Di chúc để lại cho người nước ngoài: điều kiện và thủ tục 2026

Biên soạn:

· Cập nhật:

Di chúc để lại cho người nước ngoài: điều kiện và thủ tục 2026

Có. Bạn hoàn toàn có thể lập di chúc để lại tài sản cho người nước ngoài, vì Bộ luật Dân sự 2015 không cấm người nước ngoài hưởng di sản theo di chúc. Điểm cần lưu ý nằm ở tài sản là nhà đất: người nước ngoài không phải lúc nào cũng được đứng tên sổ, trong nhiều trường hợp họ chỉ được hưởng giá trị tài sản.

Tóm tắt nhanh

  • Người nước ngoài được chỉ định hưởng di sản trong di chúc hợp pháp, giống người Việt Nam.
  • Tiền, vàng, cổ phần, xe, tài sản khác: nhận bình thường theo di chúc, sau khi hoàn tất thủ tục khai nhận.
  • Nhà ở: được đứng tên sổ nếu thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam và không vướng giới hạn của Luật Nhà ở 2023.
  • Quyền sử dụng đất: cá nhân nước ngoài không được cấp Giấy chứng nhận, chỉ được hưởng giá trị đất.
  • Người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người gốc Việt Nam là nhóm khác với “người nước ngoài” và có quyền rộng hơn.
  • Nên công chứng hoặc chứng thực di chúc để hạn chế tranh chấp.

Người nước ngoài có được hưởng di sản theo di chúc không?

Theo Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình và quyền chỉ định người hưởng di sản. Luật không giới hạn người được chỉ định phải có quốc tịch Việt Nam hoặc đang sống ở Việt Nam. Vì vậy, người nước ngoài là người thừa kế theo di chúc hợp lệ như mọi người khác.

Tóm tắt nhanh: Di chúc để lại cho người nước ngoài: điều kiện và thủ tục 2026
Tóm tắt nhanh – Di chúc để lại cho người nước ngoài: điều kiện và thủ tục 2026

Giới hạn chỉ xuất hiện ở lớp tài sản đặc thù là đất đai và nhà ở, do pháp luật Việt Nam kiểm soát chặt đối tượng được đứng tên.

Phân biệt 3 nhóm người nhận thừa kế ở nước ngoài

Nhiều người gộp chung “người nước ngoài” và “Việt kiều”. Về pháp lý, đây là các nhóm khác nhau:

Nhóm người nhận Nhà ở gắn với đất Quyền sử dụng đất
Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài (còn quốc tịch Việt Nam) Hưởng quyền như công dân trong nước Hưởng quyền như công dân trong nước
Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài (đã mất quốc tịch Việt Nam) được phép nhập cảnh Được sở hữu nhà ở gắn với quyền sử dụng đất ở theo Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023 Được nhận quyền sử dụng đất ở trong phạm vi luật cho phép
Cá nhân nước ngoài (không thuộc hai nhóm trên) Chỉ được cấp sổ trong trường hợp Luật Nhà ở 2023 cho phép; ngoài ra chỉ hưởng giá trị Không được cấp Giấy chứng nhận, chỉ hưởng giá trị

Pháp luật nước nào áp dụng cho di chúc có yếu tố nước ngoài?

Khi có yếu tố nước ngoài (người nhận là người nước ngoài, di sản ở nước ngoài, người lập di chúc có quốc tịch nước ngoài…), Bộ luật Dân sự 2015 xác định luật áp dụng như sau:

  • Quyền thừa kế nói chung (Điều 680 khoản 1): theo pháp luật của nước mà người để lại di sản có quốc tịch ngay trước khi chết.
  • Bất động sản (Điều 680 khoản 2): việc thực hiện quyền thừa kế theo pháp luật của nước nơi có bất động sản. Nhà đất ở Việt Nam luôn chịu sự điều chỉnh của pháp luật Việt Nam.
  • Năng lực lập di chúc (Điều 681 khoản 1): theo pháp luật của nước mà người lập di chúc có quốc tịch tại thời điểm lập, thay đổi hoặc hủy bỏ di chúc.
  • Hình thức di chúc (Điều 681 khoản 2): theo pháp luật của nước nơi di chúc được lập.

