Bản di chúc bằng văn bản nào có giá trị pháp lý cao nhất?

Biên soạn:

· Cập nhật:

Bản di chúc bằng văn bản nào có giá trị pháp lý cao nhất?

Về nguyên tắc, Bộ luật Dân sự 2015 không xếp hạng các loại di chúc: bản di chúc nào đáp ứng đủ điều kiện luật định đều có hiệu lực như nhau. Tuy nhiên, bản di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực được xem là có giá trị chứng minh cao nhất, an toàn nhất và ít bị tranh chấp nhất. Có hai trường hợp luật bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực.

Tóm tắt nhanh

  • Di chúc có hai hình thức: bằng văn bản hoặc bằng miệng. Di chúc bằng văn bản có 4 loại (Điều 628 Bộ luật Dân sự 2015).
  • Loại có độ tin cậy cao nhất: di chúc có công chứng (tại tổ chức hành nghề công chứng) hoặc có chứng thực (tại UBND cấp xã).
  • Luật không bắt buộc mọi di chúc phải công chứng. Di chúc viết tay hợp pháp vẫn có hiệu lực.
  • Bắt buộc công chứng/chứng thực với di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc người không biết chữ.
  • Di chúc miệng chỉ hợp pháp khi có ít nhất hai người làm chứng và tự hủy bỏ sau 3 tháng nếu người lập còn sống, minh mẫn.

Bản di chúc nào có giá trị pháp lý cao nhất?

Nhiều người nghĩ di chúc phải được công chứng mới có giá trị. Quy định hiện hành không như vậy. Theo Bộ luật Dân sự 2015, di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực vẫn được coi là hợp pháp nếu đáp ứng các điều kiện chung của một di chúc hợp pháp (khoản 1 Điều 630).

Tóm tắt nhanh: Bản di chúc bằng văn bản nào có giá trị pháp lý cao nhất?
Tóm tắt nhanh – Bản di chúc bằng văn bản nào có giá trị pháp lý cao nhất?

Vậy vì sao di chúc công chứng, chứng thực lại được đánh giá cao hơn? Có ba lý do thực tế:

  • Xác nhận người lập di chúc: công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực kiểm tra giấy tờ tùy thân, hỏi ý chí của người lập và ghi nhận việc lập di chúc diễn ra tự nguyện.
  • Khó bị phủ nhận chữ ký, nội dung: bản gốc được lưu giữ tại nơi công chứng, chứng thực nên hạn chế tình trạng bị tráo, sửa hoặc thất lạc.
  • Giảm tranh chấp: nội dung được kiểm tra về hình thức và tính hợp pháp, người thừa kế thuận lợi hơn khi làm thủ tục khai nhận di sản.

Lưu ý: công chứng, chứng thực không “miễn nhiễm” tranh chấp. Nếu chứng minh được người lập di chúc không minh mẫn, bị lừa dối, đe dọa hoặc nội dung trái luật, Tòa án vẫn có thể tuyên di chúc vô hiệu một phần hoặc toàn bộ.

Các loại bản di chúc theo Bộ luật Dân sự 2015

Điều 627 quy định di chúc được lập bằng văn bản hoặc bằng miệng. Điều 628 chia di chúc bằng văn bản thành bốn loại:

Loại di chúc Cách lập Mức độ đảm bảo
Văn bản không có người làm chứng Người lập tự viết tay (hoặc tự đánh máy) và ký tên, ghi rõ ngày tháng năm Thấp nhất trong nhóm văn bản, dễ bị nghi ngờ chữ viết, chữ ký, thời điểm lập
Văn bản có người làm chứng Người lập tự viết, đánh máy hoặc nhờ người khác viết, đánh máy; có ít nhất hai người làm chứng ký xác nhận Trung bình, phụ thuộc vào uy tín và lời khai của người làm chứng
Văn bản có công chứng Lập tại tổ chức hành nghò công chứng, công chứng viên chứng nhận Cao nhất về độ tin cậy chứng cứ
Văn bản có chứng thực Lập tại UBND cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã hoặc người được ủy quyền chứng thực Cao, tương đương công chứng về mục đích chứng minh

Ngoài ra còn có di chúc miệng (Điều 629): người lập thể hiện ý chí cuối cùng trước ít nhất hai người làm chứng; những người này ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong 5 ngày làm việc kể từ ngày đó, bản ghi chép phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người làm chứng. Sau 3 tháng kể từ ngày lập, nếu người lập di chúc miệng vẫn còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ. Vì vậy di chúc miệng chỉ phù hợp khi tính mạng bị đe dọa và không thể lập văn bản.

Điều kiện để bản di chúc hợp pháp

Theo Điều 630, một bản di chúc hợp pháp phải đồng thời đáp ứng các điều kiện sau:

  • Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt khi lập; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
  • Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
  • Hình thức không trái quy định của luật.

