Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) 2015, sửa đổi năm 2025, không có điều khoản riêng quy định thời hạn điều tra của vụ án được tách. Vụ án tách vẫn chịu giới hạn tại Điều 172: 2, 3 hoặc 4 tháng kể từ khi khởi tố, được gia hạn tùy tính chất tội phạm. Thời hạn tạm giam theo Điều 173 và không được dài hơn thời hạn điều tra. Mốc bắt đầu tính còn có cách hiểu khác nhau trong thực tiễn.
Tóm tắt nhanh
- Tách vụ án để điều tra do Điều 170 BLTTHS 2015 điều chỉnh; quyết định tách phải gửi Viện kiểm sát cùng cấp trong 24 giờ.
- Điều 172 có quy định riêng về cách tính tổng thời hạn khi nhập vụ án hoặc thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố. Với trường hợp tách vụ án thì luật chưa có quy định tương tự.
- Thời hạn điều tra ban đầu: 2 tháng (ít nghiêm trọng), 3 tháng (nghiêm trọng), 4 tháng (rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng).
- Bị can đang bị tạm giam: hết thời hạn tạm giam là phải trả tự do, dù vụ án vẫn còn thời hạn điều tra.
- Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Tách vụ án hình sự là gì, khi nào được tách?
Tách vụ án hình sự là việc cơ quan có thẩm quyền chia một vụ án đang điều tra thành hai hay nhiều vụ án để điều tra riêng. Mục đích là không để một phần vụ việc, một bị can chưa làm rõ làm chậm cả vụ án.
Theo Điều 170 BLTTHS 2015, Cơ quan điều tra tách vụ án khi chưa thể hoàn thành sớm việc điều tra đối với tất cả tội phạm hoặc tất cả bị can trong vụ án. Việc tách còn phải bảo đảm không ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án.
Về thủ tục, quyết định tách vụ án phải được gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp trong 24 giờ kể từ khi ra quyết định. Nếu không đồng ý, Viện kiểm sát ra quyết định hủy bỏ và nêu rõ lý do.
Lưu ý: Từ 01/07/2025 mô hình tổ chức cơ quan tiến hành tố tụng thay đổi theo việc sắp xếp đơn vị hành chính (còn 34 tỉnh/thành, không còn cấp huyện; Tòa án nhân dân khu vực thay Tòa án cấp huyện). Cụm “Viện kiểm sát cùng cấp” trong quyết định tách vụ án cần hiểu theo cơ cấu hiện hành của cơ quan điều tra và Viện kiểm sát. Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi BLTTHS cũng có hiệu lực từ 01/07/2025.
Thời hạn điều tra chung theo Điều 172 BLTTHS
Muốn biết vụ án tách còn bao nhiêu thời gian điều tra, trước hết phải nắm thời hạn chung. Điều 172 BLTTHS 2015 tính thời hạn từ khi khởi tố vụ án đến khi kết thúc điều tra, phân theo loại tội phạm tại Điều 9 Bộ luật Hình sự:
| Loại tội phạm | Khung hình phạt cao nhất | Thời hạn điều tra ban đầu | Gia hạn | Tổng tối đa |
|---|---|---|---|---|
| Ít nghiêm trọng | Đến 03 năm tù | Không quá 02 tháng | 01 lần, không quá 02 tháng | 04 tháng |
| Nghiêm trọng | Đến 07 năm tù | Không quá 03 tháng | 02 lần: lần 1 không quá 03 tháng, lần 2 không quá 02 tháng | 08 tháng |
| Rất nghiêm trọng | Đến 15 năm tù | Không quá 04 tháng | 02 lần, mỗi lần không quá 04 tháng | 12 tháng |
| Đặc biệt nghiêm trọng | Trên 15 năm tù, chung thân, tử hình | Không quá 04 tháng | 02 lần, mỗi lần không quá 04 tháng; trường hợp rất phức tạp, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao gia hạn thêm 01 lần không quá 04 tháng | 12 tháng, tối đa 16 tháng |
Khi cần gia hạn, chậm nhất 10 ngày trước khi hết thời hạn điều tra, Cơ quan điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn. Thẩm quyền gia hạn thuộc Viện kiểm sát theo cấp thụ lý, và đã được điều chỉnh bởi Luật số 99/2025/QH15 cho phù hợp mô hình tổ chức mới.
Thời hạn điều tra khi tách vụ án được tính thế nào?
Luật có quy định riêng về thời hạn của vụ án tách không?
Chưa. Khoản 4 Điều 172 chỉ nêu trường hợp thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án, nhập vụ án: tổng thời hạn điều tra không vượt quá thời hạn tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này. Với trường hợp tách vụ án, BLTTHS không nêu rõ vụ án tách được tính thời hạn mới hay tính tiếp. Đây là điểm các nghiên cứu pháp lý đã chỉ ra và kiến nghị bổ sung để không gây bất lợi cho bị can.
