Đạo đức nhà giáo hiện nay được quy định tại Điều 10 và Điều 11 Luật Nhà giáo 2025 (có hiệu lực từ 01/01/2026), cụ thể hóa bằng Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT về quy tắc ứng xử của nhà giáo (có hiệu lực từ 30/01/2026). Thông tư này thay thế Quyết định 16/2008/QĐ-BGDĐT mà giáo viên vẫn quen gọi là “quy định về đạo đức nhà giáo”.
Tóm tắt nhanh
- Đạo đức nhà giáo là các quy tắc ứng xử của nhà giáo với người học, đồng nghiệp, gia đình người học và cộng đồng.
- Quyết định 16/2008/QĐ-BGDĐT đã được thay thế bằng Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT từ ngày 30/01/2026.
- Nhà giáo không được phân biệt đối xử, gian lận kết quả đánh giá, ép học thêm, ép nộp tiền ngoài quy định hoặc lợi dụng chức danh để làm trái pháp luật.
- Vi phạm có thể bị kỷ luật (viên chức) hoặc kỷ luật lao động (trường ngoài công lập); hành vi nghiêm trọng còn bị xử lý hành chính, hình sự.
Đạo đức nhà giáo là gì?
Theo Luật Nhà giáo 2025, quy định về đạo đức nhà giáo gồm các quy tắc ứng xử của nhà giáo trong quan hệ với người học, đồng nghiệp, gia đình người học và cộng đồng. Nói cách khác, đây là chuẩn mực hành vi mà người làm nghề dạy học phải giữ, không chỉ trong giờ lên lớp mà cả khi giao tiếp với phụ huynh và trên mạng xã hội.
Lần đầu tiên đạo đức nhà giáo được đưa vào một đạo luật riêng. Trước đây, nội dung này chủ yếu nằm trong văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nên giá trị pháp lý và khả năng áp dụng chế tài còn hạn chế.
Đạo đức nhà giáo cũng là một tiêu chuẩn trong chuẩn nghề nghiệp nhà giáo. Chuẩn này được dùng khi tuyển dụng, bố trí, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật.
Văn bản nào đang quy định đạo đức nhà giáo?
Bạn cần phân biệt văn bản đang có hiệu lực và văn bản cũ vì nhiều tài liệu trên mạng vẫn trích dẫn quy định đã hết hiệu lực.
| Văn bản | Tình trạng (tháng 10/2026) | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Luật Nhà giáo 73/2025/QH15 | Có hiệu lực từ 01/01/2026 | Điều 10: quy định về đạo đức nhà giáo; Điều 11: những việc không được làm |
| Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT | Có hiệu lực từ 30/01/2026 | Quy tắc ứng xử của nhà giáo trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân |
| Quyết định 16/2008/QĐ-BGDĐT | Đã được thay thế bởi Thông tư 03/2026 | Quy định về đạo đức nhà giáo (phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, lối sống, tác phong…) |
| Điều 6 Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT | Đã được thay thế bởi Thông tư 03/2026 | Quy tắc ứng xử của giáo viên, cán bộ quản lý trong cơ sở giáo dục |
Lưu ý: Luật Nhà giáo giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy tắc ứng xử của nhà giáo. Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT chính là văn bản thực hiện nhiệm vụ này.
Quy tắc ứng xử của nhà giáo theo Thông tư 03/2026
Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT chia quy tắc ứng xử thành nhiều nhóm quan hệ. Dưới đây là những nội dung chính bạn cần nhớ.
Quy tắc ứng xử chung
Nhà giáo phải tuân thủ pháp luật và quy định của ngành, thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ và chấp hành sự phân công của cơ quan có thẩm quyền. Đây là nội dung bổ sung so với Quyết định 16/2008.
Ứng xử với người học
- Giữ thái độ mẫu mực, bao dung, có trách nhiệm và yêu thương người học.
- Nhận xét, khen hoặc phê bình phù hợp với từng đối tượng và hoàn cảnh; khích lệ người học tiến bộ.
