Hiến xác cho y học là quyền của mọi cá nhân từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, được Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 bảo đảm. Bạn bày tỏ nguyện vọng tại cơ sở y tế, được cơ sở tiếp nhận tư vấn, làm đơn đăng ký và cấp thẻ đăng ký hiến xác.
Tóm tắt nhanh
- Quyền hiến xác, hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết được ghi nhận tại Điều 35 Bộ luật Dân sự 2015.
- Điều kiện: từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ tại thời điểm đăng ký, hoàn toàn tự nguyện.
- Đăng ký có hiệu lực kể từ khi bạn được cấp thẻ đăng ký hiến xác.
- Thân nhân của người hiến xác được hỗ trợ chi phí tang lễ, mai táng tối đa 10 tháng lương cơ sở.
- Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét, chưa có hiệu lực.
Hiến xác cho y học là gì? Pháp luật quy định ra sao?
Hiến xác là việc một người tự nguyện đăng ký tặng toàn bộ thi hài của mình sau khi chết cho cơ sở đào tạo, nghiên cứu y học, nhằm phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Đây là quyền nhân thân của cá nhân, gắn liền với quyền tự quyết đối với cơ thể mình.
Theo khoản 1 Điều 35 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống, hoặc hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình sau khi chết, vì mục đích chữa bệnh cho người khác hoặc nghiên cứu y học, dược học và các nghiên cứu khoa học khác. Việc hiến, lấy phải tuân thủ Bộ luật Dân sự, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006 cùng các luật liên quan. Về nguyên tắc chung, quyền này nằm trong nhóm quyền nhân thân của công dân, bạn có thể tham khảo thêm bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Hiến xác khác gì hiến tạng, hiến mô?
| Tiêu chí | Hiến xác | Hiến mô, bộ phận cơ thể (hiến tạng) |
|---|---|---|
| Đối tượng hiến | Toàn bộ thi hài | Một hoặc một số mô, bộ phận (thận, gan, giác mạc, tim…) |
| Mục đích chính | Giảng dạy, nghiên cứu y học | Ghép, chữa bệnh cho người khác; có thể cả nghiên cứu |
| Thời điểm hiến | Sau khi chết | Khi còn sống hoặc sau khi chết |
| Nơi tiếp nhận | Cơ sở nghiên cứu, đào tạo y học đủ điều kiện | Cơ sở y tế được phép lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể |
Một người có thể đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết và hiến xác, nhưng nên trao đổi kỹ với cơ sở tiếp nhận về việc ưu tiên mục đích nào, vì việc lấy tạng để ghép có thể ảnh hưởng đến việc tiếp nhận thi hài để giảng dạy.
Điều kiện để đăng ký hiến xác
- Độ tuổi: từ đủ 18 tuổi trở lên.
- Năng lực: có năng lực hành vi dân sự đầy đủ tại thời điểm đăng ký, tức là minh mẫn, nhận thức và làm chủ được hành vi của mình.
- Tự nguyện: không bị ép buộc, lừa dối; việc hiến không nhằm mục đích thương mại.
- Đăng ký theo đúng trình tự: thông qua cơ sở y tế và cơ sở tiếp nhận, bảo quản xác theo luật.
Lưu ý: Pháp luật hiện hành không bắt buộc bạn phải có sự đồng ý của vợ/chồng, cha mẹ hay con để đăng ký hiến xác. Tuy vậy, nhiều cơ sở khuyến khích bạn trao đổi với gia đình trước, vì khi bạn qua đời, chính thân nhân là người báo tin và phối hợp bàn giao thi hài. Nếu gia đình không biết, nguyện vọng của bạn có thể không được thực hiện suôn sẻ.
Thủ tục đăng ký hiến xác cho y học
Trình tự đăng ký được quy định tại Điều 19 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006, gồm các bước sau:
- Bước 1: Bạn đến một cơ sở y tế bất kỳ để bày tỏ nguyện vọng hiến xác (nhiều cơ sở tiếp nhận cũng cho phép liên hệ trực tiếp hoặc qua điện thoại để được tư vấn trước).
- Bước 2: Cơ sở y tế có trách nhiệm thông báo cho cơ sở tiếp nhận và bảo quản xác của người hiến.
- Bước 3: Cơ sở tiếp nhận trực tiếp gặp bạn để tư vấn các thông tin liên quan đến việc hiến xác.
- Bước 4: Nếu sau tư vấn bạn vẫn giữ nguyện vọng, cơ sở hướng dẫn bạn làm đơn đăng ký theo mẫu do Bộ Y tế quy định.
- Bước 5: Cơ sở cấp thẻ đăng ký hiến xác. Việc đăng ký có hiệu lực kể từ khi bạn được cấp thẻ.
