Kinh doanh hộ gia đình là hình thức hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên trong hộ gia đình đăng ký, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình. Hiện nay bạn đăng ký tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, nộp thuế theo kê khai thay cho thuế khoán và không còn phải nộp lệ phí môn bài từ 01/01/2026.
Tóm tắt nhanh
- Hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân; chủ hộ chịu trách nhiệm vô hạn bằng tài sản của mình.
- Đăng ký tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã (không còn cấp huyện). Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh đồng thời là giấy chứng nhận đăng ký thuế.
- Từ 01/01/2026: bỏ thuế khoán và lệ phí môn bài; chuyển sang tự kê khai, tự nộp thuế.
- Doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống không phải nộp thuế GTGT, TNCN nhưng vẫn phải thông báo doanh thu và ghi sổ sách.
- Doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm phải dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế.
Kinh doanh hộ gia đình là gì?
Trong đời sống, người ta hay gọi “kinh doanh hộ gia đình”, “hộ kinh doanh cá thể” hay “hộ kinh doanh”. Về pháp lý, tên gọi chính xác là hộ kinh doanh. Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ.
Điểm cần phân biệt:
- Hộ kinh doanh là chủ thể kinh doanh đã đăng ký, có mã số thuế riêng, có giấy chứng nhận đăng ký.
- Hộ gia đình (theo Bộ luật Dân sự) chỉ là chủ thể trong các quan hệ như sử dụng đất, sản xuất nông nghiệp. Hộ gia đình không tự động là hộ kinh doanh.
- Doanh nghiệp (công ty, doanh nghiệp tư nhân) có tư cách pháp nhân hoặc chế độ pháp lý riêng theo Luật Doanh nghiệp. Hộ kinh doanh thì không.
Trường hợp nào không phải đăng ký hộ kinh doanh?
Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định một số đối tượng không phải đăng ký hộ kinh doanh, gồm:
- Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối;
- Người bán hàng rong, quà vặt;
- Người buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ;
- Người làm dịch vụ có thu nhập thấp.
Lưu ý: Ngoại lệ là các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (ví dụ kinh doanh ăn uống, một số dịch vụ). Với nhóm này, bạn vẫn phải đăng ký và đáp ứng điều kiện của ngành, nghề đó. Mức “thu nhập thấp” do UBND cấp tỉnh quy định, nên bạn cần kiểm tra quy định tại địa phương mình.
Nguyên tắc và điều kiện khi thành lập hộ kinh doanh
Ai được đứng tên thành lập?
Một cá nhân hoặc các thành viên của một hộ gia đình. Nếu nhiều thành viên cùng đăng ký, họ phải lập văn bản ủy quyền (công chứng hoặc chứng thực) cho một người làm đại diện hộ kinh doanh. Người đại diện là người đứng tên trên giấy chứng nhận và thực hiện giao dịch, kê khai thuế của hộ.
Mỗi người đăng ký được mấy hộ kinh doanh?
Theo hướng dẫn thi hành Nghị định 168/2025/NĐ-CP, mỗi cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc. Một hộ có thể kinh doanh ở nhiều địa điểm, nhưng phải thông báo địa điểm kinh doanh ngoài trụ sở chính cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý thị trường nơi đặt địa điểm đó.
Ngành, nghề có điều kiện
Nếu kinh doanh ngành, nghề có điều kiện (an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự…), bạn phải bảo đảm điều kiện đó trước và trong suốt quá trình hoạt động. Hãy xem thêm quy định về công cụ hỗ trợ, vũ khí hoặc hóa chất nếu ngành của bạn liên quan, vì đây là nhóm bị quản lý chặt.
Đăng ký hộ kinh doanh ở đâu, hồ sơ gồm những gì?
Sau khi chính quyền địa phương chuyển sang hai cấp, thẩm quyền đăng ký hộ kinh doanh thuộc cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã, không còn do cấp huyện thực hiện. Bạn có thể nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã bất kỳ trong phạm vi tỉnh, thành phố, hoặc nộp trực tuyến.
