Theo Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15, được sửa đổi bởi Luật số 87/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025), hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện nay gồm 15 nhóm, bắt đầu từ Hiến pháp và kết thúc ở quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã. Mỗi nhóm có thể gồm một hoặc nhiều hình thức văn bản (luật, nghị quyết, nghị định, thông tư…).
Tóm tắt nhanh
- Căn cứ: Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 (Luật 64/2025/QH15), sửa đổi bởi Luật 87/2025/QH15.
- Hiện có 15 nhóm văn bản quy phạm pháp luật, từ Hiến pháp đến quyết định của UBND cấp xã.
- Không còn văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp huyện vì bỏ cấp huyện từ 01/07/2025.
- Công văn, thông báo, kế hoạch, quyết định bổ nhiệm… không phải văn bản quy phạm pháp luật.
- Hiến pháp có hiệu lực pháp lý cao nhất; văn bản cấp dưới không được trái văn bản cấp trên.
Văn bản quy phạm pháp luật là gì?
Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự và thủ tục theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Quy phạm pháp luật là quy tắc xử sự chung, bắt buộc, áp dụng nhiều lần cho nhiều đối tượng.
Như vậy, một văn bản chỉ được coi là văn bản quy phạm pháp luật khi đủ hai điều kiện: có nội dung là quy tắc chung và do đúng chủ thể ban hành đúng hình thức mà luật cho phép. Cơ quan nào chỉ được ban hành những hình thức văn bản đã ghi trong luật, không thể tự đặt ra loại văn bản khác.
Lưu ý: Nhiều người hỏi “văn bản pháp luật có mấy loại” theo nghĩa rộng. Bài này trả lời theo nghĩa pháp lý chặt chẽ: các loại văn bản quy phạm pháp luật được liệt kê tại Điều 4 của luật. Cách đếm “loại” ở các tài liệu có thể khác nhau, vì có tài liệu đếm theo nhóm (khoản), có tài liệu đếm theo từng hình thức văn bản.
Danh sách các loại văn bản quy phạm pháp luật hiện hành
Từ 01/07/2025, Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (đã được Luật 87/2025/QH15 sửa đổi) quy định hệ thống văn bản gồm các nhóm sau:
| STT | Loại văn bản | Chủ thể ban hành |
|---|---|---|
| 1 | Hiến pháp | Quốc hội |
| 2 | Bộ luật, luật (gọi chung là luật); nghị quyết của Quốc hội | Quốc hội |
| 3 | Pháp lệnh; nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội (và Chính phủ) với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam | Ủy ban Thường vụ Quốc hội (phối hợp Mặt trận Tổ quốc, Chính phủ) |
| 4 | Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước | Chủ tịch nước |
| 5 | Nghị định, nghị quyết của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam | Chính phủ |
| 6 | Quyết định của Thủ tướng Chính phủ | Thủ tướng Chính phủ |
| 7 | Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao | Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao |
| 8 | Thông tư của Chánh án TAND tối cao; Viện trưởng VKSND tối cao; Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; Tổng Kiểm toán nhà nước | Các chủ thể nêu tại cột bên |
| 9 | Thông tư liên tịch giữa Chánh án TAND tối cao, Viện trưởng VKSND tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ | Các chủ thể phối hợp ban hành |
| 10 | Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh) | HĐND cấp tỉnh |
| 11 | Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh | UBND cấp tỉnh |
| 12 | Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh | Chủ tịch UBND cấp tỉnh |
| 13 | Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt | Chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt |
| 14 | Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh (gọi chung là cấp xã) | HĐND cấp xã |
| 15 | Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã | UBND cấp xã |
Ví dụ thực tế cho từng nhóm thường gặp
- Luật: Bộ luật Hình sự 2015, Luật Căn cước 2023, Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
- Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh. Bạn có thể xem mức hiện hành tại bài mức giảm trừ gia cảnh mới nhất.
- Nghị định: Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm giao thông đường bộ. Các mức phạt thường gặp được tổng hợp trong bài không có bằng lái xe máy phạt bao nhiêu.
- Thông tư: Thông tư 79/2024/TT-BCA của Bộ Công an về đăng ký xe, ký hiệu biển số. Ví dụ về ký hiệu biển số có trong bài 72 là biển số xe tỉnh nào.
Điểm khác so với trước đây
Trước đây, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 quy định cả nghị quyết của HĐND và quyết định của UBND ở cấp huyện và cấp xã. Hệ thống đã thay đổi qua hai bước:
- Từ 01/04/2025 (Luật 64/2025/QH15): bổ sung nghị quyết của Chính phủ là văn bản quy phạm pháp luật; đổi quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước thành thông tư; bỏ văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền cấp xã; cho phép ban hành thông tư liên tịch giữa các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ.
- Từ 01/07/2025 (Luật 87/2025/QH15): do bỏ cấp huyện và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống không còn nghị quyết của HĐND và quyết định của UBND cấp huyện; bổ sung lại nghị quyết của HĐND cấp xã, quyết định của UBND cấp xã và thêm quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Lưu ý: Nếu bạn đọc tài liệu cũ ghi “26 hình thức”, “14 loại” hay có cả “cấp huyện”, đó là số liệu của giai đoạn trước. Hãy đối chiếu với danh sách 15 nhóm ở trên khi trích dẫn.
Thứ bậc hiệu lực của các loại văn bản
Hiến pháp có hiệu lực pháp lý cao nhất. Văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên có hiệu lực cao hơn văn bản của cơ quan cấp dưới. Văn bản của chính quyền địa phương không được trái văn bản của cơ quan nhà nước ở trung ương.