Các cách hiểu trong thực tiễn
- Tính tiếp, không làm mới thời hạn: Vụ án tách là một phần của vụ án đã khởi tố nên thời hạn đã trôi qua vẫn được tính, tổng thời hạn không vượt giới hạn Điều 172. Cách hiểu này thường được cho là có lợi cho bị can, tránh kéo dài việc giải quyết vụ án.
- Tính lại từ ngày ra quyết định tách: Đây là đề xuất sửa luật được nêu trong một số bài nghiên cứu. Đề xuất này chưa phải quy định hiện hành, bạn không nên coi là căn cứ pháp lý.
- Xác định theo từng tội, từng bị can: Thời hạn được xác định theo tính chất của tội phạm mà vụ án tách đang điều tra. Ví dụ vụ án gốc có tội rất nghiêm trọng, phần tách ra chỉ còn tội nghiêm trọng thì thời hạn gắn với loại tội phạm của phần tách.
Lưu ý: Một số bài viết trên mạng khẳng định chắc chắn vụ án tách được “tính lại từ đầu” hoặc “không vượt quá vụ án gốc” mà không dẫn điều khoản cụ thể. Khi cần áp dụng vào một vụ án thực tế, hãy đối chiếu văn bản hướng dẫn liên ngành và giải đáp nghiệp vụ của Viện kiểm sát nhân dân tối cao hiện hành.
Tách vụ án không làm mất giới hạn thời hạn
Dù chọn cách hiểu nào, có hai nguyên tắc không thay đổi. Thứ nhất, mỗi vụ án sau khi tách vẫn phải tuân thủ trần thời hạn tại Điều 172 và việc gia hạn vẫn theo thủ tục chung. Thứ hai, việc tách không được dùng để kéo dài vô hạn việc điều tra hay giam giữ một bị can.
Thời hạn tạm giam khi tách vụ án
Thời hạn tạm giam để điều tra được quy định riêng tại Điều 173 và thường ngắn hơn thời hạn điều tra:
| Loại tội phạm | Tạm giam ban đầu | Gia hạn lần 1 |
|---|---|---|
| Ít nghiêm trọng | Không quá 02 tháng | 01 lần, không quá 01 tháng |
| Nghiêm trọng | Không quá 03 tháng | 01 lần, không quá 02 tháng |
| Rất nghiêm trọng | Không quá 04 tháng | 01 lần, không quá 03 tháng |
| Đặc biệt nghiêm trọng | Không quá 04 tháng | 01 lần, không quá 04 tháng |
Ngoài ra, với một số loại tội phạm, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có thể gia hạn thêm một lần trong trường hợp luật cho phép (nghiêm trọng không quá 01 tháng, rất nghiêm trọng không quá 02 tháng, đặc biệt nghiêm trọng không quá 04 tháng). Tổng thời hạn tạm giam không được vượt quá thời hạn điều tra.
Khoản 7 Điều 173 quy định khi hết thời hạn tạm giam, người bị tạm giam phải được trả tự do. Trường hợp cần thiết, cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp ngăn chặn khác. Hướng dẫn nghiệp vụ của Viện kiểm sát nhân dân tối cao theo hướng: nếu một bị can đã hết thời hạn tạm giam mà chưa đủ căn cứ kết thúc điều tra thì phải trả tự do dù vụ án còn thời hạn điều tra. Đó cũng là hệ quả trực tiếp của quyền bất khả xâm phạm về thân thể; bạn có thể xem thêm tại bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Cảnh báo: Không được dùng việc tách vụ án để “làm mới” thời hạn tạm giam đối với cùng một bị can về cùng một hành vi. Thời gian đã tạm giam phải được tính vào tổng thời hạn theo quy định.
Tình huống minh họa
Giả định: A, B và C cùng bị khởi tố về một tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có khung hình phạt cao nhất 7 năm tù, thuộc loại nghiêm trọng. Thời hạn điều tra ban đầu là 3 tháng. A và B đã khai nhận đầy đủ, chứng cứ rõ ràng. C bỏ trốn, bị truy nã.
- Bước 1: Cơ quan điều tra xác định có thể tách vụ án, việc tách không ảnh hưởng đến xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án.
- Bước 2: Ra quyết định tách, gửi Viện kiểm sát cùng cấp trong 24 giờ.
- Bước 3: Kết thúc điều tra đối với A và B, chuyển hồ sơ sang Viện kiểm sát đề nghị truy tố. Phần của C được xử lý theo quy định về truy nã và tạm đình chỉ điều tra đối với bị can.
- Bước 4: Khi bắt được C, Cơ quan điều tra phục hồi điều tra. Thời hạn điều tra được tính tiếp trong giới hạn Điều 172 và thời gian đã điều tra trước đó phải được trừ, không tính lại từ đầu một cách tùy tiện.
