“Chứng chỉ hành nghề kế toán” là cách gọi cũ của chứng chỉ kế toán viên do Bộ Tài chính cấp cho người đạt kỳ thi theo Luật Kế toán. Điều kiện trước đây gồm đạo đức nghề nghiệp, bằng đại học chuyên ngành phù hợp, đủ 36 tháng kinh nghiệm và thi đạt 4 môn. Từ 01/07/2026, Chính phủ đã cho phép không thực hiện quy định này trong thời hạn áp dụng của Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP.
Tóm tắt nhanh
- Tên gọi cũ “chứng chỉ hành nghề kế toán” nay là chứng chỉ kế toán viên (Điều 57 Luật Kế toán 2015, hướng dẫn tại Thông tư 91/2017/TT-BTC).
- Trước 01/07/2026: người dự thi cần bằng đại học phù hợp, thời gian công tác thực tế 36 tháng, đạo đức tốt và thi đạt cả 4 môn (mỗi môn từ 5/10 điểm).
- Từ 01/07/2026: Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP cho phép không thực hiện việc thi, thi sát hạch và cấp chứng chỉ kế toán viên; không đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán.
- Chứng chỉ đã cấp và điểm thi đã đạt trước thời điểm này vẫn được ghi nhận.
- Muốn làm kế toán trưởng: dùng chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng (Thông tư 101/2026/TT-BTC, hiệu lực 01/01/2027).
Chứng chỉ hành nghề kế toán là gì, nay gọi thế nào?
Trước năm 2017, kỳ thi do Bộ Tài chính tổ chức cấp “chứng chỉ hành nghề kế toán” (cùng với chứng chỉ kiểm toán viên) theo Quyết định 94/2007/QĐ-BTC, sau đó là Thông tư 129/2012/TT-BTC. Từ 01/01/2017, Luật Kế toán 2015 đổi tên thành chứng chỉ kế toán viên. Việc thi và cấp được hướng dẫn tại Thông tư 91/2017/TT-BTC, sau này được sửa đổi bởi Thông tư 22/2024/TT-BTC.
Trong tiếng nói hằng ngày và trên các trang tuyển dụng, người ta vẫn gọi là “chứng chỉ hành nghề kế toán”, “chứng chỉ CPA Việt Nam” hay “APC”. Cả ba cách gọi đều chỉ cùng một loại chứng chỉ do Bộ Tài chính cấp.
Lưu ý: Người làm kế toán thông thường trong doanh nghiệp, hộ kinh doanh hay đơn vị sự nghiệp không bắt buộc có chứng chỉ này. Chứng chỉ chủ yếu gắn với việc hành nghề dịch vụ kế toán độc lập. Còn chức danh kế toán trưởng cần chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng (xem mục 6).
Điều gì thay đổi từ 01/07/2026?
Ngày 18/05/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh của 11 ngành, lĩnh vực. Nghị quyết có hiệu lực từ 01/07/2026 và áp dụng có thời hạn (theo các tài liệu tổng hợp là đến hết tháng 02/2027). Riêng lĩnh vực kế toán, nghị quyết nêu các nội dung chính sau:
- Không thực hiện quy định về chứng chỉ kế toán viên tại Điều 57 Luật Kế toán 2015 (đã được sửa đổi bởi Luật Quản lý thuế 2025).
- Không thực hiện đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán theo Điều 58 Luật Kế toán.
- Không tổ chức thi và thi sát hạch cấp chứng chỉ kế toán viên theo Thông tư 91/2017/TT-BTC.
- Bộ Tài chính không thực hiện nhiệm vụ cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán và giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán.
Về phía doanh nghiệp, các tài liệu hướng dẫn cho biết tổ chức, cá nhân mới thành lập hoặc bổ sung ngành nghề dịch vụ kế toán từ 01/07/2026 không còn phải xin giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh. Đơn vị đã có giấy chứng nhận trước ngày nghị quyết có hiệu lực vẫn được tiếp tục sử dụng.
Về người đã thi: người đã đạt yêu cầu thi theo quy định ở các kỳ thi do Bộ Tài chính tổ chức trước ngày nghị quyết có hiệu lực vẫn được cấp chứng chỉ kế toán viên. Giấy chứng nhận điểm thi các kỳ trước tiếp tục có giá trị theo quy định chuyển tiếp.