Hồ sơ cơ bản
- Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh (theo mẫu ban hành kèm Thông tư 68/2025/TT-BTC);
- Giấy tờ pháp lý của cá nhân thành lập hoặc người đại diện hộ (thẻ căn cước, căn cước công dân còn hạn hoặc hộ chiếu). Bạn có thể xem cách tra số thẻ căn cước công dân online khi cần điền thông tin;
- Văn bản ủy quyền công chứng hoặc chứng thực, nếu nhiều thành viên hộ gia đình cùng đăng ký;
- Giấy tờ chứng minh điều kiện kinh doanh, nếu ngành, nghề có điều kiện.
Trình tự thực hiện
- Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ, xác định tên hộ, ngành nghề, địa điểm kinh doanh, vốn kinh doanh.
- Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã hoặc nộp qua mạng thông tin điện tử.
- Bước 3: Cơ quan đăng ký kinh doanh xem xét. Hồ sơ hợp lệ thì cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh; hồ sơ chưa đủ điều kiện thì thông báo bằng văn bản trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ.
- Bước 4: Nhận giấy chứng nhận (bản giấy hoặc bản điện tử). Giấy này đồng thời là giấy chứng nhận đăng ký thuế của hộ kinh doanh.
Lưu ý: Hộ kinh doanh đã được cấp giấy chứng nhận trước ngày Nghị định 168/2025/NĐ-CP có hiệu lực được tiếp tục hoạt động và không bắt buộc đổi giấy, trừ khi đăng ký thay đổi nội dung hoặc có nhu cầu cấp đổi. Nghị định 168/2025/NĐ-CP đã có văn bản sửa đổi, bổ sung (Nghị định 296/2026/NĐ-CP), nên khi nộp hồ sơ bạn nên đối chiếu biểu mẫu đang áp dụng tại bộ phận một cửa.
Về mã số thuế: hộ kinh doanh đăng ký theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP được cấp giấy chứng nhận kiêm đăng ký thuế, còn mã số thuế của cá nhân chủ hộ thì dùng số định danh cá nhân. Bạn có thể tham khảo thêm quy định về mã số thuế cá nhân và cách đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng.
Thuế hộ kinh doanh từ năm 2026
Đây là phần thay đổi nhiều nhất so với các bài hướng dẫn cũ. Trước đây hộ kinh doanh phổ biến nộp thuế khoán và lệ phí môn bài. Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, thuế khoán và lệ phí môn bài đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được xóa bỏ từ 01/01/2026. Hộ kinh doanh chuyển sang phương thức tự kê khai, tự nộp thuế, chủ yếu liên quan đến thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
| Doanh thu năm | Nghĩa vụ chính |
|---|---|
| Từ 1 tỷ đồng trở xuống | Không phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN; vẫn phải thông báo doanh thu thực tế hằng năm và ghi sổ doanh thu |
| Trên 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng | Nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu; thuế TNCN được chọn tính theo doanh thu (sau khi trừ ngưỡng miễn) hoặc theo lợi nhuận |
| Trên 3 tỷ đồng | Tính thuế TNCN theo lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí hợp lý), có chế độ sổ sách đầy đủ hơn |
Cảnh báo: Ngưỡng miễn thuế từng thay đổi liên tiếp: 200 triệu đồng (trước đây), 500 triệu đồng (đầu năm 2026) rồi 1 tỷ đồng theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP (ký ngày 29/04/2026, áp dụng từ 01/01/2026, sửa Nghị định 68/2026/NĐ-CP). Nhiều bài viết cũ vẫn ghi 500 triệu hoặc 100–200 triệu đồng. Hãy dùng mức hiện hành và kiểm tra văn bản mới nếu có thay đổi.
Tỷ lệ thuế cụ thể
Tỷ lệ % GTGT và TNCN trên doanh thu phụ thuộc nhóm ngành (phân phối hàng hóa; dịch vụ; sản xuất, vận tải; cho thuê tài sản…). Tỷ lệ này do Luật Thuế GTGT 2024, Luật Thuế TNCN 2025 và các nghị định, thông tư hướng dẫn quy định, nên bạn cần đối chiếu với nhóm ngành đã đăng ký của mình trước khi kê khai.