Hồ sơ thường cần chuẩn bị
Mỗi cơ sở có hướng dẫn riêng, nhưng hồ sơ thường gồm:
- Đơn tự nguyện đăng ký hiến xác theo mẫu của cơ sở tiếp nhận (có thể kèm xác nhận của người làm chứng hoặc chính quyền cơ sở, tùy cơ sở yêu cầu);
- Bản sao thẻ căn cước hoặc căn cước công dân còn hiệu lực;
- Ảnh chân dung theo yêu cầu;
- Thông tin liên hệ của người thân để cơ sở báo tin và phối hợp sau này.
Trước đây, nhiều hướng dẫn yêu cầu bản sao chứng minh nhân dân và sổ hộ khẩu. Hiện nay chứng minh nhân dân đã hết hạn sử dụng, sổ hộ khẩu giấy hết giá trị từ 01/01/2023, còn thông tin cư trú được xác định qua dữ liệu cư trú quốc gia. Bạn nên hỏi trước cơ sở tiếp nhận để biết giấy tờ cập nhật. Nếu cần kiểm tra lại số thẻ, bạn xem bài tra cứu số thẻ căn cước công dân online; nếu chưa có thẻ, xem làm căn cước công dân ở đâu theo quy định.
Hiến xác ở đâu?
Theo luật, cơ sở tiếp nhận và bảo quản xác của người hiến là cơ sở nghiên cứu, đào tạo y học có đủ điều kiện về cơ sở vật chất bảo quản xác, trang thiết bị, nhân sự và có phòng tưởng niệm theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế. Trên thực tế, đó chủ yếu là các trường đại học y, dược và học viện đào tạo y khoa có bộ môn giải phẫu.
Bạn có thể bắt đầu từ bệnh viện nơi mình sinh sống để được chuyển thông tin, hoặc liên hệ trực tiếp bộ môn giải phẫu của cơ sở đào tạo y khoa gần nhất. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tên gọi tỉnh, thành phố có thể thay đổi nhưng cơ sở tiếp nhận vẫn hoạt động như cũ, bạn chỉ cần xác nhận địa chỉ và phạm vi tiếp nhận của từng cơ sở.
Khi người đã đăng ký qua đời, thân nhân cần làm gì?
- Bước 1: Báo ngay cho cơ sở tiếp nhận theo số liên hệ ghi trên thẻ; nhiều cơ sở đề nghị báo càng sớm càng tốt, thường trong khoảng 12 giờ.
- Bước 2: Chuẩn bị thẻ đăng ký hiến xác, giấy tờ tùy thân của người mất và giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân.
- Bước 3: Cơ sở cử người, phương tiện đến tiếp nhận thi hài và lập biên bản bàn giao.
- Bước 4: Thân nhân thực hiện đăng ký khai tử tại UBND cấp xã theo quy định chung.
Cảnh báo: Cơ sở tiếp nhận có thể từ chối thi hài của người chết vì bệnh truyền nhiễm nặng thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành, hoặc thi hài không đảm bảo điều kiện bảo quản. Gia đình nên chuẩn bị phương án an táng dự phòng.
Quyền lợi của người hiến xác và thân nhân
Theo Thông tư 104/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính về kinh phí thực hiện chế độ đối với người đã hiến bộ phận cơ thể người, hiến xác:
- Nếu thân nhân có nhu cầu tự tổ chức tang lễ, mai táng, họ được hỗ trợ mai táng phí bằng 10 tháng lương cơ sở.
- Nếu cơ sở y tế hoặc cơ sở tiếp nhận tổ chức tang lễ, mai táng thì được thanh toán chi phí thực tế phát sinh, nhưng tối đa không quá 10 tháng lương cơ sở.
- Thân nhân cần xuất trình giấy tờ chứng minh quan hệ với người đã hiến khi nhận chế độ.
Ngoài ra, người hiến được cơ sở tiếp nhận ghi nhận, tưởng niệm tại phòng tưởng niệm. Đây là chế độ riêng, không thay thế trợ cấp mai táng của bảo hiểm xã hội nếu người mất đủ điều kiện. Về cách tính các khoản bảo hiểm xã hội, bạn có thể xem thêm cách tính bảo hiểm xã hội 1 lần trên VssID.
Chưa đăng ký thẻ, gia đình có thể hiến xác không?
Có thể trong một số trường hợp. Theo luật hiện hành, nếu người chết không có thẻ đăng ký hiến nhưng thân nhân theo quy định của pháp luật có đơn đề nghị hiến, cơ sở y tế có thể tiếp nhận mô, bộ phận cơ thể hoặc xác. Khi đó cần có sự đồng ý bằng văn bản của những người có quyền, và thân nhân phải chứng minh được quan hệ với người mất. Bạn có thể cần giấy tờ như giấy xác nhận nhân thân hoặc giấy tờ hộ tịch phù hợp.
Có thể rút lại đăng ký hiến xác không?