Lưu ý: Nếu Việt Nam và nước của người nhận có hiệp định tương trợ tư pháp về dân sự, thì hiệp định đó có thể được ưu tiên áp dụng. Bạn nên kiểm tra trước khi lập di chúc có giá trị lớn.

Điều kiện để di chúc hợp pháp

Di chúc để lại cho người nước ngoài phải đáp ứng điều kiện như mọi di chúc khác tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015:

  • Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt khi lập; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
  • Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
  • Hình thức không trái quy định luật. Di chúc của người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi phải được lập thành văn bản và có cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc người không biết chữ phải có người làm chứng và được công chứng hoặc chứng thực.
  • Tài sản phải thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người lập di chúc vào thời điểm mở thừa kế.

Nội dung cơ bản của di chúc bằng văn bản

Theo Điều 631, di chúc cần ghi rõ: ngày, tháng, năm lập; họ tên và nơi cư trú của người lập; họ tên người được hưởng di sản (nên ghi thêm quốc tịch, số hộ chiếu, địa chỉ của người nước ngoài); di sản để lại và nơi có di sản. Di chúc không được viết tắt hoặc ký hiệu. Nếu viết nhiều trang, mỗi trang phải đánh số và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập.

Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc

Dù bạn muốn dành toàn bộ tài sản cho người nước ngoài, Điều 644 vẫn bảo vệ một số người: con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ hoặc chồng, và con thành niên không có khả năng lao động. Những người này vẫn được hưởng ít nhất hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, trừ trường hợp bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản. Nếu bỏ qua nhóm này, di chúc dễ bị khởi kiện về phần chia.

Người nước ngoài nhận nhà đất tại Việt Nam theo di chúc

Với nhà ở

Theo Luật Nhà ở 2023, cá nhân nước ngoài chỉ được cấp Giấy chứng nhận đối với nhà ở được thừa kế khi đáp ứng điều kiện nhà ở dành cho đối tượng này (chủ yếu là nhà ở thương mại trong dự án, không thuộc khu vực cần bảo đảm quốc phòng, an ninh) và không vượt giới hạn số lượng theo luật. Ngoài các trường hợp đó, người nhận không được cấp sổ mà chỉ được bán hoặc tặng cho nhà ở cho đối tượng được sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Người nước ngoài không được phép nhập cảnh vào Việt Nam cũng không được cấp Giấy chứng nhận.

Với quyền sử dụng đất

Luật Đất đai 2024 không xếp cá nhân nước ngoài vào nhóm cá nhân được công nhận quyền sử dụng đất. Vì vậy, cá nhân nước ngoài nhận thừa kế quyền sử dụng đất không được cấp Giấy chứng nhận. Họ vẫn được hưởng giá trị tài sản đó bằng cách chuyển nhượng hoặc tặng cho quyền sử dụng đất cho người đủ điều kiện, hoặc chia lại cho các đồng thừa kế bằng tiền. Người nhận cũng có thể ủy quyền bằng văn bản cho người khác trông nom hoặc tạm sử dụng đất, theo quy định của Luật Đất đai 2024.

Cảnh báo: Không nên nhờ người Việt Nam “đứng tên hộ” nhà đất để người nước ngoài sở hữu. Thỏa thuận kiểu này dễ bị tuyên vô hiệu và gây mất tài sản. Hãy chọn phương án hợp pháp: bán, tặng cho hoặc chia giá trị bằng tiền.

Ví dụ tình huống

Bà Lan là công dân Việt Nam, có một căn nhà riêng tại Đà Nẵng và 500 triệu đồng tiền gửi. Bà muốn để lại tất cả cho con gái đã nhập quốc tịch Úc. Nếu con gái thuộc diện người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài và được phép nhập cảnh, cô có thể đứng tên căn nhà gắn với đất ở theo quy định của Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024. Nếu bà để lại căn nhà cho một người bạn mang quốc tịch nước ngoài hoàn toàn, người này thường chỉ nhận được giá trị căn nhà sau khi bán hoặc thỏa thuận chia, còn khoản tiền gửi nhận bình thường.

