Bản cam kết không tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) chỉ có giá trị khi người viết thực sự không thuộc diện bắt buộc, ví dụ đang hưởng lương hưu hoặc làm hợp đồng dưới 01 tháng. Nếu bạn thuộc diện bắt buộc, việc ký cam kết “tự nguyện không đóng” là thỏa thuận trái luật và không loại trừ được nghĩa vụ đóng BHXH của công ty. Dưới đây là mẫu dùng đúng trường hợp và các lưu ý cần biết.
Tóm tắt nhanh
- BHXH bắt buộc là nghĩa vụ theo luật, người lao động không thể “cam kết” để miễn đóng nếu thuộc diện bắt buộc.
- Bản cam kết/xác nhận chỉ dùng để khai báo trung thực tình trạng không thuộc diện bắt buộc hoặc chưa/không tham gia BHXH khi nộp hồ sơ.
- Người lao động thỏa thuận với công ty không đóng BHXH bắt buộc vẫn bị xử phạt hành chính; công ty còn bị phạt nặng hơn nhiều.
- Bài có sẵn 2 mẫu để sao chép: mẫu xác nhận không thuộc diện BHXH bắt buộc và mẫu cam kết chưa/không tham gia BHXH.
Cam kết không tham gia BHXH có hợp pháp không?
Câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn có thuộc diện bắt buộc hay không.
- Thuộc diện bắt buộc: Từ 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên phải tham gia BHXH bắt buộc, kể cả khi hai bên đặt tên hợp đồng khác nhưng có trả công, tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát. Mọi bản cam kết, thỏa thuận “không đóng” trong trường hợp này đều trái luật.
- Không thuộc diện bắt buộc: Bạn có thể lập văn bản xác nhận tình trạng của mình để công ty hoặc cơ quan tiếp nhận hồ sơ lưu lại. Đây là văn bản khai báo, không phải “quyền được từ chối đóng”.
Cảnh báo: Câu “tôi cam kết không khiếu nại, không kiện cáo về BHXH” thường thấy trong các mẫu lưu hành trên mạng không có giá trị loại trừ quyền của bạn. Thỏa thuận vi phạm điều cấm của pháp luật bị coi là vô hiệu theo nguyên tắc chung của Bộ luật Dân sự.
Khi nào không phải đóng BHXH bắt buộc?
Một số trường hợp thường gặp mà bạn có thể cần văn bản xác nhận:
Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng
Luật BHXH 2024 quy định rõ nhóm này không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Khi họ đi làm lại theo hợp đồng lao động, hai bên không phải đóng BHXH bắt buộc cho thời gian làm việc thêm. Theo hướng dẫn của cơ quan BHXH, người sử dụng lao động phải trả thêm vào thu nhập khoản tiền tương ứng phần nghĩa vụ đóng của đơn vị.
Hợp đồng lao động dưới 01 tháng
Người làm việc theo hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng không thuộc diện bắt buộc. Tuy nhiên, nếu bạn bị chia nhỏ hợp đồng liên tục để né nghĩa vụ đóng, cơ quan chức năng có thể xem xét bản chất quan hệ lao động.
Làm việc không trọn thời gian, tiền lương thấp
Người làm việc không trọn thời gian chỉ thuộc diện bắt buộc khi tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương thấp nhất làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc. Nếu thấp hơn, bạn chưa thuộc diện bắt buộc trong tháng đó.
Một số trường hợp khác
Ví dụ: người giúp việc gia đình, người lao động nghỉ không lương hoặc nghỉ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó không đóng theo quy trình thu của cơ quan BHXH. Người không thuộc diện bắt buộc vẫn có thể tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian đóng.
Lưu ý: Người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ số năm đóng BHXH để hưởng lương hưu và vẫn làm việc theo hợp đồng lao động thì không tự động được miễn đóng. Hãy hỏi cơ quan BHXH trước khi viết cam kết.
Mẫu cam kết không tham gia BHXH
Hai mẫu dưới đây dùng cho tình huống khác nhau. Bạn chọn mẫu đúng với hoàn cảnh thực tế của mình.
MẪU 1 – BẢN XÁC NHẬN KHÔNG THUỘC ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BHXH BẮT BUỘC
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
—————————
BẢN XÁC NHẬN KHÔNG THUỘC ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC
Kính gửi: Công ty/Đơn vị: …………………………………………………………
Tôi tên là: …………………………………… Sinh ngày: ……/……/………
Số định danh cá nhân/CCCD: ………………………… Ngày cấp: ……/……/……… Nơi cấp: …………………………
Địa chỉ thường trú: ………………………………………………………………
Chỗ ở hiện nay: ………………………………………………………………
Số điện thoại: ………………………
Tôi làm việc tại Quý đơn vị theo (hợp đồng lao động/hợp đồng thỏa thuận khác) số ………… ngày ……/……/……… , vị trí: …………………………
Tôi xin xác nhận tình trạng của bản thân như sau (đánh dấu X vào ô phù hợp):
☐ Tôi đang hưởng lương hưu/trợ cấp BHXH hằng tháng theo Quyết định số ………… ngày ……/……/……… của ………………………………
☐ Hợp đồng của tôi có thời hạn dưới 01 tháng, từ ngày ……/……/……… đến ngày ……/……/………
☐ Tôi làm việc không trọn thời gian và tiền lương trong tháng thấp hơn mức tiền lương thấp nhất làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.