Đây chỉ là tình huống giả định để minh họa. Quá trình áp dụng thực tế phụ thuộc vào hồ sơ và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Những lưu ý khi áp dụng
- Tách khác với nhập: Với nhập vụ án (khoản 1 Điều 170), thời hạn điều tra và thời hạn tạm giam tính theo tội nặng nhất, tính từ ngày khởi tố vụ án đầu tiên (theo hướng dẫn trong Thông tư liên tịch 04/2018/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP). Không nên áp dụng máy móc quy tắc này cho trường hợp tách.
- Thay đổi tội danh: Nếu bị can bị chuyển sang tội nặng hơn, thời hạn tính theo tội nặng hơn nhưng phải trừ thời gian đã điều tra, tạm giam trước đó.
- Cách tính thời hạn: Thời hạn điều tra tính theo tháng; thời hạn tạm giam tính mỗi tháng là 30 ngày. Hai cách tính này khác nhau nên dễ gây nhầm lẫn khi đếm ngày.
- Quyền của người bị buộc tội: Bị can, người bào chữa có quyền khiếu nại quyết định tách vụ án, quyết định gia hạn điều tra, lệnh hoặc quyết định gia hạn tạm giam theo quy định về khiếu nại, tố cáo trong tố tụng hình sự.
- Giai đoạn khác: Điều 170 điều chỉnh nhập, tách để tiến hành điều tra. Thời hạn truy tố và xét xử được tính theo các điều luật khác của BLTTHS.
Phân loại tội phạm là cơ sở của mọi thời hạn nêu trên. Ví dụ, hành vi liên quan đến ma túy có thể thuộc nhóm tội nghiêm trọng đến đặc biệt nghiêm trọng tùy khung hình phạt; bạn có thể xem cách xác định trách nhiệm ở bài trồng bao nhiêu cây cần sa thì bị bắt và bài mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật để hình dung ranh giới giữa xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (Luật số 101/2015/QH13): Điều 170, Điều 172, Điều 173
- Luật số 02/2021/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS
- Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS (hiệu lực từ 01/07/2025); Văn bản hợp nhất số 104/VBHN-VPQH
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025): Điều 9 về phân loại tội phạm
- Thông tư liên tịch số 04/2018/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP về phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát
- Giải đáp nghiệp vụ của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về thời hạn tạm giam, gia hạn điều tra
Câu hỏi thường gặp
Thời hạn điều tra khi tách vụ án hình sự là bao lâu?
BLTTHS không quy định một thời hạn riêng cho vụ án tách. Thời hạn vẫn nằm trong giới hạn Điều 172: ban đầu 2, 3 hoặc 4 tháng tùy loại tội phạm, được gia hạn theo từng trường hợp. Tổng thời hạn tối đa lần lượt là 4, 8, 12 tháng và đến 16 tháng với tội đặc biệt nghiêm trọng.
Vụ án sau khi tách có được tính lại thời hạn điều tra từ đầu không?
Luật hiện hành không nêu rõ việc tính lại. Đã có đề xuất sửa luật để tính lại từ ngày ra quyết định tách, nhưng đây chưa phải quy định đang có hiệu lực. Cách hiểu phổ biến là vẫn phải bảo đảm tổng thời hạn không vượt trần của Điều 172 và không gây bất lợi cho bị can.
Ai có quyền ra quyết định tách vụ án hình sự?
Ở giai đoạn điều tra, Cơ quan điều tra đang thụ lý ra quyết định tách và phải gửi Viện kiểm sát cùng cấp trong 24 giờ. Viện kiểm sát có quyền hủy bỏ quyết định tách, nhập vụ án nếu không đồng ý và phải nêu rõ lý do.
Hết thời hạn tạm giam nhưng vụ án tách còn thời hạn điều tra thì sao?
Bị can phải được trả tự do khi hết thời hạn tạm giam. Cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng biện pháp ngăn chặn khác như cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm nếu thấy cần thiết.
Thời hạn điều tra khi nhập vụ án khác gì khi tách vụ án?
Với nhập vụ án, Điều 172 quy định tổng thời hạn điều tra không vượt quá thời hạn luật định, và hướng dẫn liên ngành tính theo tội nặng nhất từ ngày khởi tố vụ án đầu tiên. Với tách vụ án, luật chưa có quy định tương ứng nên cần xem xét từng trường hợp theo hướng có lợi cho người bị buộc tội.
Tóm lại, tách vụ án chỉ là cách tổ chức việc điều tra, không phải cách để kéo dài hay làm mới thời hạn. Hãy xác định đúng loại tội phạm, đối chiếu Điều 170, 172, 173 BLTTHS và lưu ý các điểm luật chưa quy định rõ để tránh hiểu sai. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
