Phẩm chất đạo đức, lối sống của đảng viên hiện được xác định chủ yếu bởi ba văn bản của Đảng. Quy định 144-QĐ/TW (2024) nêu chuẩn mực đạo đức cách mạng. Quy định 207-QĐ/TW (26/7/2026) nêu 19 điều đảng viên không được làm. Quy định 212-QĐ/TW (17/8/2026) quy định hình thức kỷ luật khi vi phạm. Hai văn bản sau đã thay thế Quy định 37 và Quy định 69.
Tóm tắt nhanh
- Chuẩn mực phải giữ: Quy định 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
- Điều không được làm: Quy định 207-QĐ/TW ngày 26/7/2026 (19 điều), thay thế Quy định 37-QĐ/TW năm 2021.
- Xử lý vi phạm: Quy định 212-QĐ/TW ngày 17/8/2026, có hiệu lực từ ngày ký, thay thế Quy định 69-QĐ/TW (2022) và Quy định 264-QĐ/TW (2025).
- Hình thức kỷ luật đảng viên chính thức: khiển trách, cảnh cáo, cách chức (nếu có chức vụ), khai trừ.
Phẩm chất đạo đức, lối sống là gì?
Đây là cách gọi chung các yêu cầu về đạo đức cách mạng và nếp sống của cán bộ, đảng viên. Nội dung gồm hai phần: phẩm chất (lập trường, tinh thần trách nhiệm, sự trung thực, liêm chính) và lối sống (cách ứng xử trong công việc, gia đình, xã hội, trên môi trường mạng).
Điều này không chỉ nằm ở một văn bản duy nhất. Đảng viên chịu sự điều chỉnh của Điều lệ Đảng, của quy định về chuẩn mực (cái nên làm), quy định về điều cấm (cái không được làm) và quy định về kỷ luật (hậu quả khi vi phạm). Ngoài ra, đảng viên đồng thời là công dân nên còn phải tuân thủ pháp luật của Nhà nước.
Chuẩn mực đạo đức cách mạng theo Quy định 144-QĐ/TW
Quy định 144-QĐ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 09/5/2024. Đây là lần đầu Đảng có một văn bản riêng về chuẩn mực đạo đức cách mạng, kèm các tiêu chí để mỗi người đối chiếu, tự đánh giá. Bốn chuẩn mực đầu tiên gồm:
| Chuẩn mực | Nội dung chính |
|---|---|
| Điều 1 | Yêu nước, tôn trọng Nhân dân, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc; gần gũi, gắn bó mật thiết với Nhân dân. |
| Điều 2 | Bản lĩnh, đổi mới, sáng tạo, hội nhập; dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới. |
| Điều 3 | Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; trong sạch, không tham ô, tham nhũng, không gây phiền hà, sách nhiễu; trung thực, thẳng thắn, tích cực tự phê bình và phê bình. |
| Điều 4 | Đoàn kết, kỷ cương, tình thương, trách nhiệm; sống có nghĩa tình, chân thành, đối xử với đồng chí, đồng nghiệp và mọi người theo lẽ phải, phù hợp đạo lý dân tộc. |
Quy định còn chuẩn mực thứ năm và các tiêu chí chi tiết cho từng điều. Mỗi cán bộ, đảng viên được yêu cầu “tự soi, tự sửa” theo các tiêu chí này. Khi viết bản kiểm điểm, bạn nên bám sát cấu trúc này thay vì viết chung chung.
Lưu ý: Một số tài liệu tuyên truyền thống kê số điều, số tiêu chí của Quy định 144 khác nhau. Khi cần trích dẫn chính thức, hãy đối chiếu với toàn văn do cơ quan của Đảng, Nhà nước công bố.