☐ Trường hợp khác (nêu rõ, kèm căn cứ pháp luật): ………………………………
Tôi cam kết các thông tin trên là đúng sự thật. Khi tình trạng thay đổi (hết hưởng lương hưu, hợp đồng kéo dài từ 01 tháng trở lên, mức lương thay đổi…), tôi sẽ thông báo ngay bằng văn bản để Quý đơn vị đăng ký tham gia BHXH bắt buộc theo quy định. Tôi chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã khai.
Tài liệu kèm theo (nếu có): ………………………………
……, ngày ……tháng ……năm ………
Người xác nhận
(Ký và ghi rõ họ tên)
Ý kiến của đơn vị sử dụng lao động: ………………………………
(Ký, ghi rõ họ tên, đóng dấu nếu có)
MẪU 2 – BẢN CAM KẾT CHƯA/KHÔNG THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
—————————
BẢN CAM KẾT
(Về việc chưa/không tham gia bảo hiểm xã hội)
Kính gửi: ………………………………………………………… (cơ quan/đơn vị tiếp nhận hồ sơ)
Tôi tên là: …………………………………… Sinh ngày: ……/……/………
Số định danh cá nhân/CCCD: ………………………… Ngày cấp: ……/……/……… Nơi cấp: …………………………
Địa chỉ thường trú: ………………………………………………………………
Nay tôi làm bản cam kết này để phục vụ việc: ……………………………………………… (ví dụ: hoàn thiện hồ sơ …).
Tôi cam kết:
1. Từ ngày ……/……/……… đến ngày ……/……/………, tôi chưa/không tham gia bảo hiểm xã hội (bắt buộc/tự nguyện) tại bất kỳ đơn vị nào và chưa được cấp sổ bảo hiểm xã hội/mã số BHXH (hoặc: đã có mã số BHXH nhưng chưa phát sinh thời gian đóng).
2. Tôi chưa nhận trợ cấp BHXH một lần và không đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng.
3. Các thông tin trên là đúng sự thật. Nếu khai sai, tôi xin chịu trách nhiệm trước pháp luật.
……, ngày ……tháng ……năm ………
Người cam kết
(Ký và ghi rõ họ tên)
Hướng dẫn điền mẫu
- Bước 1: Xác định đúng mục đích. Mẫu 1 gửi cho đơn vị sử dụng lao động; Mẫu 2 gửi cho cơ quan hoặc tổ chức yêu cầu bạn chứng minh chưa/không tham gia BHXH.
- Bước 2: Điền thông tin nhân thân theo thẻ căn cước hoặc CCCD đang dùng. Nếu cần nhớ lại số thẻ, bạn xem cách tra số căn cước công dân online; cách ghi nơi cấp xem tại hướng dẫn ghi nơi cấp căn cước công dân trong hồ sơ.
- Bước 3: Chỉ đánh dấu ô đúng với tình trạng thực tế và đính kèm giấy tờ chứng minh (quyết định hưởng lương hưu, hợp đồng lao động…).
- Bước 4: Ký, ghi rõ họ tên. Với Mẫu 1, đề nghị đơn vị ghi ý kiến, ký và lưu hồ sơ. Một số nơi yêu cầu xác nhận của chính quyền địa phương, khi đó bạn có thể tham khảo mẫu giấy xác nhận nhân thân.
- Bước 5: Trước khi nộp, hỏi cơ quan tiếp nhận về hình thức cần có (viết tay hay đánh máy, có cần xác nhận hay không). Mỗi cơ quan có thể yêu cầu khác nhau.
Lưu ý: Nếu bạn cần xác nhận chưa hưởng BHXH một lần hoặc tra cứu quá trình đóng, nên kiểm tra trên ứng dụng VssID trước khi cam kết. Xem thêm cách tính BHXH một lần trên VssID để biết dữ liệu của mình.
Rủi ro khi thỏa thuận không đóng BHXH
Với người lao động
Người lao động có hành vi thỏa thuận với người sử dụng lao động không tham gia BHXH bắt buộc bị xử phạt hành chính. Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP trước đây, mức phạt là 500.000 – 1.000.000 đồng. Từ 10/09/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 12/2022 và tiếp tục coi đây là hành vi vi phạm; bạn nên đối chiếu mức phạt cụ thể trong văn bản mới khi có tình huống thực tế.
Ngoài tiền phạt, bạn mất các quyền lợi: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất, và thời gian đóng để tính lương hưu.
Với người sử dụng lao động
- Trốn đóng BHXH bắt buộc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự: người sử dụng lao động là cá nhân có thể bị phạt tối đa 75 triệu đồng; nếu là tổ chức, mức phạt bằng hai lần, tối đa 150 triệu đồng theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
- Phải đóng đủ số tiền còn thiếu, nộp tiền lãi chậm đóng và bồi thường cho người lao động nếu gây thiệt hại.
