Điều 192 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định căn cứ khám xét. Cơ quan có thẩm quyền chỉ được khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm hoặc dữ liệu điện tử khi có căn cứ cho rằng ở đó có công cụ, phương tiện phạm tội, tài sản do phạm tội mà có hoặc tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án.
Tóm tắt nhanh
- Điều 192 BLTTHS 2015 là điều luật về căn cứ khám xét, nằm trong nhóm quy định về khám xét, thu giữ, tạm giữ tài liệu, đồ vật.
- Khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện chỉ được tiến hành khi có căn cứ để nhận định ở đó có vật chứng hoặc tài liệu liên quan đến vụ án.
- Khám xét thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử cũng phải có căn cứ tương tự.
- Thẩm quyền ra lệnh ở Điều 193, cách khám người ở Điều 194, khám chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện ở Điều 195.
- Luật số 99/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2025) đã sửa một số quy định liên quan, đặc biệt là khám xét khẩn cấp.
Điều 192 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định những gì?
Tên đầy đủ của điều luật là “Căn cứ khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện, tài liệu, đồ vật, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử”. Nội dung chính gồm hai nhóm quy định:

- Khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện: chỉ được tiến hành khi có căn cứ để nhận định trong đó có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có, hoặc đồ vật, dữ liệu điện tử, tài liệu khác liên quan đến vụ án.
- Khám xét thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử: được phép khi có căn cứ nhận định trong đó có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản liên quan đến vụ án.
Ngoài ra, theo Điều 192, việc khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện còn được tiến hành khi cần phát hiện người đang bị truy nã, người bị truy tìm hoặc để giải cứu nạn nhân (ví dụ nạn nhân bị bắt cóc, giam giữ trái pháp luật).
Nói ngắn gọn: không có căn cứ thì không được khám xét. Đây là chốt chặn để tránh lạm quyền, bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, thân thể và bí mật thư tín của công dân. Bạn có thể đọc thêm về nguyên tắc này tại bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Căn cứ khám xét theo Điều 192 được hiểu thế nào?
Khám xét là biện pháp điều tra mang tính cưỡng chế: tìm tòi, lục soát người, chỗ ở, địa điểm, thư tín… nhằm phát hiện, thu giữ vật chứng, tài liệu liên quan đến vụ án, hoặc phát hiện xác chết, người bị truy nã, người bị bắt cóc. Vì ảnh hưởng trực tiếp đến quyền con người nên luật đòi hỏi phải có “căn cứ để nhận định”, tức là đã có thông tin, tài liệu cụ thể chứ không phải nghi ngờ chung chung.
Các đối tượng có thể bị khám xét
| Đối tượng | Điều kiện theo Điều 192 |
|---|---|
| Người | Có căn cứ nhận định trong người có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc đồ vật, tài liệu liên quan đến vụ án |
| Chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện | Có căn cứ tương tự; hoặc cần phát hiện người bị truy nã, truy tìm, giải cứu nạn nhân |
| Thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử | Có căn cứ nhận định trong đó có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản liên quan đến vụ án |
Lưu ý: Việc khám xét chỗ ở, khám xét, tạm giữ, thu giữ thư tín, điện thoại, điện tín, dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác chỉ được thực hiện theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Ai có quyền ra lệnh khám xét?
Thẩm quyền ra lệnh khám xét được quy định tại Điều 193 BLTTHS 2015, không nằm trong Điều 192. Theo đó, người có thẩm quyền gồm, trong đó có Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp, cùng người có thẩm quyền của Viện kiểm sát, Tòa án trong những trường hợp luật quy định. Lệnh khám xét của cơ quan điều tra phải được Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trước khi thi hành, trừ trường hợp khẩn cấp.
Khám xét khẩn cấp sau Luật sửa đổi năm 2025
Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS (ngày ban hành 27/06/2025, hiệu lực từ 01/07/2025) đã chỉnh lại khoản 2 Điều 193: trong trường hợp khẩn cấp, những người có thẩm quyền theo khoản 2 Điều 110 có quyền ra lệnh khám xét. Người ra lệnh phải thông báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát có thẩm quyền trong thời hạn 24 giờ kể từ khi khám xét xong.
Khi nào khám xét người không cần lệnh?
Nguyên tắc là phải có lệnh. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 194 cho phép khám xét người không cần lệnh trong hai tình huống:
- Khi bắt người (gồm bắt người phạm tội quả tang, bắt người đang bị truy nã, bắt bị can, bị cáo để tạm giam, bắt người bị yêu cầu dẫn độ…);
- Khi có căn cứ để khẳng định người có mặt tại nơi khám xét giấu trong người vũ khí, hung khí, chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án.
Ví dụ: Công an bắt quả tang một nhóm người đánh bạc. Vì đây là trường hợp bắt người phạm tội quả tang, lực lượng chức năng có thể khám người và thu giữ tiền, vật chứng ngay mà chưa cần lệnh khám xét. Dù vậy, việc khám vẫn phải tuân thủ trình tự ở Điều 194 (khám người cùng giới, có người chứng kiến, lập biên bản).
Lưu ý: Căn cứ để “nhận định” (dùng khi xin lệnh) khác với căn cứ để “khẳng định” (dùng khi khám không cần lệnh tại hiện trường). Mức độ chắc chắn của trường hợp thứ hai cao hơn.
Muốn hiểu thêm về những đồ vật bạn được mang theo người mà không vi phạm, xem bài mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật và bình xịt hơi cay tự vệ có bị cấm không.