Thông báo doanh thu
Hộ kinh doanh thuộc diện không phải nộp thuế vẫn phải thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm bằng Mẫu số 01/TKN-CNKD, thường trước ngày 31/01 của năm sau. Trong năm 2026, nhóm này theo hướng dẫn của cơ quan thuế phải thông báo hai lần (31/07/2026 và 31/01/2027). Nếu doanh thu thực tế vượt ngưỡng chịu thuế, bạn phải kê khai và nộp thuế kể từ kỳ phát sinh.
Nếu chủ hộ còn có thu nhập từ tiền lương, bạn có thể xem mức giảm trừ gia cảnh mới nhất để tính thuế TNCN cho phần thu nhập đó.
Hóa đơn và sổ sách của hộ kinh doanh
Khi nào phải dùng hóa đơn điện tử?
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/07/2026, thay Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP):
- Hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng, hoặc bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, phải dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế;
- Hộ mới ra kinh doanh, ban đầu dự kiến dưới 1 tỷ đồng nhưng trong năm vượt ngưỡng thì phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong vòng 30 ngày;
- Hộ không thuộc diện bắt buộc vẫn có thể tự nguyện đăng ký dùng hóa đơn điện tử.
Nghị định cũng liệt kê một số trường hợp không bắt buộc dùng hóa đơn điện tử, ví dụ hộ thuộc diện lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ. Về hình thức hóa đơn bán lẻ, bạn có thể tham khảo mẫu hóa đơn bán lẻ hợp lệ.
Sổ sách tối thiểu
Hộ kinh doanh áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 152/2025/TT-BTC. Nhóm doanh thu nhỏ thường chỉ cần Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S1a-HKD), lưu trữ bằng giấy hoặc điện tử, tối thiểu 5 năm. Hộ có doanh thu lớn phải ghi sổ chi tiết hơn để tính thuế theo lợi nhuận.
Tạm ngừng, chấm dứt và chuyển đổi thành doanh nghiệp
Thay đổi nội dung đăng ký
Khi đổi tên hộ, địa điểm, ngành nghề, vốn hoặc người đại diện, bạn phải đăng ký thay đổi với cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã. Không thay đổi mà vẫn kinh doanh theo nội dung cũ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư.
Tạm ngừng kinh doanh
Hộ kinh doanh muốn tạm ngừng phải thông báo bằng giấy đề nghị đăng ký tạm ngừng kinh doanh (mẫu ban hành kèm Thông tư 68/2025/TT-BTC) gửi cơ quan đăng ký kinh doanh theo quy định của Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Trong thời gian tạm ngừng, hộ không phát sinh hoạt động kinh doanh nhưng vẫn phải hoàn thành các nghĩa vụ thuế đến thời điểm tạm ngừng.
Chấm dứt hoạt động
Hộ kinh doanh chấm dứt hoạt động phải thông báo và hoàn thành nghĩa vụ thuế. Sau khi cơ quan thuế xác nhận hoàn thành nghĩa vụ, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cập nhật tình trạng pháp lý của hộ sang “đã chấm dứt hoạt động”.
Chuyển đổi thành doanh nghiệp
Khi quy mô tăng, bạn có thể đăng ký thành lập doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Ngay khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải ngừng hoạt động dưới tư cách cũ; doanh nghiệp mới kế thừa quyền và nghĩa vụ của hộ. Lợi ích chính là tách bạch trách nhiệm tài chính (với công ty trách nhiệm hữu hạn, cổ phần) và thuận lợi hơn khi vay vốn, ký hợp đồng lớn.
Ví dụ tình huống thực tế
Tình huống 1: Chị Lan mở quán tạp hóa tại phường, doanh thu khoảng 700 triệu đồng/năm. Chị đăng ký hộ kinh doanh ở cơ quan cấp xã, không nộp thuế GTGT và TNCN, nhưng vẫn ghi sổ doanh thu và thông báo doanh thu đúng hạn. Nếu cuối năm doanh thu vượt 1 tỷ đồng, chị phải kê khai và nộp thuế, đồng thời đăng ký hóa đơn điện tử trong 30 ngày kể từ khi vượt ngưỡng.