Cảnh báo: Đây là cơ chế tạm thời theo nghị quyết của Chính phủ, nên các cơ sở đào tạo quảng cáo “luyện thi chứng chỉ kế toán viên kỳ tới” cần được đối chiếu với thông báo chính thức của Bộ Tài chính. Bạn nên kiểm tra cổng thông tin của Bộ trước khi đóng bất kỳ khoản phí nào.
Điều kiện cấp chứng chỉ kế toán viên trước đây
Các điều kiện dưới đây áp dụng cho các kỳ thi trước 01/07/2026 (theo Điều 57 Luật Kế toán 2015 và Điều 4 Thông tư 91/2017/TT-BTC). Bạn cần nắm để biết mình thuộc diện nào khi đối chiếu hồ sơ cũ.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Đạo đức nghề nghiệp | Có phẩm chất đạo đức tốt, trung thực, liêm khiết, chấp hành nghiêm pháp luật. |
| Bằng cấp | Đại học trở lên chuyên ngành tài chính, kế toán, kiểm toán; hoặc đại học chuyên ngành khác nhưng các môn tài chính, kế toán, kiểm toán, phân tích hoạt động tài chính, thuế chiếm từ 7% trở lên tổng số học trình của khóa học. |
| Kinh nghiệm | Có thời gian công tác thực tế về tài chính, kế toán, kiểm toán tối thiểu 36 tháng, tính từ khi tốt nghiệp đến thời điểm đăng ký dự thi. |
| Kết quả thi | Đạt yêu cầu ở các môn thi theo quy chế của Bộ Tài chính. |
Người có chứng chỉ quốc tế có phải thi không?
Theo Luật Kế toán, người có chứng chỉ chuyên gia kế toán hoặc chứng chỉ kế toán do tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế về kế toán cấp và được Bộ Tài chính Việt Nam công nhận được thi sát hạch thay vì thi đầy đủ các môn. Nội dung sát hạch gồm pháp luật Việt Nam liên quan đến kế toán, thuế, tài chính.
Nội dung thi và mức điểm đạt
Kỳ thi cấp chứng chỉ kế toán viên trước đây gồm 4 môn:
- Pháp luật về kinh tế và luật doanh nghiệp.
- Tài chính và quản lý tài chính nâng cao.
- Thuế và quản lý thuế nâng cao.
- Kế toán tài chính và kế toán quản trị nâng cao.
Thí sinh phải đạt từ 5 điểm trở lên (thang 10) ở mỗi môn mới được cấp chứng chỉ. Kỳ thi do Bộ Tài chính tổ chức, thường mỗi năm một lần.
Người đã có chứng chỉ được dùng vào việc gì?
Chứng chỉ đã cấp không bị thu hồi chỉ vì chính sách mới. Bạn vẫn có thể dùng chứng chỉ trong các trường hợp sau:
- Dự thi kiểm toán viên: Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP nêu người có chứng chỉ kế toán viên hoặc chứng chỉ hành nghề kế toán do Bộ Tài chính cấp trước ngày 01/03/2027 được dự thi lấy chứng chỉ kiểm toán viên theo quy định.
- Cung cấp dịch vụ kế toán qua tổ chức làm thủ tục thuế: Luật Quản lý thuế 2025 (hiệu lực 01/07/2026) bổ sung Điều 70a vào Luật Kế toán, cho phép tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế cung cấp dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi có ít nhất một người có chứng chỉ kế toán viên.
- Miễn môn kế toán khi đánh giá năng lực về thuế: người có chứng chỉ kế toán viên hoặc kiểm toán viên được xét miễn môn kế toán (xem mục 7).
- Điều kiện bổ nhiệm kế toán trưởng: người có chứng chỉ kế toán viên không phải đáp ứng điều kiện thời gian công tác khi học bồi dưỡng kế toán trưởng theo Thông tư 101/2026/TT-BTC.
Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng
Nhiều người tìm “chứng chỉ hành nghề kế toán” thực ra cần chứng chỉ để làm kế toán trưởng. Đây là hai loại khác nhau. Ngày 15/07/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 101/2026/TT-BTC về tổ chức bồi dưỡng và cấp chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng, có hiệu lực từ 01/01/2027.
