Cưỡng hôn, hay cưỡng ép kết hôn, là việc dùng đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải hoặc thủ đoạn khác để buộc người khác phải lấy vợ, lấy chồng trái ý muốn. Hiện nay hành vi này bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Nếu đã bị xử phạt mà còn vi phạm, người đó có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mức cao nhất là 3 năm tù.
Tóm tắt nhanh
- Cưỡng ép kết hôn bị cấm theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
- Xử phạt hành chính: phạt tiền 10–20 triệu đồng theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 18/05/2026).
- Xử lý hình sự: Điều 181 Bộ luật Hình sự, áp dụng khi đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. Hình phạt là cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 3 tháng đến 3 năm.
- Hôn nhân do bị cưỡng ép là kết hôn trái pháp luật. Người bị ép có thể yêu cầu Tòa án hủy.
Cưỡng hôn là gì?
“Cưỡng hôn” là cách nói thông dụng của cưỡng ép kết hôn. Luật Hôn nhân và gia đình 2014 giải thích đây là việc đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi, yêu sách của cải hoặc hành vi khác để buộc người khác phải kết hôn trái với ý muốn của họ. Luật cũng cấm cưỡng ép kết hôn, ly hôn, và cấm cả hành vi cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ.

Nguyên tắc nền tảng là hôn nhân phải do hai bên nam, nữ tự nguyện quyết định. Việc kết hôn phải có sự đồng ý thật sự của cả hai người. Cha mẹ, họ hàng hay người khác không có quyền quyết định thay.
Lưu ý: Cưỡng ép kết hôn khác với tảo hôn. Tảo hôn là kết hôn khi một bên hoặc cả hai chưa đủ tuổi luật định. Hai hành vi này có thể xảy ra cùng lúc, nhưng mỗi hành vi bị xử lý theo quy định riêng.
Một số người tìm từ khóa này với nghĩa ép hôn người khác (hôn môi) khi họ không đồng ý. Đó là hành vi khác, thuộc nhóm xâm phạm thân thể, danh dự, nhân phẩm. Mỗi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, bạn có thể tham khảo thêm bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân. Bài này tập trung vào cưỡng ép kết hôn.
Những hành vi nào bị coi là cưỡng ép kết hôn?
Luật không liệt kê hết các thủ đoạn. Trên thực tế, các hành vi sau thường bị coi là cưỡng ép:
- Đe dọa đánh đập, giam giữ, cắt đứt quan hệ, đuổi khỏi nhà nếu không đồng ý lấy người được chọn.
- Hành hạ, ngược đãi, bỏ đói, nhốt hoặc cô lập để buộc phải nhận lời kết hôn.
- Uy hiếp tinh thần như dọa tự tử, dọa tung thông tin riêng tư, dọa không nhận con.
- Dùng nợ nần, tiền bạc, của cải để gây áp lực. Ví dụ gia đình nhận tiền thách cưới rồi ép con gái về nhà chồng.
- Giữ giấy tờ tùy thân, đưa người đi xa để ép kết hôn.
Ví dụ: Chị H bị mẹ đe dọa từ mặt và nhốt trong nhà nhiều ngày để buộc lấy anh T, người mà chị không yêu. Hành vi của người mẹ là cưỡng ép kết hôn. Chị H không chịu trách nhiệm gì nếu từ chối kết hôn.
Cưỡng ép kết hôn bị phạt hành chính bao nhiêu?
Từ 18/05/2026, mức phạt do Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định. Văn bản này xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình và thay thế Nghị định 82/2020/NĐ-CP. Theo Điều 62 của Nghị định, cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn, cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn bị phạt tiền từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng.
| Hành vi | Mức phạt tiền |
|---|---|
| Cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn | 10–20 triệu đồng |
| Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn, cản trở ly hôn | 5–10 triệu đồng |
| Tổ chức lấy vợ, lấy chồng cho người chưa đủ tuổi kết hôn | 1–3 triệu đồng |
Mức phạt trên là mức dành cho cá nhân vi phạm. Nghị định 109/2026 cũng nâng thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã. Nếu bạn gặp hành vi này, UBND xã, phường nơi xảy ra sự việc là nơi đầu tiên có thể tiếp nhận và xử lý.
Lưu ý: Nhiều bài cũ ghi mức phạt theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP hoặc Nghị định 110/2013/NĐ-CP. Các văn bản này không còn là căn cứ xử phạt hiện hành. Riêng khung 10–20 triệu đồng cho hành vi cưỡng ép kết hôn được giữ nguyên so với quy định trước đây.
Khi nào cưỡng ép kết hôn bị xử lý hình sự?
Điều 181 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về “Tội cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, cản trở ly hôn tự nguyện”. Một người bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi:
- Cưỡng ép người khác kết hôn trái ý muốn, hoặc cản trở kết hôn, cản trở duy trì hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, hoặc cưỡng ép, cản trở người khác ly hôn;
- Bằng cách hành hạ, ngược đãi, uy hiếp tinh thần, yêu sách của cải hoặc thủ đoạn khác;
- Và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
Hình phạt là cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 3 năm. Điều luật chỉ có một khung hình phạt này. Người từ đủ 16 tuổi, có năng lực trách nhiệm hình sự có thể là chủ thể của tội phạm.
Cảnh báo: Nếu quá trình cưỡng ép kèm theo các hành vi khác, người vi phạm có thể bị xử lý thêm về tội khác. Ví dụ: đánh đập gây thương tích, bắt giữ hoặc giam người trái pháp luật, ép quan hệ tình dục, mua bán người. Mỗi tội danh được xem xét độc lập, không bị “thay thế” bởi Điều 181.