- Hành vi nghiêm trọng có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN theo Bộ luật Hình sự.
Cảnh báo: Bản cam kết không phải “lá chắn” cho công ty. Khi thanh tra hoặc khi bạn khiếu nại, cơ quan chức năng căn cứ vào hợp đồng, bảng lương và thực tế làm việc chứ không căn cứ vào bản cam kết.
Quyền lợi khi đóng BHXH và lựa chọn hợp pháp
Nhiều người ký cam kết vì muốn lương thực nhận cao hơn. Hiện nay tỷ lệ người lao động đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất là 8% tiền lương làm căn cứ đóng; phần của người sử dụng lao động cao hơn. Đổi lại, bạn có chế độ hưu trí với điều kiện thời gian đóng tối thiểu 15 năm (đã giảm từ 20 năm theo Luật 2024), được hưởng ốm đau, thai sản và bảo hiểm y tế khi đóng đầy đủ.
Các hướng hợp pháp thay thế:
- Nếu không thuộc diện bắt buộc: ký hợp đồng đúng loại và giữ giấy tờ chứng minh, dùng Mẫu 1 để lưu hồ sơ.
- Nếu thuộc diện bắt buộc nhưng đang có hồ sơ cũ: kiểm tra mã số BHXH, tình trạng bảo lưu thời gian đóng và quyền rút BHXH một lần theo điều kiện luật định.
- Nếu chưa đủ tuổi lao động: xem độ tuổi lao động tối thiểu theo quy định mới nhất để biết quy định áp dụng với người dưới 15 tuổi.
- Nếu công ty yêu cầu bạn ký cam kết không đóng dù bạn thuộc diện bắt buộc: bạn có thể từ chối ký, lưu bằng chứng và phản ánh tới cơ quan BHXH hoặc cơ quan quản lý lao động ở địa phương.
Ví dụ: Ông A đã nghỉ hưu, nhận lương hưu hằng tháng, sau đó ký hợp đồng 12 tháng làm bảo vệ cho một công ty. Ông A viết Mẫu 1 đính kèm quyết định hưởng lương hưu. Công ty không đăng ký BHXH bắt buộc cho ông, nhưng trả thêm khoản tiền tương ứng phần đơn vị phải đóng. Đây là trường hợp bản xác nhận có giá trị. Ngược lại, chị B ký hợp đồng 12 tháng, chưa nghỉ hưu, viết cam kết “không đóng BHXH để lấy lương cao hơn” thì cả chị và công ty đều vi phạm.
Căn cứ pháp lý
Căn cứ pháp lý
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật số 41/2024/QH15), hiệu lực từ 01/07/2025: quy định về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, trường hợp không thuộc đối tượng bắt buộc và hành vi bị nghiêm cấm.
- Nghị định 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội 2024 về BHXH bắt buộc.
- Nghị định 283/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 10/09/2026) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
- Bộ luật Lao động 2019; Bộ luật Dân sự 2015; Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung).
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Người lao động có thể tự viết cam kết không đóng BHXH để công ty không phải đóng không?
Không, nếu bạn thuộc diện bắt buộc. Đóng BHXH bắt buộc là nghĩa vụ theo luật của cả hai bên, không thể thay thế bằng thỏa thuận. Cam kết kiểu này không có giá trị và có thể khiến cả hai bên bị xử phạt.
Người đang hưởng lương hưu đi làm lại có cần viết cam kết không?
Luật không bắt buộc phải có cam kết, nhưng nên có bản xác nhận kèm quyết định hưởng lương hưu để đơn vị lưu hồ sơ, giải trình khi thanh tra. Người này không thuộc đối tượng BHXH bắt buộc nên đơn vị không đăng ký đóng cho họ.
Bản cam kết không tham gia BHXH có cần công chứng, chứng thực không?
Thông thường không bắt buộc. Một số cơ quan có thể yêu cầu xác nhận hoặc chứng thực chữ ký tùy mục đích nộp. Bạn nên hỏi trước nơi tiếp nhận để làm đúng yêu cầu.
Hợp đồng thử việc có phải đóng BHXH không?
Hợp đồng thử việc theo quy định của Bộ luật Lao động không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc. Khi chuyển sang hợp đồng lao động chính thức từ đủ 01 tháng trở lên, bạn thuộc diện bắt buộc, trừ các trường hợp luật loại trừ.
Không đóng BHXH nhưng vẫn muốn có lương hưu thì làm thế nào?
Bạn có thể tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian đóng. Với người không thuộc diện bắt buộc, đây là cách hợp pháp để hưởng hưu trí và tử tuất.
Tóm lại, mẫu cam kết không tham gia BHXH chỉ nên dùng để khai báo trung thực khi bạn không thuộc diện bắt buộc hoặc cần chứng minh chưa tham gia. Nếu thuộc diện bắt buộc, đóng BHXH là quyền lợi và nghĩa vụ không thể thỏa thuận bỏ qua. Hãy kiểm tra tình trạng của mình trước khi ký bất kỳ văn bản nào.