Một số quy định riêng bạn cần lưu ý:

  • Người từ đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi: có thể lập di chúc nhưng phải lập thành văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
  • Người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ: di chúc phải do người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
  • Người làm chứng: theo Điều 632, không được là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc; không được là người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc; không được là người chưa đủ 18 tuổi hoặc không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
  • Chỉ định đoạt tài sản của mình: người lập chỉ được để lại phần tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình. Với tài sản chung của vợ chồng, đó là phần của người lập trong khối tài sản chung. Bộ luật Dân sự 2015 không còn quy định riêng về di chúc chung của vợ chồng như Bộ luật Dân sự 2005, nên mỗi người nên lập di chúc riêng.

Bản di chúc cần có những nội dung gì?

Điều 631 yêu cầu bản di chúc phải ghi rõ:

  • Ngày, tháng, năm lập di chúc.
  • Họ tên và nơi cư trú của người lập di chúc.
  • Họ tên người, cơ quan hoặc tổ chức được hưởng di sản.
  • Di sản để lại và nơi có di sản.

Ngoài ra, bạn có thể ghi thêm: người quản lý di sản, người thực hiện nghĩa vụ tài sản, di sản dùng vào việc thờ cúng, di tặng, người giữ và công bố di chúc.

Cảnh báo: bản di chúc không được viết tắt hoặc dùng ký hiệu. Nếu có nhiều trang, mỗi trang phải đánh số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập. Chỗ tẩy xóa, sửa chữa phải có chữ ký của người lập bên cạnh, nếu không dễ bị cho là không hợp lệ.

Khi mô tả di sản là nhà, đất, hãy ghi đúng thông tin trên giấy chứng nhận, vị trí, diện tích. Nếu tài sản mới có giấy tờ viết tay, bạn nên tìm hiểu thêm tại bài cách làm giấy tờ mua bán đất viết tay theo quy định pháp luật để hiểu giá trị pháp lý của giấy tờ trước khi đưa vào di chúc.

Công chứng, chứng thực di chúc ở đâu, làm thế nào?

Công chứng di chúc

Bạn có thể lập di chúc tại tổ chức hành nghề công chứng (Phòng công chứng, Văn phòng công chứng) theo Luật Công chứng 2024 (hiệu lực từ 01/07/2025). Người lập di chúc có thể gửi giữ bản gốc tại nơi công chứng nếu có yêu cầu.

Chứng thực di chúc tại UBND cấp xã

Từ 01/07/2025, chính quyền địa phương hai cấp, không còn cấp huyện. Theo Nghị định 23/2015/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 280/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/11/2025), Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền chứng thực di chúc và việc chứng thực này không phụ thuộc vào nơi cư trú của người yêu cầu. Nói cách khác, bạn có thể đến UBND xã, phường, đặc khu bất kỳ, không nhất thiết nơi thường trú.

Lưu ý: một số địa phương đã chuyển giao thẩm quyền chứng thực một số giao dịch, trong đó có chứng thực di chúc, từ UBND cấp xã sang tổ chức hành nghề công chứng. Ví dụ, từ 27/04/2026, 112 phường, xã tại TP.HCM không còn chứng thực di chúc mà chuyển sang công chứng. Trước khi đi, bạn nên hỏi bộ phận một cửa của UBND xã, phường nơi định làm.

Quy trình cơ bản

Công chứng, chứng thực di chúc ở đâu, làm thế nào? (4 bước) – Bản di chúc bằng văn bản nào có giá trị pháp lý cao nhất?
Sơ đồ: Công chứng, chứng thực di chúc ở đâu, làm thế nào?
  1. Bước 1: Chuẩn bị giấy tờ tùy thân (thẻ căn cước hoặc CCCD còn hạn) và giấy tờ về di sản (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, đăng ký xe, sổ tiết kiệm…). Nếu cần tra cứu số định danh, xem hướng dẫn tra số căn cước công dân online.
  2. Bước 2: Soạn sẵn dự thảo hoặc trình bày ý muốn để công chứng viên, người chứng thực hỗ trợ ghi chép nội dung.
  3. Bước 3: Người lập di chúc tự mình đến, tuyên bố nội dung di chúc, đọc lại (hoặc nghe đọc) và ký hoặc điểm chỉ trước mặt người chứng nhận. Trường hợp không đọc được, không nghe được, không ký được thì phải có người làm chứng theo quy định.
  4. Bước 4: Nộp phí, nhận bản di chúc đã công chứng, chứng thực. Bạn nên cân nhắc gửi giữ bản gốc và báo cho người đáng tin cậy biết nơi lưu giữ.

Nếu bạn cần chứng thực các loại giấy tờ khác, tham khảo bài chứng thực giấy tờ theo quy định hiện hành ở đâu.

Khung bản di chúc viết tay tham khảo

Dưới đây là khung nội dung để bạn tham khảo. Hãy điều chỉnh theo tài sản và hoàn cảnh thực tế của mình.

DI CHÚC

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Hôm nay, ngày … tháng … năm …, tại …

Tôi tên là: …………………………, sinh năm: …………

Số định danh cá nhân/CCCD/thẻ căn cước: …………………, cấp ngày …, nơi cấp: …………

Nơi cư trú: ……………………………………………………

Tôi đang minh mẫn, sáng suốt, tự nguyện lập di chúc này, không bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép.