- Đánh giá đúng thực chất năng lực; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người học.
- Không phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức.
- Không xúc phạm, gây tổn thương, trù dập, định kiến, bạo hành hay xâm hại người học; khi phát hiện người học bị bạo lực, xâm hại phải báo cáo kịp thời với lãnh đạo hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Nguyên tắc không bạo hành, không xâm phạm thân thể người học gắn trực tiếp với quyền được bảo vệ của mọi công dân. Bạn có thể xem thêm về quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân để hiểu nền tảng pháp lý của quy định này.
Ứng xử với đồng nghiệp và cán bộ quản lý
Nhà giáo tôn trọng, lắng nghe và giúp đỡ đồng nghiệp; chấp hành sự chỉ đạo, phân công hợp pháp của cán bộ quản lý. Mọi góp ý, phê bình cần thực hiện đúng nơi, đúng cách, không làm ảnh hưởng đến công việc của người khác.
Ứng xử với cha mẹ hoặc người giám hộ của người học
Nhà giáo chủ động, kịp thời trao đổi thông tin trung thực về tình hình học tập, rèn luyện của người học, chương trình và kế hoạch giáo dục. Nhà giáo cũng cần lắng nghe ý kiến phản hồi của phụ huynh một cách cầu thị. Trong thực tế, ý kiến phụ huynh thường xuất hiện khi lập hồ sơ xử lý một vụ việc; tham khảo mẫu ý kiến của phụ huynh vào bản kiểm điểm nếu bạn cần hình dung cách trình bày.
Ứng xử với cộng đồng và trên môi trường mạng
Nhà giáo giữ hình ảnh mẫu mực, chủ động tham gia truyền thông, tuyên truyền về giáo dục và đấu tranh với tin giả liên quan đến giáo dục, nhà giáo trên các kênh mạng xã hội chính thống. Phát ngôn thiếu kiểm soát trên mạng cũng có thể bị xem là vi phạm quy tắc ứng xử.
Những việc nhà giáo không được làm
Điều 11 Luật Nhà giáo 2025 quy định theo hai lớp.
Lớp thứ nhất áp dụng theo loại hình cơ sở giáo dục:
- Nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập không được làm những việc viên chức không được làm theo pháp luật về viên chức.
- Nhà giáo trong cơ sở giáo dục ngoài công lập không được thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực lao động theo pháp luật về lao động.
Lớp thứ hai áp dụng cho mọi nhà giáo, gồm:
- Phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức.
- Gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong hoạt động tuyển sinh, đánh giá người học.
- Ép buộc người học tham gia học thêm dưới mọi hình thức.
- Ép buộc người học nộp tiền hoặc hiện vật ngoài quy định của pháp luật.
- Lợi dụng chức danh nhà giáo và hoạt động nghề nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Lưu ý: Luật cấm “ép buộc” học thêm, chứ không cấm mọi hoạt động dạy thêm, học thêm. Việc dạy thêm hợp pháp vẫn phải tuân thủ quy định riêng của Bộ Giáo dục và Đào tạo (hiện là Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT) và quy định của địa phương.
Ví dụ tình huống
Cô T. là giáo viên chủ nhiệm một trường tiểu học công lập. Cô yêu cầu phụ huynh cho con đến học thêm tại nhà mình, nếu không sẽ “khó chấm bài”. Hành vi này vi phạm đồng thời điều cấm ép học thêm và có dấu hiệu lợi dụng chức danh. Phụ huynh có thể phản ánh với ban giám hiệu, phòng/sở quản lý giáo dục hoặc kênh phản ánh mà nhà trường công khai.
Nhà giáo vi phạm đạo đức bị xử lý thế nào?
Mức xử lý phụ thuộc vào loại hình trường, tính chất và hậu quả của hành vi.
