 18 tuổi không? (2026)
Sơ đồ: Hồ sơ và các bước đăng ký khai sinh
  1. Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và nộp trực tiếp tại UBND cấp xã, hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công, hoặc qua bưu chính.
  2. Bước 2: Công chức tư pháp – hộ tịch kiểm tra hồ sơ, đối chiếu thông tin trong tờ khai với giấy tờ nộp và xuất trình.
  3. Bước 3: Nếu hồ sơ đủ và phù hợp, công chức ghi nội dung khai sinh vào Sổ hộ tịch, cập nhật vào hệ thống hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để cấp số định danh cá nhân cho trẻ.
  4. Bước 4: Người đi đăng ký cùng công chức ký vào Sổ. Chủ tịch UBND cấp xã ký cấp Giấy khai sinh.

Thông thường, hồ sơ đủ điều kiện được giải quyết ngay trong ngày làm việc. Trường hợp phải xác minh thì thời hạn không quá 05 ngày làm việc. Đăng ký khai sinh đúng hạn thuộc diện miễn lệ phí hộ tịch.

Với trẻ dưới 6 tuổi, bạn còn có thể chọn thủ tục liên thông điện tử: đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế (Nghị định 63/2024/NĐ-CP). Sau khi có giấy khai sinh, số định danh cá nhân của trẻ về sau cũng được dùng làm mã số thuế. Bạn có thể đọc thêm về mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành.

Chưa kết hôn thì ghi thông tin cha thế nào?

Khi cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, giấy khai sinh vẫn được cấp. Cách ghi phụ thuộc vào việc người cha có làm thủ tục nhận con hay không:

Tình huống Cách ghi trong Giấy khai sinh Việc cần làm
Cha mẹ đã đăng ký kết hôn Ghi đủ thông tin cả cha và mẹ Xuất trình giấy chứng nhận kết hôn
Chưa kết hôn, cha chưa nhận con Ghi thông tin mẹ, phần cha để trống; họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch theo mẹ Mẹ (hoặc người có trách nhiệm) đăng ký khai sinh bình thường
Chưa kết hôn, cha nhận con ngay khi khai sinh Ghi đủ thông tin cha và mẹ; con có thể mang họ cha theo thỏa thuận Cha, mẹ cùng có mặt, nộp thêm tờ khai nhận cha, con và chứng cứ quan hệ cha con

Khi có người yêu cầu nhận cha, mẹ, con, UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ sẽ kết hợp giải quyết thủ tục khai sinh và nhận cha, mẹ, con. Chứng cứ quan hệ cha con có thể là văn bản của cơ quan y tế hoặc cơ quan giám định xác nhận. Nếu không có, cần có chứng cứ khác theo Thông tư 04/2020/TT-BTP. Nếu chưa nhận cha lúc khai sinh, sau này người cha vẫn có thể làm thủ tục nhận con để bổ sung thông tin.

Lưu ý: Mẹ không thể tự ý khai tên người cha vào giấy khai sinh khi chưa có thủ tục nhận cha, con hợp lệ. Việc khai sai sự thật có thể bị xử phạt (xem mục dưới).

Trẻ chưa đủ tuổi: có phải báo cáo cơ quan nào không?

Nhiều người tìm “báo cáo trẻ chưa đủ tuổi” vì lo ngại việc khai sinh sẽ kéo theo rắc rối pháp lý. Có hai ý cần phân biệt.

Bước “báo cáo” trong thủ tục khai sinh

Trong quy trình đăng ký, công chức tư pháp – hộ tịch báo cáo Chủ tịch UBND cấp xã để ký Giấy khai sinh. Đây là bước nội bộ của cơ quan, người dân không phải làm thêm thủ tục báo cáo nào. Khai sinh chỉ ghi nhận sự kiện sinh của đứa trẻ, không phải là thủ tục công nhận hôn nhân.

Khi cha hoặc mẹ là trẻ em dưới 16 tuổi

Quyền khai sinh của đứa trẻ vẫn được bảo đảm. Tuy nhiên, pháp luật hình sự bảo vệ nghiêm người dưới 16 tuổi. Theo Bộ luật Hình sự 2015, người từ đủ 18 tuổi trở lên giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 145). Trường hợp làm nạn nhân có thai thuộc khung hình phạt nặng hơn. Với người dưới 13 tuổi, hoặc có dùng vũ lực, đe dọa, lợi dụng tình trạng lệ thuộc, hành vi có thể cấu thành tội hiếp dâm hoặc cưỡng dâm người dưới 16 tuổi.

Vì vậy, nếu bạn biết một em nhỏ dưới 16 tuổi mang thai hoặc sinh con trong hoàn cảnh nghi bị xâm hại, bạn có quyền tố giác với Công an hoặc đường dây bảo vệ trẻ em. Việc này tách biệt với thủ tục khai sinh, vì đứa trẻ vẫn được khai sinh đầy đủ. Việc quyết định có truy cứu trách nhiệm hình sự hay không thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng.

Cảnh báo: Không được tảo hôn hoặc tổ chức tảo hôn. Kết hôn khi chưa đủ tuổi là hành vi bị cấm theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự tùy tính chất, mức độ. Việc khai sinh cho con không làm hợp thức hóa hôn nhân chưa đủ tuổi.

Về quyền được bảo vệ của trẻ em, bạn có thể tham khảo bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.

