Còng số 8 (còn gọi là khóa số 8, khóa số tám) là công cụ hỗ trợ của lực lượng chức năng, dùng để hạn chế người vi phạm chống trả hoặc bỏ trốn. Việc che còng khi dẫn giải bị can, bị cáo chủ yếu xuất phát từ nguyên tắc suy đoán vô tội và bảo vệ danh dự, nhân phẩm. Đây là thông lệ thực tiễn, không phải điều luật bắt buộc.
Tóm tắt nhanh
- Còng số 8 là “công cụ hỗ trợ” theo Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2024 (Luật 42/2024/QH15, hiệu lực từ 01/01/2025).
- Chỉ các lực lượng được pháp luật cho phép mới được trang bị và sử dụng; người dân không được tự ý mua, giữ hay mang theo.
- Người bị áp giải vẫn được coi là không có tội cho đến khi có bản án kết tội đã có hiệu lực pháp luật, nên việc che còng nhằm tránh phô bày hình ảnh “như người có tội”.
- Sử dụng trái phép còng số 8 có thể bị phạt hành chính theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, nặng hơn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Còng số 8 là gì?
Còng số 8 là cách gọi dân gian của “khóa số tám”, loại còng khóa hai cổ tay vào nhau, có hình dáng gần giống số 8. Luật pháp không gọi bằng tên thông thường mà xếp nó vào nhóm công cụ hỗ trợ. Nhóm này gồm những phương tiện dùng để thi hành công vụ, nhằm hạn chế hoặc ngăn chặn người vi phạm chống trả, trốn chạy. Cùng nhóm còn có dùi cui điện, dùi cui cao su, phương tiện xịt hơi cay, bàn chông, găng tay bắt dao…
Từ ngày 01/01/2025, Luật 42/2024/QH15 thay thế Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2017. Trước đây nhiều bài viết dẫn Luật 2017 và Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Hiện nay các văn bản này đã được thay thế như nêu ở phần căn cứ pháp lý.
Ai được trang bị và sử dụng còng số 8?
Luật chỉ cho phép một số lực lượng được trang bị công cụ hỗ trợ, trong đó có khóa số tám. Có thể kể đến Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Cảnh sát biển, cơ quan thi hành án dân sự, kiểm lâm, hải quan cửa khẩu, quản lý thị trường và một số lực lượng khác theo danh mục luật quy định. Với các đối tượng ngoài Bộ Quốc phòng, công cụ hỗ trợ phải được cấp giấy phép sử dụng hoặc đăng ký, khai báo với cơ quan Công an có thẩm quyền.
Người được giao sử dụng còn phải đủ điều kiện: có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, phẩm chất đạo đức tốt, đủ sức khỏe phù hợp và đã qua huấn luyện, được cấp giấy chứng nhận sử dụng.
Lưu ý: Làm bảo vệ ở tòa nhà, quán bar hay công ty không mặc nhiên được dùng còng số 8. Chỉ khi thuộc diện được trang bị theo luật và có giấy phép hoặc đăng ký hợp lệ mới được sử dụng.
Khi nào được còng bị can, bị cáo?
Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 không có điều khoản riêng về còng tay hay xích chân bị can, bị cáo. Việc dùng còng được điều chỉnh bởi luật về công cụ hỗ trợ. Theo luật này, công cụ hỗ trợ được dùng trong các trường hợp như:
- ngăn chặn, giải tán biểu tình bất hợp pháp, bạo loạn, gây rối trật tự công cộng;
- ngăn chặn người đang có hành vi đe dọa tính mạng, sức khỏe của người thi hành công vụ hoặc người khác;
- đối với người đang bị truy nã, bị bắt, bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, tạm giữ, tạm giam, đang bị áp giải, xét xử hoặc chấp hành án phạt tù mà chống trả, đe dọa hoặc đánh tháo;
- đối với người bị dẫn giải, giam, giữ, áp giải do phạm tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng hoặc tái phạm nguy hiểm.
Nhiều bài trên mạng viết rằng “bị can không chống trả thì tuyệt đối không được còng”. Cách hiểu này chưa đầy đủ. Với người bị áp giải do phạm tội thuộc nhóm nghiêm trọng trở lên hoặc tái phạm nguy hiểm, lực lượng chức năng có cơ sở pháp lý để sử dụng còng ngay cả khi họ chưa chống đối. Với các vụ việc ít nghiêm trọng, người thi hành công vụ phải cân nhắc mức độ nguy hiểm, nguy cơ bỏ trốn, nguy cơ gây mất an toàn.
Lưu ý: Còng tay không phải hình phạt. Đây chỉ là biện pháp bảo đảm an toàn, ngăn chặn bỏ trốn, chống đối trong quá trình áp giải hoặc xét xử.
Vì sao che còng số 8 khi dẫn giải bị can, bị cáo?
Bạn có thể thấy trong ảnh, video của báo chí: nghi phạm bị còng tay nhưng tay được che bằng áo, khăn hoặc túi. Có mấy lý do chính cho thông lệ này.
1. Nguyên tắc suy đoán vô tội
Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Bị can, bị cáo trong lúc áp giải mới ở giai đoạn bị buộc tội. Hình ảnh chiếc còng lộ rõ dễ khiến công chúng mặc định họ là người phạm tội.
2. Bảo vệ danh dự, nhân phẩm, thân thể
Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 có các nguyên tắc về bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể (Điều 10) và bảo hộ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm (Điều 11). Che còng giúp hạn chế việc làm nhục người bị áp giải trước đám đông, camera, mạng xã hội. Bạn có thể tham khảo thêm bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
3. Hạn chế ảnh hưởng đến người thân và vụ án
Hình ảnh “bị còng tay” lan truyền nhanh có thể tác động tâm lý đến gia đình, người thân và cả những người tham gia tố tụng. Trong trường hợp người đó sau này được đình chỉ điều tra hoặc tuyên không có tội, hình ảnh trên không gian mạng rất khó gỡ bỏ.