Tình huống 2: Hai vợ chồng cùng đứng tên mở cửa hàng. Cả hai phải lập văn bản ủy quyền công chứng hoặc chứng thực để một người làm đại diện hộ kinh doanh. Nếu một người đã đăng ký hộ kinh doanh khác, người đó không thể đăng ký thêm hộ thứ hai.
Tình huống 3: Anh Hùng bán rau củ tại chợ theo mùa, thu nhập thấp. Trường hợp này có thể thuộc diện không phải đăng ký hộ kinh doanh, nhưng anh cần kiểm tra mức thu nhập thấp do địa phương quy định.
Căn cứ pháp lý
Căn cứ pháp lý
- Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (có quy định về đăng ký và hoạt động của hộ kinh doanh), hiệu lực từ 01/07/2025; Nghị định 296/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều;
- Thông tư 68/2025/TT-BTC hướng dẫn biểu mẫu đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh;
- Nghị quyết 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân;
- Luật Thuế giá trị gia tăng 2024; Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (Luật 109/2025/QH15);
- Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Nghị định 141/2026/NĐ-CP về chính sách, quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh;
- Thông tư 152/2025/TT-BTC về chế độ kế toán hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh;
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ điện tử (hiệu lực 01/07/2026);
- Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Các ngưỡng, mẫu biểu có thể tiếp tục được điều chỉnh, bạn nên đối chiếu văn bản mới nhất trước khi thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
Kinh doanh hộ gia đình có cần đăng ký không?
Có, nếu kinh doanh thường xuyên và không thuộc nhóm được miễn đăng ký (nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối; bán hàng rong, quà vặt; buôn chuyến; kinh doanh lưu động, thời vụ; dịch vụ thu nhập thấp). Ngành, nghề có điều kiện luôn phải đăng ký.
Hộ kinh doanh đăng ký ở đâu hiện nay?
Tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi bạn chọn trong phạm vi tỉnh, thành phố, hoặc nộp trực tuyến. Không còn nộp tại phòng cấp huyện vì mô hình chính quyền địa phương đã chuyển sang hai cấp.
Hộ kinh doanh có phải nộp lệ phí môn bài không?
Không. Từ 01/01/2026, theo Nghị quyết 198/2025/QH15, lệ phí môn bài và thuế khoán đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được xóa bỏ.
Doanh thu dưới 1 tỷ đồng có phải làm gì với cơ quan thuế không?
Bạn không phải nộp thuế GTGT và TNCN, nhưng vẫn phải ghi sổ doanh thu và thông báo doanh thu thực tế theo Mẫu 01/TKN-CNKD. Nếu doanh thu vượt ngưỡng trong năm, bạn phải kê khai, nộp thuế từ kỳ phát sinh.
Hộ kinh doanh có được mở nhiều cửa hàng không?
Một cá nhân chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh, nhưng hộ có thể có nhiều địa điểm kinh doanh. Bạn phải thông báo địa điểm ngoài trụ sở chính cho cơ quan thuế và cơ quan quản lý thị trường nơi đặt địa điểm.
Hộ kinh doanh khác gì doanh nghiệp tư nhân?
Hộ kinh doanh đăng ký theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP tại cấp xã, quy mô nhỏ, do cá nhân hoặc hộ gia đình đứng tên. Doanh nghiệp tư nhân là loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, đăng ký tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh, có bộ máy và nghĩa vụ kế toán, báo cáo đầy đủ hơn. Cả hai đều chịu trách nhiệm vô hạn bằng tài sản của chủ.
Tóm lại, kinh doanh hộ gia đình ngày nay được quản lý theo hướng đơn giản hóa thủ tục đăng ký ở cấp xã nhưng minh bạch hơn về doanh thu, thuế và hóa đơn. Bạn nên xác định đúng nhóm doanh thu, ghi sổ đầy đủ và theo dõi ngưỡng 1 tỷ đồng để thực hiện nghĩa vụ đúng hạn.