Những điều đảng viên không được làm (Quy định 207-QĐ/TW)
Ngày 26/7/2026, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định 207-QĐ/TW về những điều đảng viên không được làm, thay thế Quy định 37-QĐ/TW ngày 25/10/2021. Văn bản vẫn giữ cấu trúc 19 điều nhưng mở rộng và cập nhật nhiều nội dung. Một số điểm đáng chú ý:
- Pháp luật Nhà nước: không chỉ chủ trương, quy định của Đảng mà cả pháp luật của Nhà nước. Đảng viên không được làm những việc pháp luật không cho phép.
- Nêu gương và chống suy thoái: không thực hiện trách nhiệm nêu gương; chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, vụ lợi, “lợi ích nhóm”, “tư duy nhiệm kỳ”, dân chủ hình thức, độc đoán, quan liêu, xa rời quần chúng.
- Môi trường số: không dùng Internet, mạng xã hội, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật, thông tin xấu độc hoặc làm lộ bí mật của Đảng, Nhà nước.
- Trách nhiệm công vụ: không né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, nói không đi đôi với làm, làm việc cầm chừng, chậm trễ.
- Tài sản: không tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm.
- Gia đình, xã hội: không thờ ơ, vô cảm trước hành vi sai trái trong xã hội; không có hành vi bạo lực gia đình; không vi phạm quy định về hôn nhân và gia đình, về kết hôn với người nước ngoài.
Lưu ý ở nhóm hôn nhân, gia đình: Quy định 37 từng liệt kê chi tiết (như vi phạm chính sách dân số, sống chung với người khác như vợ chồng). Quy định 207 dùng cách diễn đạt khái quát hơn là “vi phạm quy định về hôn nhân và gia đình” và dẫn chiếu pháp luật. Nếu bạn quan tâm khía cạnh pháp lý của hôn nhân, có thể xem thêm bài về điều kiện ly hôn đơn phương.
Về tệ nạn xã hội, Quy định 37 trước đây nêu rõ việc đánh bạc dưới mọi hình thức, sử dụng ma túy, dùng rượu bia không đúng quy định hoặc đến mức bê tha. Đây vẫn là những hành vi trái đạo đức, lối sống và thường đồng thời vi phạm pháp luật. Ví dụ, việc trồng cây có chất ma túy bị pháp luật xử lý riêng, bạn có thể tham khảo bài trồng bao nhiêu cây cần sa thì bị xử lý.
Vi phạm đạo đức, lối sống bị xử lý thế nào?
Quy định 212-QĐ/TW gồm 60 điều, có hiệu lực từ ngày ký (17/8/2026). Văn bản này xác định nội dung vi phạm và hình thức kỷ luật đối với tổ chức đảng và đảng viên, trong đó có nhóm riêng về đạo đức, nếp sống văn minh.
Các hình thức kỷ luật
| Đối tượng | Hình thức kỷ luật |
|---|---|
| Tổ chức đảng | Khiển trách, cảnh cáo, giải tán |
| Đảng viên chính thức | Khiển trách, cảnh cáo, cách chức (nếu có chức vụ), khai trừ |
| Đảng viên dự bị | Khiển trách, cảnh cáo |
Thời hiệu và nguyên tắc cần biết
- Thời hiệu kỷ luật đảng viên: 5 năm (60 tháng) với vi phạm đến mức khiển trách; 10 năm (120 tháng) với vi phạm đến mức cảnh cáo hoặc cách chức.
- Không áp dụng thời hiệu với vi phạm đến mức khai trừ, vi phạm chính trị nội bộ, vi phạm về quốc phòng, an ninh, đối ngoại xâm hại lợi ích quốc gia, và việc sử dụng văn bằng, chứng chỉ không hợp pháp.
- Một hành vi vi phạm chỉ bị kỷ luật một lần bằng một hình thức.
- Đảng viên vi phạm pháp luật phải bị xử lý nghiêm theo pháp luật. Nếu bị truy nã, tạm giam hoặc bị tòa án tuyên từ hình phạt cải tạo không giam giữ trở lên thì tổ chức đảng có thẩm quyền quyết định khai trừ. Với đảng viên dự bị là xóa tên trong danh sách đảng viên.