- Điều kiện học: có trình độ chuyên môn về kế toán theo quy định và đủ thời gian công tác thực tế. Bằng đại học trở lên về tài chính, kế toán, kiểm toán: tối thiểu 02 năm tính từ ngày ghi trên bằng. Bằng trung cấp hoặc cao đẳng cùng chuyên ngành: tối thiểu 03 năm.
- Được miễn điều kiện thời gian công tác: người đã có chứng chỉ kiểm toán viên, chứng chỉ kế toán viên hoặc chứng chỉ quốc tế được Bộ Tài chính thừa nhận.
- Chương trình: khóa bồi dưỡng giảm từ 288 giờ xuống còn 180 giờ; chứng chỉ được cấp khi học viên hoàn thành khóa học và đạt kiểm tra cuối khóa.
- Giá trị: chứng chỉ có giá trị 05 năm để bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán lần đầu; sau đó vẫn dùng cho các lần bổ nhiệm tiếp theo, trừ khi thời gian không giữ chức vụ giữa hai lần vượt quá 05 năm. Chứng chỉ có thể cấp lại khi mất, hỏng.
- Đơn vị tổ chức: cơ sở giáo dục có chức năng đào tạo kế toán, kiểm toán, đơn vị thuộc Bộ Tài chính và hội nghề nghiệp về kế toán, kiểm toán đáp ứng yêu cầu về giảng viên, chương trình, cơ sở vật chất.
Trong thời gian trước 01/01/2027, bạn cần theo dõi quy định chuyển tiếp của Bộ Tài chính để biết chứng chỉ cấp theo quy định cũ được sử dụng thế nào.
Lưu ý: Khi nộp hồ sơ học hoặc hồ sơ bổ nhiệm, bạn cần bản sao bằng cấp, giấy xác nhận thời gian công tác và giấy tờ tùy thân. Bạn có thể xem cách tra cứu số thẻ căn cước công dân online để điền đúng thông tin, và cách chứng thực sơ yếu lý lịch khi hồ sơ yêu cầu.
Làm dịch vụ thủ tục thuế: đánh giá năng lực mới
Trước đây, kế toán viên có chứng chỉ hành nghề kế toán thường được cấp thêm chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục thuế. Từ 24/07/2026, Thông tư 109/2026/TT-BTC thay Thông tư 10/2021/TT-BTC và chuyển từ “thi cấp chứng chỉ” sang đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế:
- Người tham gia phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có bằng đại học trở lên thuộc ngành kinh tế, thuế, tài chính, kế toán, kiểm toán hoặc luật. Người học ngành khác vẫn được dự nếu các môn liên quan chiếm từ 7% trở lên tổng số học trình.
- Không còn yêu cầu 36 tháng kinh nghiệm thực tế.
- Đánh giá hai môn: pháp luật về thuế và kế toán, mỗi môn đạt từ 50/100 điểm hoặc 5/10 điểm.
- Được miễn môn kế toán trong một số trường hợp, ví dụ người có chứng chỉ kế toán viên, chứng chỉ kiểm toán viên, hoặc người tốt nghiệp đại học ngành kế toán, kiểm toán và có từ 60 tháng liên tục làm kế toán, kiểm toán.
Nếu bạn làm thủ tục thuế cho chính mình, thay vì hành nghề, các bài về mã số thuế cá nhân và tự đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng sẽ hữu ích hơn.
Chứng chỉ giả, thuê mượn chứng chỉ: bị xử lý ra sao?
Luật Kế toán nghiêm cấm thuê, mượn, cho thuê, cho mượn chứng chỉ kế toán viên và giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán dưới mọi hình thức. Luật cũng cấm thuê người không đủ điều kiện hành nghề cung cấp dịch vụ kế toán cho đơn vị mình, và cấm kế toán viên hành nghề thông đồng với khách hàng để xác nhận số liệu sai sự thật.