Thủ tục khám xét: những điều cần nhớ
Sau khi xác định có căn cứ theo Điều 192 và có lệnh (hoặc thuộc trường hợp không cần lệnh), việc khám xét phải thực hiện theo các điều 194, 195 BLTTHS:

- Đọc và đưa lệnh: khi bắt đầu khám người, người thi hành lệnh phải đọc lệnh, đưa cho người bị khám đọc, đồng thời giải thích quyền và nghĩa vụ cho họ và những người có mặt.
- Yêu cầu giao nộp: người khám yêu cầu đưa ra tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án; nếu từ chối hoặc giao không đầy đủ thì mới tiến hành khám.
- Khám người cùng giới: việc khám người phải do người cùng giới thực hiện và có người khác cùng giới chứng kiến.
- Bảo đảm an toàn: không được xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm của người bị khám xét.
- Có người chứng kiến: khám nơi làm việc phải có đại diện cơ quan, tổ chức chứng kiến; nếu không có thì phải có đại diện UBND cấp xã nơi khám xét và 02 người chứng kiến. Khám địa điểm phải có đại diện UBND cấp xã nơi khám xét và người chứng kiến.
- Lập biên bản: toàn bộ quá trình và đồ vật thu giữ phải được ghi vào biên bản khám xét.
Lưu ý: từ ngày 01/07/2025, chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp (tỉnh và xã/phường), nên đại diện chính quyền tham gia chứng kiến là đại diện UBND cấp xã.
Người bị khám xét có những quyền gì?
- Được đọc lệnh khám xét và được giải thích quyền, nghĩa vụ trước khi khám (trừ trường hợp luật cho phép khám không cần lệnh).
- Được khám bởi người cùng giới và không bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm.
- Được đọc biên bản khám xét, ghi ý kiến và ký xác nhận.
- Được khiếu nại, tố cáo nếu cho rằng việc khám xét không có căn cứ hoặc trái pháp luật.
Cảnh báo: Cản trở, chống đối người đang thi hành lệnh khám xét hợp pháp có thể bị xử lý theo quy định. Nếu thấy việc khám xét có dấu hiệu trái luật, bạn nên ghi rõ ý kiến vào biên bản và thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo bằng văn bản thay vì phản ứng quá khích.
Một số hành vi như tàng trữ, sử dụng chất cấm hay công cụ hỗ trợ trái phép có thể bị phát hiện qua khám xét. Bạn có thể tham khảo các bài người sử dụng bóng cười có vi phạm không và trồng bao nhiêu cây cần sa thì bị bắt để hiểu ranh giới giữa xử phạt hành chính và trách nhiệm hình sự.
Phân biệt với Điều 192 của các luật khác
Nhiều người tìm “điều 192” nhưng ở các bộ luật khác nhau, nội dung hoàn toàn khác:
| Văn bản | Nội dung Điều 192 |
|---|---|
| Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 | Căn cứ khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện, thư tín, dữ liệu điện tử… |
| Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2025) | Tội sản xuất, buôn bán hàng giả |
| Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 | Trả lại đơn khởi kiện (quy định các trường hợp Tòa án trả lại đơn và hậu quả) |
Khi trích dẫn, bạn cần ghi đúng tên văn bản để tránh nhầm lẫn.
Căn cứ pháp lý
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (Luật số 101/2015/QH13), các điều 192, 193, 194, 195.
- Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự (hiệu lực từ 01/07/2025).
- Văn bản hợp nhất Bộ luật Tố tụng hình sự do Văn phòng Quốc hội ban hành năm 2025 – 2026.
- Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 (hiệu lực từ 01/01/2026) – áp dụng khi liên quan đến người dưới 18 tuổi.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế văn bản pháp luật hiện hành.
Câu hỏi thường gặp
Điều 192 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định về vấn đề gì?
Điều 192 quy định căn cứ khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện, tài liệu, đồ vật, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm và dữ liệu điện tử. Chỉ khi có căn cứ cho rằng ở đó có vật chứng, tài liệu liên quan đến vụ án thì mới được khám xét.
Điều 192 BLTTHS có còn hiệu lực năm 2026 không?
Còn. Điều 192 vẫn nằm trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Luật số 99/2025/QH15 có sửa một số điều liên quan đến khám xét (như Điều 193) nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần về căn cứ khám xét.
Công an có được khám người khi chưa có lệnh không?
Được trong hai trường hợp theo khoản 3 Điều 194: khi bắt người, hoặc khi có căn cứ khẳng định người đó giấu trong người vũ khí, hung khí, chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án. Ngoài ra phải có lệnh của người có thẩm quyền.
Ai có thẩm quyền ra lệnh khám xét?
Thẩm quyền được quy định ở Điều 193 BLTTHS, trong đó có Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp. Lệnh của cơ quan điều tra phải được Viện kiểm sát phê chuẩn trước khi thi hành, trừ trường hợp khẩn cấp.
Có được khám xét điện thoại, tài khoản mạng xã hội không?
Có thể, vì Điều 192 cho phép khám xét dữ liệu điện tử khi có căn cứ nhận định trong đó có công cụ, phương tiện phạm tội hoặc tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án. Việc này phải tuân thủ trình tự, thủ tục do Bộ luật Tố tụng hình sự quy định.
Điều 192 Bộ luật Hình sự khác Điều 192 Bộ luật Tố tụng hình sự thế nào?
Điều 192 Bộ luật Hình sự quy định tội sản xuất, buôn bán hàng giả, còn Điều 192 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định căn cứ khám xét. Hai điều thuộc hai bộ luật khác nhau, không liên quan về nội dung.
Tóm lại, Điều 192 Bộ luật Tố tụng hình sự đặt ra nguyên tắc: khám xét chỉ hợp pháp khi có căn cứ rõ ràng, đúng thẩm quyền và đúng thủ tục theo các điều 193, 194, 195. Nắm vững quy định này giúp bạn biết quyền của mình và nhận diện được việc khám xét có đúng luật hay không.