- Sau 12 tháng kể từ khi quyết định kỷ luật có hiệu lực (trừ khai trừ hoặc giải tán), nếu không khiếu nại, không tái phạm hoặc không có vi phạm mới đến mức phải kỷ luật thì quyết định kỷ luật đương nhiên chấm dứt hiệu lực.
Cảnh báo: Kỷ luật đảng và xử lý theo pháp luật là hai hệ thống độc lập. Một hành vi như đánh bạc, sử dụng ma túy hay bạo lực gia đình có thể vừa bị kỷ luật đảng, vừa bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Mức kỷ luật cụ thể cho từng hành vi phụ thuộc tính chất, mức độ, hậu quả, nhân thân và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Việc xem xét do tổ chức đảng có thẩm quyền thực hiện theo quy trình riêng, nên bài viết này chỉ giới thiệu khung chung.
Quy định 37 và Quy định 69 còn hiệu lực không?
Nhiều tài liệu, kể cả các bản kiểm điểm mẫu cũ, vẫn viết theo văn bản trước đây. Hiện nay bạn cần đối chiếu như sau:
| Trước đây | Hiện nay (tháng 10/2026) |
|---|---|
| Quy định 47-QĐ/TW (2011) về những điều đảng viên không được làm | Đã được thay bằng Quy định 37-QĐ/TW (2021), sau đó là Quy định 207-QĐ/TW (26/7/2026) |
| Quy định 69-QĐ/TW (2022), Quy định 264-QĐ/TW (2025) về kỷ luật | Thay thế bằng Quy định 212-QĐ/TW (17/8/2026) |
| Quy định 181-QĐ/TW (2013) về xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm | Đã được thay thế bằng các quy định mới về kỷ luật, hiện là Quy định 212-QĐ/TW |
Với vi phạm xảy ra trước ngày văn bản mới có hiệu lực, việc áp dụng quy định nào do tổ chức đảng có thẩm quyền xác định theo nguyên tắc xử lý kỷ luật. Bạn không nên tự suy đoán mức kỷ luật dựa trên văn bản cũ.
Cách tự nhận xét phẩm chất đạo đức, lối sống trong bản kiểm điểm
Phần “phẩm chất đạo đức, lối sống” thường là mục bắt buộc trong bản kiểm điểm cá nhân cuối năm, bản nhận xét khi giới thiệu kết nạp, chuyển sinh hoạt hoặc bổ nhiệm. Bạn có thể làm theo các bước sau.
- Bước 1: Đối chiếu từng chuẩn mực trong Quy định 144-QĐ/TW (yêu nước, bản lĩnh, liêm chính, đoàn kết) với việc làm cụ thể của mình trong năm.
- Bước 2: Đối chiếu với từng điều trong Quy định 207-QĐ/TW. Nêu rõ bạn có vi phạm điều nào không, đặc biệt các nội dung mới như dùng mạng xã hội và AI.
- Bước 3: Viết cụ thể, có ví dụ, có thời gian. Tránh các câu chung chung kiểu “không có biểu hiện suy thoái”.
- Bước 4: Nêu ưu điểm trước, rồi hạn chế, nguyên nhân và hướng khắc phục có thể kiểm chứng được.
- Bước 5: Trình bày bằng văn phong hành chính, rõ ràng, trung thực. Bạn có thể xem thêm đặc điểm phong cách ngôn ngữ hành chính và cách viết bản kiểm điểm.
KHUNG THAM KHẢO – MỤC “PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG”
1. Ưu điểm: Chấp hành chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng; sống trung thực, giản dị, không có biểu hiện tham nhũng, tiêu cực, gây phiền hà, sách nhiễu; thực hiện nghiêm quy định về những điều đảng viên không được làm; gương mẫu trong gia đình, nơi cư trú; sử dụng mạng xã hội đúng quy định.