1. Tài sản của tôi gồm: …………(mô tả từng tài sản: loại tài sản, địa chỉ, diện tích, số giấy chứng nhận, giá trị nếu có; nơi có tài sản)…

2. Người được hưởng di sản: sau khi tôi qua đời, tôi để lại … cho ông/bà …, sinh năm …, số định danh …, quan hệ với tôi là …; để lại … cho ông/bà … (nếu có).

3. Các nội dung khác (nếu có): người quản lý di sản, nghĩa vụ phải thực hiện, di sản dùng vào việc thờ cúng…

4. Cam kết: đây là di chúc cuối cùng của tôi, thay thế các di chúc lập trước đó (nếu có).

Di chúc gồm … trang, mỗi trang đều có chữ ký của tôi.

Người lập di chúc
(Ký, ghi rõ họ tên)

Người làm chứng 1 (nếu có): họ tên, số định danh, địa chỉ, chữ ký.
Người làm chứng 2 (nếu có): họ tên, số định danh, địa chỉ, chữ ký.

Hướng dẫn điền: với di chúc tự viết tay không có người làm chứng, bạn phải tự viết toàn bộ bằng chữ viết của mình rồi ký, không nhờ người khác viết hộ. Với di chúc có người làm chứng, người làm chứng phải đáp ứng điều kiện ở Điều 632 và chứng kiến việc bạn ký hoặc điểm chỉ. Nếu có công chứng hoặc chứng thực, phần lời chứng do người có thẩm quyền ghi.

Sửa, hủy di chúc và người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc

Có thể sửa, bổ sung, thay thế hoặc hủy bản di chúc không?

Có. Người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc vào bất cứ lúc nào (Điều 640). Nếu có nhiều bản di chúc về cùng một tài sản, chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực. Vì thế, khi lập bản mới, bạn nên ghi rõ bản mới thay thế các bản trước và thu hồi bản cũ nếu có thể.

Di chúc không thể “loại” hoàn toàn một số người thân

Theo Điều 644, con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con thành niên mà không có khả năng lao động vẫn được hưởng phần di sản bằng ít nhất hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, dù di chúc không cho họ hưởng hoặc cho hưởng ít hơn. Ngoại lệ là người từ chối nhận di sản hoặc người thuộc diện không được quyền hưởng di sản theo luật.

Thời hiệu và lưu ý khi tranh chấp

Thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế (Điều 623). Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế, tức thời điểm người lập di chúc chết.

Ly hôn hoặc thay đổi quan hệ hôn nhân có thể làm thay đổi tài sản và người thừa kế. Nếu bạn đang cân nhắc điều này, hãy tìm hiểu thêm bài ly hôn đơn phương cần những điều kiện gì để rà soát lại di chúc cho phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Bản di chúc viết tay không công chứng có giá trị pháp lý không?

Có, nếu người lập tự viết và ký tên, ghi rõ ngày tháng năm, đồng thời đáp ứng điều kiện của Điều 630: minh mẫn, tự nguyện, nội dung và hình thức không trái luật. Tuy nhiên loại này dễ bị tranh chấp về chữ viết, chữ ký và thời điểm lập.

Di chúc có bắt buộc phải công chứng không?

Nhìn chung là không bắt buộc. Chỉ bắt buộc công chứng hoặc chứng thực với di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc người không biết chữ (cùng với người làm chứng). Dù vậy, công chứng, chứng thực vẫn được khuyến nghị.

Công chứng và chứng thực di chúc khác nhau thế nào?

Công chứng do công chứng viên của tổ chức hành nghò công chứng thực hiện. Chứng thực do Chủ tịch UBND cấp xã hoặc người được ủy quyền thực hiện. Cả hai đều là di chúc có hiệu lực theo Điều 628 và có độ tin cậy cao. Một số địa phương chuyển việc chứng thực di chúc sang công chứng, nên cần hỏi trước.

Ai được làm chứng cho bản di chúc?

Người làm chứng phải đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không phải người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc, và không có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc.

Lập di chúc mới thì di chúc cũ còn hiệu lực không?

Nếu có nhiều di chúc về cùng một tài sản thì chỉ di chúc sau cùng có hiệu lực. Bạn vẫn có thể hủy bỏ hoặc sửa đổi di chúc bất cứ lúc nào khi còn sống và minh mẫn.

Người từ 15 đến dưới 18 tuổi có được lập di chúc không?

Được, nhưng phải lập thành văn bản và có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ về việc lập di chúc.

Tóm lại, không có loại di chúc nào “cao hơn” về mặt hiệu lực nếu đều hợp pháp, nhưng bản di chúc có công chứng hoặc chứng thực là lựa chọn an toàn nhất vì có chứng cứ rõ ràng và ít bị tranh chấp. Dù chọn hình thức nào, hãy bảo đảm bạn minh mẫn, nội dung đúng luật, ghi đủ các nội dung bắt buộc và lưu giữ bản gốc cẩn thận.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, được biên soạn theo quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Với vụ việc cụ thể, bạn nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác. Xem miễn trừ trách nhiệm.

Ban biên tập Luật Sư X

Có thể bạn quan tâm

Xem tất cả →