Có. Hiến xác là quyền tự nguyện nên bạn có thể thay đổi ý định và thông báo cho cơ sở đã cấp thẻ theo hướng dẫn của cơ sở đó. Bạn nên làm bằng văn bản và báo cho gia đình để tránh nhầm lẫn về sau.
Hành vi bị cấm: mua bán mô, bộ phận cơ thể người
Nguyên tắc cốt lõi của pháp luật là việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác không nhằm mục đích thương mại. Việc mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người là hành vi bị nghiêm cấm và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự (tội mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người). Bạn chỉ nên đăng ký thông qua cơ sở y tế, cơ sở đào tạo y khoa chính thức; không giao dịch, nhận tiền hay trao đổi vật chất với bất kỳ cá nhân trung gian nào.
Dự thảo luật sửa đổi: điều gì sắp thay đổi?
Hiện nay Luật năm 2006 vẫn là văn bản đang có hiệu lực. Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến vào tháng 9/2026. Theo báo cáo thẩm tra, Chính phủ trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ hai (tháng 10/2026) và dự kiến luật có hiệu lực từ 01/01/2028. Dự thảo hướng tới mở rộng nguồn hiến, tăng minh bạch trong điều phối và bảo vệ người hiến; một số ý kiến còn đề nghị cân nhắc quy định về độ tuổi hiến, trong đó có đề xuất liên quan người từ đủ 14 đến dưới 18 tuổi.
Lưu ý: Đây mới là dự thảo, nội dung có thể thay đổi khi Quốc hội thảo luận và thông qua. Cho đến khi luật mới có hiệu lực, bạn áp dụng Luật năm 2006 và Bộ luật Dân sự 2015.
Ví dụ tình huống
Ông A, 62 tuổi, minh mẫn, muốn hiến xác sau khi mất. Ông đến bệnh viện nơi mình điều trị, được chuyển thông tin cho cơ sở đào tạo y khoa, gặp cán bộ tư vấn, điền đơn, nộp bản sao căn cước và nhận thẻ đăng ký. Ông giữ thẻ, đồng thời thông báo cho con trai và để lại số điện thoại liên hệ của cơ sở tiếp nhận. Khi ông qua đời, con trai gọi báo ngay, cơ sở đến nhận thi hài và gia đình được hỗ trợ chi phí tang lễ theo quy định.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 35 về quyền hiến, nhận mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác).
- Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác số 75/2006/QH11 (Điều 19 về đăng ký hiến xác).
- Thông tư 104/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính về kinh phí thực hiện chế độ đối với người đã hiến bộ phận cơ thể người, hiến xác.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025) về tội mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người.
- Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang trong quá trình xem xét của Quốc hội.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Hiến xác cho y học có mất phí không?
Không. Bạn không phải trả phí đăng ký, và việc hiến không được nhằm mục đích thương mại. Ngược lại, thân nhân còn được hỗ trợ chi phí tang lễ, mai táng tối đa 10 tháng lương cơ sở.
Người dưới 18 tuổi có được đăng ký hiến xác không?
Theo quy định hiện hành, người đăng ký phải từ đủ 18 tuổi và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Quy định cho người dưới 18 tuổi mới đang được đề xuất trong dự thảo luật sửa đổi, chưa có hiệu lực.
Hiến xác có cần gia đình đồng ý không?
Luật không bắt buộc, vì đây là quyền tự quyết của bạn. Tuy nhiên, bạn nên thông báo cho người thân, vì họ là người liên hệ cơ sở tiếp nhận khi bạn qua đời.
Sau khi hiến, thi hài được xử lý thế nào?
Thi hài được bảo quản và sử dụng cho giảng dạy, nghiên cứu y học. Cơ sở tiếp nhận có phòng tưởng niệm để ghi nhận người hiến. Chi tiết về việc mai táng sau sử dụng do từng cơ sở hướng dẫn khi tư vấn.
Tôi đã đăng ký nhưng đổi ý thì sao?
Bạn có quyền thay đổi ý định. Hãy thông báo cho cơ sở đã cấp thẻ và gia đình, nên làm bằng văn bản để việc hủy đăng ký rõ ràng.
Hiến xác và hiến tạng có làm cùng lúc được không?
Có thể đăng ký cả hai, nhưng nên trao đổi với cơ sở tiếp nhận để thống nhất phương án, vì việc lấy tạng ghép có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận thi hài làm mẫu giảng dạy.
Hiến xác cho y học là quyền nhân thân được pháp luật bảo vệ, thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, không vì thương mại. Bạn chỉ cần từ đủ 18 tuổi, minh mẫn, đăng ký qua cơ sở y tế và cơ sở tiếp nhận để được cấp thẻ. Hãy chia sẻ nguyện vọng với gia đình và theo dõi tiến trình sửa đổi luật để cập nhật quy định mới khi có hiệu lực.