Cảnh báo: Làm giả hoặc sử dụng chứng chỉ, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung); khung cơ bản là phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Việc “mua chứng chỉ” hoặc “nhờ thi hộ” không phải là cách hợp pháp để có chứng chỉ. Cách đúng là chờ thông báo chính thức của Bộ Tài chính hoặc dùng các chứng chỉ bồi dưỡng đúng quy định. Cùng nguyên tắc đó, bạn nên đọc thêm bài mua giấy khám sức khỏe xin việc có được không để hiểu rủi ro khi dùng giấy tờ không đúng quy trình.
Ví dụ: chị H. đang làm kế toán tổng hợp 4 năm, có bằng đại học chuyên ngành kế toán, muốn nhận làm kế toán cho nhiều cửa hàng nhỏ. Chị không cần chứng chỉ hành nghề để làm kế toán thuê dưới tư cách người lao động của một đơn vị. Nếu muốn tự lập đơn vị cung cấp dịch vụ, chị cần theo dõi quy định về kinh doanh dịch vụ kế toán và dịch vụ làm thủ tục thuế đang hiện hành. Muốn lên kế toán trưởng, chị đăng ký khóa bồi dưỡng kế toán trưởng với 02 năm kinh nghiệm sau tốt nghiệp đại học.
Căn cứ pháp lý
- Luật Kế toán số 88/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15 và Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15).
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2026), trong đó có Điều 70a bổ sung vào Luật Kế toán.
- Nghị định 174/2016/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Kế toán (sửa đổi bởi Nghị định 151/2018/NĐ-CP).
- Thông tư 91/2017/TT-BTC về thi, cấp chứng chỉ kế toán viên (sửa đổi bởi Thông tư 22/2024/TT-BTC).
- Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP và Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ.
- Thông tư 101/2026/TT-BTC về bồi dưỡng và cấp chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng (hiệu lực 01/01/2027).
- Thông tư 109/2026/TT-BTC về hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế (hiệu lực 24/07/2026).
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 và 2025 (Điều 341).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Chứng chỉ hành nghề kế toán có bắt buộc để làm kế toán không?
Không. Người làm kế toán trong doanh nghiệp hay đơn vị chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn về chuyên môn theo Luật Kế toán. Chứng chỉ kế toán viên gắn với hành nghề dịch vụ kế toán, còn kế toán trưởng cần chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng.
Từ 01/07/2026 có còn thi chứng chỉ kế toán viên không?
Theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, Bộ Tài chính không thực hiện việc thi, thi sát hạch cấp chứng chỉ kế toán viên trong thời hạn nghị quyết áp dụng. Bạn nên theo dõi thông báo chính thức của Bộ Tài chính về kỳ thi sau thời điểm đó.
Chứng chỉ kế toán viên đã cấp có bị hết hiệu lực không?
Không có quy định thu hồi chứng chỉ đã cấp hợp pháp. Chứng chỉ vẫn được ghi nhận, ví dụ khi dự thi kiểm toán viên, được xét miễn môn kế toán trong đánh giá năng lực về thuế, hay là điều kiện để tổ chức làm thủ tục thuế cung cấp dịch vụ kế toán.
Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng có thay được chứng chỉ hành nghề kế toán không?
Không. Hai loại này khác mục đích. Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng dùng để bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán, có giá trị 05 năm cho lần bổ nhiệm đầu tiên theo Thông tư 101/2026/TT-BTC.
Tôi tốt nghiệp ngành khác có thi được chứng chỉ kế toán viên không?
Theo quy định trước đây, bạn được dự thi nếu các môn tài chính, kế toán, kiểm toán, phân tích hoạt động tài chính, thuế chiếm từ 7% trở lên tổng số học trình toàn khóa, và đủ 36 tháng công tác thực tế. Hiện việc thi đang tạm dừng theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP.
Làm giả hoặc thuê mượn chứng chỉ kế toán bị xử lý thế nào?
Thuê, mượn, cho thuê, cho mượn chứng chỉ là hành vi bị cấm theo Luật Kế toán. Làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức có thể bị xử lý hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự.
Tóm lại, “chứng chỉ hành nghề kế toán” nay là chứng chỉ kế toán viên, nhưng từ 01/07/2026 việc thi và cấp mới đang được Chính phủ cho phép không thực hiện theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP. Người đã có chứng chỉ vẫn dùng được, còn người muốn làm kế toán trưởng cần chuẩn bị chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng theo Thông tư 101/2026/TT-BTC từ năm 2027.