Sau khi nhận thừa kế đất, nếu cần chuyển nhượng, bạn có thể tham khảo cách làm giấy tờ mua bán đất theo quy định pháp luật để hiểu vì sao giấy viết tay không thay thế được hợp đồng có công chứng.

Cách lập di chúc để lại cho người nước ngoài

Cách lập di chúc để lại cho người nước ngoài (6 bước) – Di chúc để lại cho người nước ngoài: điều kiện và thủ tục 2026
Sơ đồ: Cách lập di chúc để lại cho người nước ngoài
  1. Bước 1: Liệt kê di sản. Gom giấy tờ sở hữu: sổ đỏ/sổ hồng, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm, giấy tờ cổ phần. Xác định tài sản chung, tài sản riêng với vợ hoặc chồng.
  2. Bước 2: Xác định tư cách người nhận. Kiểm tra họ là công dân Việt Nam ở nước ngoài, người gốc Việt Nam hay người nước ngoài thuần túy để dự liệu phương án với nhà đất.
  3. Bước 3: Chọn hình thức. Nên lập di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Di chúc miệng chỉ phù hợp khi tính mạng bị đe dọa và phải đáp ứng điều kiện chặt của Bộ luật Dân sự.
  4. Bước 4: Làm tại nơi có thẩm quyền. Công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng theo Luật Công chứng 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025), hoặc chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Khi chính quyền địa phương hai cấp đã vận hành, không còn cấp huyện nên việc chứng thực thực hiện tại UBND xã, phường.
  5. Bước 5: Tuyên bố nội dung và ký. Theo Điều 636, bạn tuyên bố nội dung di chúc trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực. Người này ghi lại, bạn ký hoặc điểm chỉ sau khi xác nhận nội dung đúng ý chí, rồi người có thẩm quyền ký.
  6. Bước 6: Lưu giữ. Giao bản gốc cho tổ chức công chứng lưu hoặc giữ ở nơi an toàn và báo cho người được ủy thác biết vị trí.

Khi cần xác nhận giấy tờ cá nhân đi kèm, bạn có thể xem thêm thẩm quyền chứng thực giấy tờ hiện hành và mẫu giấy xác nhận nhân thân.

Lưu ý: Nếu di chúc được lập ở nước ngoài để dùng tại Việt Nam, hãy tìm hiểu yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự hoặc chứng nhận theo điều ước quốc tế và dịch sang tiếng Việt có chứng thực trước khi nộp hồ sơ khai nhận di sản.

Thủ tục nhận di sản sau khi người lập di chúc qua đời

Việc nhận di sản gồm các bước chính sau:

  1. Công bố di chúc. Người giữ bản di chúc hoặc người được chỉ định công bố di chúc theo Bộ luật Dân sự, thông báo cho những người có liên quan.
  2. Chuẩn bị hồ sơ. Thường gồm: bản di chúc, giấy chứng tử, giấy tờ nhân thân của người nhận (hộ chiếu, thị thực hoặc giấy tờ nhập cảnh), giấy tờ chứng minh quyền sở hữu di sản, giấy tờ chứng minh quan hệ nếu có. Giấy tờ bằng tiếng nước ngoài cần dịch sang tiếng Việt và công chứng bản dịch.
  3. Khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản. Thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng. Với bất động sản, hồ sơ thường được thực hiện tại tổ chức công chứng ở tỉnh, thành phố nơi có bất động sản.
  4. Đăng ký biến động hoặc xử lý giá trị. Nếu người nhận đủ điều kiện, nộp hồ sơ đăng ký đứng tên tại cơ quan đăng ký đất đai. Nếu không đủ điều kiện, thực hiện chuyển nhượng, tặng cho hoặc chia giá trị theo thỏa thuận.
  5. Nhận tài sản khác. Với tiền gửi, cổ phần, xe: làm việc với ngân hàng, doanh nghiệp, cơ quan đăng ký xe theo văn bản khai nhận đã công chứng.

Người đang ở nước ngoài có thể ủy quyền cho người ở Việt Nam thực hiện thủ tục. Văn bản ủy quyền lập ở nước ngoài cần được hợp pháp hóa theo quy định.