4. Đây là thông lệ, không phải điều luật bắt buộc
Theo các văn bản hiện hành, không có điều khoản nào quy định cụ thể “phải che còng”. Việc che còng là cách làm trong thực tiễn, nhằm cân bằng giữa yêu cầu an ninh khi áp giải và yêu cầu tôn trọng quyền con người. Có trường hợp còng vẫn lộ ra, nhất là khi áp giải bị cáo tại phiên tòa hoặc khi báo chí tác nghiệp từ xa.
Cảnh báo: Người dân không được tự ý còng, trói hay giữ người khác. Hành vi này có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định về tội xâm phạm quyền tự do thân thể, tùy mức độ.
Áp giải và dẫn giải khác nhau thế nào?
Điều 127 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định hai biện pháp này:
| Tiêu chí | Áp giải | Dẫn giải |
|---|---|---|
| Đối tượng | Người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội (bị bắt, tạm giữ, bị can, bị cáo) | Người làm chứng, người bị hại, người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố… khi vắng mặt không có lý do chính đáng |
| Bản chất | Biện pháp cưỡng chế để đưa người bị buộc tội đến nơi điều tra, truy tố, xét xử | Biện pháp bắt buộc có mặt đối với người tham gia tố tụng khác |
| Người có quyền ra quyết định | Điều tra viên, cấp trưởng cơ quan được giao nhiệm vụ điều tra, Kiểm sát viên, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, Hội đồng xét xử | |
Quyết định áp giải, dẫn giải phải ghi rõ thông tin người bị áp giải, thời gian, địa điểm phải có mặt. Người thi hành phải đọc, giải thích quyết định và lập biên bản. Cơ quan Công an nhân dân, Quân đội nhân dân có thẩm quyền tổ chức thi hành.
Người dân có được mua, giữ còng số 8 không?
Không. Luật 42/2024/QH15 nghiêm cấm cá nhân sở hữu công cụ hỗ trợ ngoài trường hợp luật cho phép. Luật cũng cấm vận chuyển, mang trái phép công cụ hỗ trợ vào nơi công cộng. Trước đây một số bài viết cho rằng “mua bán còng số 8 chỉ bị phạt 10–20 triệu theo Nghị định 144/2021”. Mức phạt đó đã lỗi thời.
- Xử phạt hành chính: Từ 15/12/2025, Nghị định 282/2025/NĐ-CP thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Điều 12 quy định riêng về vi phạm vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, với mức phạt cho hành vi liên quan công cụ hỗ trợ trái phép khoảng 30–40 triệu đồng, kèm tịch thu tang vật và các biện pháp khắc phục hậu quả.
- Xử lý hình sự: Nếu mức độ nghiêm trọng, hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép công cụ hỗ trợ có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.
Muốn biết thêm về các vật dụng tự vệ khác, bạn xem bài mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật và bình xịt hơi cay tự vệ có bị cấm không. Nếu quan tâm đến lực lượng thường sử dụng công cụ này, có thể đọc quy định trang phục Công an nhân dân.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (Luật số 101/2015/QH13) – các Điều 10, 11, 13, 127.
- Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2024 (Luật số 42/2024/QH15), hiệu lực từ 01/01/2025 (thay Luật số 14/2017/QH14).
- Nghị định 282/2025/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình (hiệu lực từ 15/12/2025, thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP).
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Còng số 8 và còng tay có phải là một không?
Về cơ bản là cùng một loại dụng cụ. “Còng số 8” là cách gọi thông dụng, còn văn bản luật dùng thuật ngữ “khóa số tám” và xếp vào công cụ hỗ trợ.
Che còng số 8 có phải quy định bắt buộc không?
Không có điều luật nào bắt buộc. Đây là thông lệ thực tiễn dựa trên nguyên tắc suy đoán vô tội và bảo vệ danh dự, nhân phẩm của người bị buộc tội.
Bị can không chống trả thì có bị còng không?
Có thể có. Luật cho phép dùng khóa số tám với người bị áp giải do phạm tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng hoặc tái phạm nguy hiểm. Với các trường hợp khác, người thi hành công vụ phải căn cứ mức độ nguy hiểm và nguy cơ bỏ trốn, chống đối.
Còng tay bị can, bị cáo có phải là hình phạt không?
Không. Còng tay chỉ là biện pháp bảo đảm an toàn và trật tự khi áp giải, xét xử, không phải hình phạt hay biện pháp nhằm trừng phạt người bị buộc tội.
Mua còng số 8 qua mạng có bị phạt không?
Có thể bị phạt. Cá nhân không thuộc diện được trang bị mà mua, tàng trữ, sử dụng còng số 8 có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, bị tịch thu tang vật; nghiêm trọng hơn có thể bị xử lý hình sự.
Nếu cho rằng bị còng sai quy định thì phải làm gì?
Bạn có quyền khiếu nại, tố cáo hành vi của người có thẩm quyền theo pháp luật về khiếu nại, tố cáo và tố tụng hình sự. Nên giữ lại thông tin, chứng cứ liên quan và gửi đến cơ quan hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền.
Tóm lại, còng số 8 là công cụ hỗ trợ chỉ dành cho lực lượng được luật cho phép, sử dụng theo từng trường hợp cụ thể. Việc che còng khi dẫn giải bị can, bị cáo là thông lệ gắn với nguyên tắc suy đoán vô tội và tôn trọng nhân phẩm. Người dân không nên tự ý mua, giữ hoặc dùng loại công cụ này để tránh bị xử phạt.