2. Hạn chế: (Nêu thẳng thắn các hạn chế thực tế, ví dụ: chưa chủ động học tập, tu dưỡng; còn ngại va chạm trong đấu tranh phê bình; chưa dành đủ thời gian cho gia đình…)
3. Nguyên nhân: (Chủ quan/khách quan, ưu tiên nguyên nhân chủ quan.)
4. Phương hướng khắc phục: (Việc làm cụ thể, thời hạn thực hiện.)
Đây chỉ là khung gợi ý để bạn định hướng nội dung. Bản kiểm điểm thật phải phản ánh đúng thực tế của chính bạn và theo hướng dẫn của cấp ủy nơi sinh hoạt.
Với đoàn viên thanh niên, yêu cầu về rèn luyện đạo đức theo điều lệ Đoàn có những điểm riêng. Bạn có thể tham khảo bài nhiệm vụ và quyền của đoàn viên.
Căn cứ pháp lý
- Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam và Quy định 208-QĐ/TW ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng.
- Quy định 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
- Quy định 207-QĐ/TW ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về những điều đảng viên không được làm (thay thế Quy định 37-QĐ/TW ngày 25/10/2021).
- Quy định 212-QĐ/TW ngày 17/8/2026 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm (thay thế Quy định 69-QĐ/TW ngày 06/7/2022 và Quy định 264-QĐ/TW ngày 14/02/2025).
- Pháp luật hiện hành về xử lý vi phạm hành chính và Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025) đối với hành vi vi phạm pháp luật.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Phẩm chất đạo đức, lối sống của đảng viên được quy định ở đâu?
Chủ yếu ở Quy định 144-QĐ/TW (chuẩn mực đạo đức cách mạng), Quy định 207-QĐ/TW (19 điều đảng viên không được làm) và Quy định 212-QĐ/TW (kỷ luật). Ngoài ra còn có Điều lệ Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Quy định 207-QĐ/TW có thay thế Quy định 37-QĐ/TW không?
Có. Quy định 207-QĐ/TW ban hành ngày 26/7/2026 thay thế Quy định 37-QĐ/TW. Văn bản mới vẫn gồm 19 điều và bổ sung nhiều nội dung như sử dụng AI, mạng xã hội, né tránh trách nhiệm, tẩu tán tài sản.
Đảng viên vi phạm đạo đức, lối sống có thể bị khai trừ không?
Có thể, nếu tính chất, mức độ và hậu quả của vi phạm nghiêm trọng. Ngoài ra, đảng viên bị truy nã, tạm giam hoặc bị tòa án tuyên từ cải tạo không giam giữ trở lên thì tổ chức đảng có thẩm quyền quyết định khai trừ theo Quy định 212-QĐ/TW.
Sau khi bị kỷ luật, quyết định kỷ luật có tự hết hiệu lực không?
Có điều kiện. Sau 12 tháng kể từ khi quyết định có hiệu lực, nếu không khiếu nại, không tái phạm hoặc không có vi phạm mới đến mức phải kỷ luật thì quyết định đương nhiên chấm dứt hiệu lực. Quy định này không áp dụng với khai trừ và giải tán.
Viết nhận xét phẩm chất đạo đức, lối sống cần lưu ý gì?
Bạn cần bám các chuẩn mực trong Quy định 144 và các điều cấm trong Quy định 207, viết cụ thể, trung thực, nêu cả ưu điểm lẫn hạn chế và hướng khắc phục. Tránh sao chép nguyên mẫu có sẵn.
Giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống của đảng viên vừa là chuẩn mực để tự rèn luyện (Quy định 144), vừa có ranh giới rõ ràng về điều không được làm (Quy định 207) và hệ quả kỷ luật cụ thể (Quy định 212). Khi viết kiểm điểm hay tra cứu quy định, hãy dùng các văn bản mới nhất thay vì các mẫu theo Quy định 37 hoặc Quy định 69 đã hết hiệu lực.