Thuế khi nhận thừa kế

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2026. Hướng dẫn chi tiết nằm trong Nghị định 253/2026/NĐ-CP:

  • Được miễn thuế khi nhận thừa kế là bất động sản giữa vợ với chồng; cha mẹ đẻ với con đẻ; cha mẹ nuôi với con nuôi; cha mẹ chồng/vợ với con dâu/con rể; ông bà nội/ngoại với cháu; anh chị em ruột với nhau.
  • Chịu thuế khi nhận thừa kế là bất động sản, chứng khoán, phần vốn, tài sản phải đăng ký sở hữu hoặc sử dụng mà không thuộc diện miễn. Với cá nhân cư trú, thuế suất 10% trên phần giá trị vượt 20 triệu đồng mỗi lần phát sinh.

Cách tính với cá nhân không cư trú (thường là người nhận ở nước ngoài) có thể khác, nên bạn cần hỏi cơ quan thuế nơi nộp hồ sơ. Người nhận thừa kế cần có mã số thuế để kê khai; bạn có thể xem quy định về mã số thuế cá nhân và cách đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng.

Câu hỏi thường gặp

Người nước ngoài có được đứng tên sổ đỏ khi nhận thừa kế theo di chúc không?

Cá nhân nước ngoài không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Với nhà ở, họ chỉ được cấp sổ nếu thuộc trường hợp Luật Nhà ở 2023 cho phép. Nếu không, họ chỉ được hưởng giá trị tài sản sau khi bán, tặng cho hoặc chia lại cho người đủ điều kiện.

Di chúc viết tay có hiệu lực khi để lại cho người nước ngoài không?

Có thể, nếu đáp ứng điều kiện của Điều 630 Bộ luật Dân sự: người lập minh mẫn, tự nguyện, nội dung và hình thức hợp pháp. Tuy nhiên di chúc có công chứng hoặc chứng thực dễ chứng minh giá trị hơn khi làm thủ tục với tài sản đăng ký như nhà đất.

Việt kiều có bị coi là người nước ngoài khi nhận thừa kế không?

Không hoàn toàn. Người còn quốc tịch Việt Nam hưởng quyền như công dân trong nước. Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh có quyền sở hữu nhà ở gắn với đất ở theo Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023.

Di chúc lập ở nước ngoài có dùng được ở Việt Nam không?

Về hình thức, di chúc theo pháp luật nơi lập theo Điều 681 Bộ luật Dân sự. Khi dùng tại Việt Nam, bạn thường phải hợp pháp hóa lãnh sự hoặc chứng nhận theo điều ước quốc tế, kèm bản dịch tiếng Việt có công chứng. Đối với nhà đất ở Việt Nam, việc thực hiện quyền thừa kế vẫn theo pháp luật Việt Nam.

Người nước ngoài nhận thừa kế có phải nộp thuế không?

Phụ thuộc quan hệ với người để lại di sản và loại tài sản. Thừa kế bất động sản giữa người thân trong nhóm luật quy định được miễn thuế thu nhập cá nhân. Các trường hợp khác chịu thuế, với cá nhân cư trú là 10% trên phần vượt 20 triệu đồng mỗi lần.

Có thể ủy quyền cho người ở Việt Nam làm thủ tục nhận di sản không?

Có. Người thừa kế ở nước ngoài có thể lập văn bản ủy quyền để người ở Việt Nam khai nhận, chia di sản hoặc quản lý tài sản. Văn bản lập ở nước ngoài cần được hợp pháp hóa theo quy định trước khi sử dụng.

Tóm lại, di chúc để lại cho người nước ngoài là hợp pháp nếu tuân thủ điều kiện chung của Bộ luật Dân sự. Rủi ro chủ yếu nằm ở nhà đất, nơi quyền đứng tên phụ thuộc quốc tịch, giấy tờ nhập cảnh và giới hạn của Luật Nhà ở 2023, Luật Đất đai 2024. Bạn nên xác định rõ tư cách người nhận, lập di chúc có công chứng hoặc chứng thực và dự liệu phương án xử lý giá trị tài sản ngay từ đầu.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, được biên soạn theo quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Với vụ việc cụ thể, bạn nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác. Xem miễn trừ trách nhiệm.

Ban biên tập Luật Sư X

Có thể bạn quan tâm

Xem tất cả →