Nhà giáo là viên chức trường công lập
Luật Viên chức 2025 (Luật 129/2025/QH15) và Nghị định 234/2026/NĐ-CP đều có hiệu lực từ 01/07/2026. Nghị định này thay thế quy định về xử lý kỷ luật viên chức trước đây tại Nghị định 112/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi. Theo Nghị định 234/2026, có bốn hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo, cách chức (đối với viên chức quản lý) và buộc thôi việc. Hình thức cụ thể được chọn dựa trên tính chất, mức độ, hậu quả và các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng.
Với hành vi xảy ra trước 01/07/2026, việc áp dụng quy định cũ hay mới phụ thuộc vào điều khoản chuyển tiếp và thời điểm xử lý. Bạn nên đối chiếu với văn bản hướng dẫn hoặc hỏi bộ phận tổ chức cán bộ của đơn vị.
Nhà giáo trường ngoài công lập
Nhà giáo làm việc theo hợp đồng lao động chịu kỷ luật lao động theo nội quy lao động và Bộ luật Lao động 2019. Các hình thức gồm khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng, cách chức và sa thải, áp dụng theo trình tự luật định. Nhà giáo có thể liên hệ các quy định cơ bản về lao động để hiểu khung pháp lý chung.
Xử phạt hành chính và trách nhiệm hình sự
Nếu hành vi cấu thành vi phạm hành chính (ví dụ lạm thu, vi phạm quy định về dạy thêm) thì nhà giáo bị xử phạt theo quy định của pháp luật về xử phạt trong lĩnh vực giáo dục. Hành vi nghiêm trọng như xâm hại tình dục trẻ em, cố ý gây thương tích, làm nhục người khác hoặc nhận hối lộ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự. Kỷ luật hành chính và trách nhiệm pháp lý khác có thể được xem xét song song.
Cảnh báo: Viên chức bị kết án phạt tù hoặc phạm tội tham nhũng sẽ bị buộc thôi việc theo Nghị định 234/2026/NĐ-CP. Việc xử lý kỷ luật không thay thế trách nhiệm hình sự.
Quy trình kiểm điểm
Trong thực tế, khi có phản ánh, nhà trường thường yêu cầu giáo viên làm bản giải trình hoặc kiểm điểm trước khi họp xét. Bạn có thể tham khảo cách viết bản kiểm điểm để trình bày đúng cấu trúc: nêu sự việc, nhận khuyết điểm, nguyên nhân, hướng khắc phục.
Nhà giáo được bảo vệ danh dự ra sao?
Đạo đức nhà giáo không chỉ là nghĩa vụ một chiều. Luật Nhà giáo 2025 quy định nhà giáo được tôn trọng, bảo vệ danh dự, nhân phẩm. Khoản 3 Điều 11 liệt kê những việc tổ chức, cá nhân không được làm đối với nhà giáo, trong đó có:
- Không thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với nhà giáo theo quy định.
- Đăng tải, phát tán thông tin quy kết trách nhiệm của nhà giáo trong hoạt động nghề nghiệp khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền.
- Các việc không được làm khác theo quy định của pháp luật.
Vì vậy, khi một vụ việc xảy ra, phụ huynh và cộng đồng nên phản ánh qua kênh chính thức thay vì đăng tải kết luận chủ quan lên mạng. Người đăng thông tin sai sự thật về nhà giáo cũng có thể bị xử lý theo pháp luật.
Nhà trường và giáo viên thực hiện quy định thế nào?
Thông tư 03/2026 giao trách nhiệm cho nhiều cấp. Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục chủ trì hướng dẫn, kiểm tra ở cấp trung ương. UBND các cấp, kể cả cấp xã, phường, có trách nhiệm tuyên truyền, giám sát, khen thưởng và xử lý vi phạm. Sở Giáo dục và Đào tạo và cơ sở giáo dục có trách nhiệm tham mưu, kiểm tra, công khai quy tắc ứng xử, thiết lập kênh phản ánh, khen thưởng và kỷ luật.