Theo thứ tự tương đối từ cao xuống thấp ở trung ương: Hiến pháp; luật và nghị quyết của Quốc hội; pháp lệnh và nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; nghị định, nghị quyết của Chính phủ; quyết định của Thủ tướng; sau đó là thông tư. Ở địa phương, văn bản của cấp tỉnh có hiệu lực cao hơn văn bản của cấp xã.
Khi cùng một cơ quan ban hành mà các văn bản có quy định khác nhau về cùng một vấn đề, nguyên tắc chung là áp dụng văn bản ban hành sau. Khi áp dụng, bạn cần xem văn bản còn hiệu lực hay đã được sửa đổi, thay thế.
Về hiệu lực thời gian, văn bản của cơ quan nhà nước ở trung ương thường có hiệu lực không sớm hơn 45 ngày kể từ ngày thông qua hoặc ký ban hành. Văn bản ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn hoặc trong trường hợp đặc biệt có thể có hiệu lực ngay từ ngày thông qua hoặc ký ban hành, nhưng phải được đăng tải ngay trên công báo hoặc cổng thông tin theo quy định.
Để hiểu vì sao pháp luật có thứ bậc như vậy, bạn có thể tham khảo thêm bài bản chất của nhà nước là gì. Nội dung các quyền cơ bản mà luật phải bảo đảm được giải thích trong bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Phân biệt với văn bản không phải quy phạm pháp luật
Nhiều văn bản do cơ quan nhà nước ban hành không phải văn bản quy phạm pháp luật vì không chứa quy tắc xử sự chung. Cần phân biệt ba nhóm:
- Văn bản quy phạm pháp luật: quy tắc chung, áp dụng nhiều lần, ví dụ luật, nghị định, thông tư.
- Văn bản áp dụng pháp luật: áp dụng quy phạm vào một trường hợp cụ thể, ví dụ quyết định xử phạt vi phạm hành chính, bản án, quyết định bổ nhiệm.
- Văn bản hành chính: phục vụ điều hành, trao đổi công việc như công văn, thông báo, báo cáo, kế hoạch, tờ trình. Cách trình bày loại văn bản này được giới thiệu trong bài phong cách ngôn ngữ hành chính là gì.
Cảnh báo: Văn bản có hình thức là “quyết định” hay “thông tư” nhưng nội dung chỉ giải quyết một việc cụ thể thì không phải văn bản quy phạm pháp luật. Ngược lại, văn bản do cơ quan không có thẩm quyền ban hành hoặc sai hình thức thì dù có quy tắc chung cũng không phải văn bản quy phạm pháp luật hợp pháp.
Dự thảo sửa đổi luật đang được lấy ý kiến
Theo thông tin báo chí đầu tháng 10/2026, hồ sơ dự thảo lần hai của Luật về văn bản quy phạm pháp luật (tên mới của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật) đã được công bố để lấy ý kiến. Dự thảo dự kiến được trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2026, trong đó có hướng mỗi chủ thể chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật, ví dụ Chủ tịch nước chỉ ban hành lệnh.
Đây mới là dự thảo, chưa có hiệu lực. Đến thời điểm cập nhật bài này, danh sách 15 nhóm ở trên vẫn là quy định đang áp dụng. Nếu luật mới được thông qua, nội dung Điều 4 có thể thay đổi và bài viết sẽ được cập nhật.
Căn cứ pháp lý
- Hiến pháp năm 2013.
- Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/04/2025).
- Luật số 87/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (hiệu lực từ 01/07/2025).
- Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.
- Nghị định số 78/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (đã được sửa đổi bởi Nghị định 187/2025/NĐ-CP).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Văn bản quy phạm pháp luật có mấy loại hiện nay?
Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025 (sửa đổi bởi Luật 87/2025/QH15) liệt kê 15 nhóm văn bản, từ Hiến pháp đến quyết định của UBND cấp xã. Mỗi nhóm có thể gồm nhiều hình thức như luật và nghị quyết, nghị định và nghị quyết, các loại thông tư.
Nghị quyết của Chính phủ có phải văn bản quy phạm pháp luật không?
Có. Từ 01/04/2025, nghị quyết của Chính phủ được bổ sung vào hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cùng với nghị định. Nghị quyết này dùng để giải quyết các vấn đề cấp bách, thuộc thẩm quyền của Chính phủ theo luật.
Còn văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền cấp huyện không?
Không. Từ 01/07/2025, nước ta không còn đơn vị hành chính cấp huyện nên nghị quyết của HĐND và quyết định của UBND cấp huyện không còn trong hệ thống. Các văn bản đã ban hành vẫn có thể còn hiệu lực cho đến khi bị thay thế hoặc bãi bỏ theo quy định chuyển tiếp.
Công văn có phải là văn bản quy phạm pháp luật không?
Không. Công văn là văn bản hành chính dùng để trao đổi, hướng dẫn công việc, không nằm trong danh sách tại Điều 4 của luật và không tạo ra quy tắc xử sự chung có tính bắt buộc như văn bản quy phạm pháp luật.
Văn bản nào có hiệu lực cao nhất?
Hiến pháp có hiệu lực pháp lý cao nhất. Sau đó là luật, nghị quyết của Quốc hội, rồi đến các văn bản của cơ quan cấp dưới. Mọi văn bản khác không được trái Hiến pháp và luật.
Tóm lại, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện gồm 15 nhóm, được sắp xếp theo thẩm quyền của từng cơ quan và thứ bậc hiệu lực rõ ràng. Khi tra cứu hay trích dẫn pháp luật, bạn nên dùng danh sách đã cập nhật sau khi bỏ cấp huyện từ 01/07/2025 và lưu ý theo dõi luật sửa đổi nếu được Quốc hội thông qua.