Đăng ký chậm và các hành vi bị phạt

Hết 60 ngày bạn vẫn đăng ký khai sinh được, cơ quan hộ tịch vẫn tiếp nhận. Nghị định 109/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 18/05/2026) quy định xử phạt trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình. Điều 37 của nghị định này tập trung vào các hành vi gian dối chứ không đặt mức phạt riêng cho việc đăng ký chậm:

Hành vi Mức phạt tiền
Tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền cấp để làm khai sinh 1.000.000 – 3.000.000 đồng
Cam đoan, làm chứng sai sự thật về việc sinh 3.000.000 – 5.000.000 đồng
Cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật về nội dung khai sinh 3.000.000 – 5.000.000 đồng
Sử dụng giấy tờ của người khác để làm thủ tục khai sinh 3.000.000 – 5.000.000 đồng

Ngoài phạt tiền, người vi phạm có thể bị tịch thu giấy tờ bị tẩy xóa, buộc nộp lại bản chính và bị kiến nghị xem xét xử lý giấy khai sinh đã cấp. Ví dụ: một bạn nữ 17 tuổi khai tăng năm sinh của mình lên 18 tuổi trong tờ khai để “cho đủ tuổi” là cung cấp thông tin sai sự thật. Thông tin này dễ bị phát hiện khi đối chiếu với dữ liệu dân cư, và còn ảnh hưởng đến thông tin của con sau này.

Điểm mới từ Luật Hộ tịch 2026

Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/03/2027. Đến thời điểm đó, Luật Hộ tịch 2014 vẫn là căn cứ chính. Một số điểm đáng chú ý của luật mới liên quan đến khai sinh:

  • Có thể đăng ký khai sinh tại UBND cấp xã bất kỳ trên toàn quốc, không phụ thuộc nơi cư trú của cha mẹ.
  • Nếu thông tin trẻ sinh ra tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối đầy đủ với hệ thống hộ tịch điện tử, UBND cấp xã sẽ chủ động đăng ký khai sinh theo lộ trình của Chính phủ. Lộ trình này phải bảo đảm thống nhất toàn quốc chậm nhất từ 01/01/2031.
  • Người chưa thành niên thực hiện đăng ký hộ tịch thông qua người đại diện theo pháp luật.
  • Thời hạn 60 ngày vẫn được giữ; cha, mẹ có trách nhiệm đăng ký, và danh sách người thân có thể đăng ký thay được liệt kê rõ hơn.

Lưu ý: Trước ngày 01/03/2027, hãy làm theo quy định hiện hành (nộp tại UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ). Khi luật mới có hiệu lực, hãy kiểm tra thông báo của UBND cấp xã về hướng dẫn chi tiết.

Câu hỏi thường gặp

Mẹ chưa đủ 18 tuổi có tự đi làm giấy khai sinh cho con được không?

Pháp luật không cấm mẹ chưa đủ 18 tuổi đăng ký khai sinh cho con, vì cha hoặc mẹ là người có trách nhiệm đăng ký. Nếu mẹ không thể tự thực hiện, ông bà hoặc người thân thích có thể đi thay. Bạn nên đi cùng người giám hộ hoặc cha mẹ của mình để hồ sơ thuận lợi.

Cha mẹ chưa đủ tuổi kết hôn thì con mang họ ai?

Họ của con được xác định theo thỏa thuận của cha mẹ, nếu không có thỏa thuận thì theo tập quán. Nếu chưa xác định được cha thì con mang họ mẹ. Muốn con mang họ cha và ghi thông tin cha, người cha phải làm thủ tục nhận con.

Quá 60 ngày mới khai sinh có bị phạt không?

Theo Điều 37 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, mức phạt áp dụng với hành vi gian dối như cam đoan sai, khai sai thông tin hay dùng giấy tờ của người khác. Đăng ký chậm không nằm trong các hành vi này, và cơ quan hộ tịch vẫn tiếp nhận. Tuy nhiên bạn nên đăng ký sớm để trẻ sớm có giấy khai sinh, số định danh, bảo hiểm y tế và các quyền lợi khác.

Không có giấy chứng sinh thì làm khai sinh thế nào?

Bạn dùng văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh. Nếu không có người làm chứng, bạn làm giấy cam đoan về việc sinh. Việc làm chứng và cam đoan phải đúng sự thật, vì khai sai có thể bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng.

Có làm khai sinh ở nơi khác nơi cư trú được không?

Hiện nay thủ tục thực hiện tại UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ (thường trú hoặc tạm trú). Từ 01/03/2027, theo Luật Hộ tịch 2026, bạn có thể đăng ký tại UBND cấp xã bất kỳ.

Tóm lại, cha mẹ chưa đủ 18 tuổi hoàn toàn có thể đăng ký khai sinh cho con tại UBND cấp xã trong vòng 60 ngày, và đứa trẻ có đầy đủ quyền như mọi trẻ em khác. Điều cần lưu ý là khai báo trung thực, làm thủ tục nhận cha, con nếu muốn ghi thông tin người cha, và theo dõi mốc 01/03/2027 khi Luật Hộ tịch 2026 có hiệu lực. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, được biên soạn theo quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Với vụ việc cụ thể, bạn nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác. Xem miễn trừ trách nhiệm.

Ban biên tập Luật Sư X

Có thể bạn quan tâm

Xem tất cả →