Khi một người lần đầu cưỡng ép kết hôn và chưa từng bị xử phạt hành chính, cơ quan chức năng thường xử lý hành chính. Họ chỉ xem xét khởi tố hình sự về Điều 181 khi có tình tiết lặp lại như trên hoặc cấu thành tội phạm khác.
Hôn nhân do bị cưỡng ép có giá trị không?
Không. Kết hôn không tự nguyện là trường hợp kết hôn trái pháp luật. Người bị cưỡng ép có quyền tự mình yêu cầu, hoặc đề nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn đó. Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc hủy kết hôn trái pháp luật do Tòa án quyết định. Khi quyết định hủy có hiệu lực, hai bên phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng.
Về tài sản và con cái, Luật quy định giải quyết theo hướng bảo vệ quyền lợi chính đáng của bên bị ép và của con. Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ với con vẫn được bảo đảm như trường hợp ly hôn. Tòa án hiện là Tòa án nhân dân khu vực, có thẩm quyền theo nơi cư trú của bị đơn theo quy định mới từ 01/07/2025.
Cưỡng ép ly hôn, cản trở ly hôn thì sao?
Pháp luật bảo vệ quyền tự do ly hôn như quyền tự do kết hôn. Ép một người phải ly hôn (ví dụ đòi chồng ly hôn bằng cách dọa người thân) bị xử phạt cùng mức 10–20 triệu đồng. Cản trở ly hôn, ví dụ nhốt vợ hoặc chồng, giữ giấy tờ để không cho nộp đơn, bị phạt 5–10 triệu đồng. Cả hai hành vi đều có thể bị truy cứu theo Điều 181 nếu đã bị xử phạt mà còn tái phạm.
Nếu bạn đang muốn chấm dứt hôn nhân và bị cản trở, bạn có thể tìm hiểu điều kiện ly hôn đơn phương và thủ tục ly hôn cần giấy tờ gì, nộp ở đâu. Mẫu đơn có tại bài tải mẫu đơn ly hôn viết tay.
Bị ép kết hôn thì phải làm gì?

- Bước 1 – Từ chối rõ ràng và lưu lại chứng cứ: tin nhắn, ghi âm, hình ảnh, lời khai của người chứng kiến, giấy khám thương tích (nếu bị đánh).
- Bước 2 – Không ký, không đến đăng ký kết hôn: đăng ký kết hôn cần hai bên cùng có mặt và thể hiện sự tự nguyện. Không ai có thể ép bạn ký tờ khai đăng ký.
- Bước 3 – Báo cho chính quyền hoặc công an: trình báo tại Công an xã, phường hoặc UBND cấp xã nơi cư trú hoặc nơi xảy ra sự việc. Nếu bị đe dọa nguy hiểm đến tính mạng, báo công an ngay.
- Bước 4 – Tìm nơi tạm lánh an toàn: theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, nạn nhân có quyền được bảo vệ, hỗ trợ.
- Bước 5 – Nếu đã bị buộc đăng ký kết hôn: nộp đơn yêu cầu Tòa án có thẩm quyền hủy kết hôn trái pháp luật, kèm chứng cứ đã thu thập.
Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (các quy định về nguyên tắc hôn nhân, điều kiện kết hôn, hủy kết hôn trái pháp luật, hành vi bị cấm).
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025), Điều 181.
- Nghị định 109/2026/NĐ-CP ngày 01/04/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phục hồi, phá sản (hiệu lực 18/05/2026, thay thế Nghị định 82/2020/NĐ-CP).
- Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Cưỡng hôn là gì, có phải cưỡng ép kết hôn không?
Trong ngữ cảnh hôn nhân, cưỡng hôn là cưỡng ép kết hôn: dùng đe dọa, hành hạ, uy hiếp tinh thần, yêu sách của cải hoặc thủ đoạn khác để buộc người khác lấy vợ, lấy chồng trái ý muốn. Đây là hành vi bị luật cấm.
Cưỡng ép kết hôn bị phạt bao nhiêu tiền?
Theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP, người cưỡng ép kết hôn bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Mức phạt này áp dụng từ ngày 18/05/2026.
Cưỡng ép kết hôn có bị đi tù không?
Có thể. Người đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm có thể bị phạt tù từ 3 tháng đến 3 năm theo Điều 181 Bộ luật Hình sự. Tòa án cũng có thể áp dụng cảnh cáo hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm.
Cha mẹ ép con kết hôn có bị xử lý không?
Có. Pháp luật không loại trừ cha mẹ. Cha mẹ ép con kết hôn trái ý muốn vẫn bị xử phạt hành chính, và có thể bị xử lý hình sự khi đủ điều kiện. Ngoài ra, cha mẹ còn có thể phải chịu trách nhiệm khác nếu có hành vi bạo lực.
Bị ép kết hôn xong có hủy được không?
Được. Việc kết hôn do bị cưỡng ép là kết hôn trái pháp luật. Người bị ép có quyền yêu cầu Tòa án hủy kết hôn, và Tòa án sẽ giải quyết hậu quả về quan hệ giữa hai bên, con cái và tài sản.
Cản trở người khác kết hôn có bị phạt không?
Có. Cản trở kết hôn hoặc yêu sách của cải trong kết hôn bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP. Nếu tái phạm sau khi đã bị xử phạt, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo Điều 181.
Hôn nhân chỉ có giá trị khi cả hai bên tự nguyện. Cưỡng ép kết hôn hiện bị phạt tiền 10–20 triệu đồng, tái phạm có thể bị phạt tù đến 3 năm. Nếu bạn hoặc người thân bị ép, hãy giữ chứng cứ, từ chối đăng ký và báo ngay cho chính quyền cấp xã hoặc cơ quan công an.