- Bước 1: Đọc kỹ Luật Nhà giáo (Điều 10, Điều 11) và Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT; ghi chú các điểm khác với quy định cũ.
- Bước 2: Tổ chức học tập, quán triệt trong nhà trường; có thể yêu cầu giáo viên viết bài thu hoạch sau buổi học. Bạn xem thêm cách viết bài thu hoạch để trình bày gọn, đúng trọng tâm.
- Bước 3: Công khai quy tắc ứng xử và kênh tiếp nhận phản ánh của nhà trường cho học sinh, phụ huynh.
- Bước 4: Rà soát nội quy, quy chế nội bộ để bỏ các nội dung trái luật mới (ví dụ quy định ép học thêm, thu khoản ngoài quy định).
- Bước 5: Khi có vi phạm, xác minh khách quan, bảo đảm quyền giải trình của nhà giáo, sau đó xử lý đúng thẩm quyền và trình tự.
Căn cứ pháp lý
- Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/01/2026), đặc biệt Điều 8, 10, 11, 13.
- Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT quy định quy tắc ứng xử của nhà giáo (hiệu lực từ 30/01/2026).
- Luật Viên chức số 129/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2026).
- Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định về xử lý kỷ luật viên chức (hiệu lực từ 01/07/2026).
- Bộ luật Lao động 2019 (kỷ luật lao động đối với nhà giáo trường ngoài công lập).
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025).
- Quyết định 16/2008/QĐ-BGDĐT và Điều 6 Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT (đã được thay thế bởi Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Quyết định 16/2008/QĐ-BGDĐT về đạo đức nhà giáo còn hiệu lực không?
Không. Từ 30/01/2026, Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT thay thế Quyết định này cùng Điều 6 Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT. Bạn nên dùng Thông tư 03/2026 và Luật Nhà giáo 2025 làm căn cứ.
Đạo đức nhà giáo được quy định ở điều nào của Luật Nhà giáo?
Điều 10 quy định về đạo đức nhà giáo và việc Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy tắc ứng xử. Điều 11 quy định những việc không được làm.
Giáo viên ép học sinh học thêm bị xử lý thế nào?
Hành vi này bị cấm theo Điều 11 Luật Nhà giáo. Tùy tính chất và mức độ, giáo viên công lập có thể bị kỷ luật viên chức, giáo viên trường ngoài công lập bị kỷ luật lao động; nếu có thu tiền trái quy định thì còn có thể bị xử phạt hành chính.
Giáo viên trường tư có phải tuân thủ quy tắc ứng xử này không?
Có. Luật Nhà giáo áp dụng cho nhà giáo trong cả cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập. Thông tư 03/2026 điều chỉnh nhà giáo trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Riêng chế tài kỷ luật, trường ngoài công lập áp dụng pháp luật lao động.
Phụ huynh muốn phản ánh giáo viên vi phạm đạo đức thì gửi đến đâu?
Bạn có thể gửi đến ban giám hiệu, kênh phản ánh mà nhà trường công khai, hoặc cơ quan quản lý giáo dục cấp tỉnh, cấp xã. Nên cung cấp thông tin trung thực, có bằng chứng và tránh đăng tải quy kết lên mạng khi chưa có kết luận.
Bị đăng thông tin sai sự thật lên mạng, nhà giáo có được bảo vệ không?
Có. Luật Nhà giáo cấm đăng tải, phát tán thông tin quy kết trách nhiệm của nhà giáo khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Hành vi này có thể bị xử lý theo pháp luật tùy mức độ.
Tóm lại, đạo đức nhà giáo từ năm 2026 đã có nền tảng luật định rõ ràng: Luật Nhà giáo 2025 đặt nguyên tắc, Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT hướng dẫn cách ứng xử cụ thể, còn việc xử lý vi phạm dựa trên pháp luật về viên chức hoặc lao động. Bạn nên dùng các văn bản mới này thay cho Quyết định 16/2008 khi học tập, kiểm điểm hay xây dựng nội quy nhà trường.
