Điều 134 Bộ luật Hình sự: Tội cố ý gây thương tích mới nhất 2026

Biên soạn:

· Cập nhật:

Điều 134 Bộ luật Hình sự: Tội cố ý gây thương tích mới nhất 2026

Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Người gây thương tích có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Mức phạt từ cải tạo không giam giữ, tù 6 tháng đến tù chung thân, tùy tỷ lệ thương tích và tình tiết đi kèm.

Tóm tắt nhanh

  • Mốc quan trọng nhất là tỷ lệ tổn thương cơ thể: từ 11% trở lên bị xử lý hình sự; dưới 11% chỉ bị xử lý hình sự khi có tình tiết đặc biệt (dùng hung khí nguy hiểm, axit, nạn nhân là trẻ em, người già yếu, người đang thi hành công vụ…).
  • Điều 134 có 6 khoản: khoản 1 đến khoản 5 là các khung hình phạt tăng dần, khoản 6 xử lý hành vi chuẩn bị phạm tội.
  • Khung nhẹ nhất (khoản 1): cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm. Khung nặng nhất (khoản 5): tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân.
  • Tỷ lệ thương tích do giám định pháp y xác định theo Thông tư 22/2019/TT-BYT.
  • Ngoài trách nhiệm hình sự, người gây thương tích còn phải bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.

Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định gì?

Điều 134 nằm trong Chương XIV – các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người. Điều luật bảo vệ quyền được bảo vệ về sức khỏe và thân thể của mỗi người, một quyền được Hiến pháp ghi nhận (xem thêm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân).

Tóm tắt nhanh: Điều 134 Bộ luật Hình sự: Tội cố ý gây thương tích mới nhất 2026
Tóm tắt nhanh – Điều 134 Bộ luật Hình sự: Tội cố ý gây thương tích mới nhất 2026

Về nội dung, điều luật chia hành vi theo hai yếu tố chính:

  • Mức độ thương tích: tính bằng tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể của nạn nhân (11%–30%, 31%–60%, từ 61% trở lên, hoặc làm chết người).
  • Tình tiết tăng nặng định tội, định khung: dùng hung khí, axit, có tổ chức, có tính chất côn đồ, nạn nhân là người yếu thế…

Theo các văn bản tra cứu đến tháng 10/2026, nội dung các khung hình phạt của Điều 134 vẫn giữ như sau khi sửa đổi năm 2017. Thay đổi gần đây nhất là do Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 (hiệu lực 01/01/2026): luật này bỏ từ “tư pháp” ở một điểm của khoản 1 Điều 134 và bãi bỏ Chương XII về người dưới 18 tuổi phạm tội, chuyển sang điều chỉnh trong Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Dấu hiệu cấu thành tội cố ý gây thương tích

Khách thể và mặt khách quan

Hành vi bị xử lý là tác động trái pháp luật vào cơ thể người khác (đấm, đá, dùng gậy, dao, gạch, axit…) làm người đó bị thương hoặc tổn hại sức khỏe. Đây là tội có cấu thành vật chất: phải có hậu quả (thương tích, tổn hại sức khỏe) và có quan hệ nhân quả giữa hành vi với hậu quả. Việc dùng công cụ gì không phải là điều kiện bắt buộc, nhưng là tình tiết quan trọng để xác định khung hình phạt.

Mặt chủ quan: lỗi cố ý

Người phạm tội nhận thức được hành vi của mình có thể gây thương tích cho người khác, mong muốn hoặc để mặc cho hậu quả xảy ra. Nếu chỉ do vô ý (ví dụ làm đổ vật nặng vào người khác do bất cẩn), hành vi được xem xét theo tội vô ý gây thương tích, không áp dụng Điều 134.

Chủ thể

Là người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi theo luật (xem mục về độ tuổi bên dưới).

Các khung hình phạt theo Điều 134

Bảng dưới đây tóm tắt các khung hình phạt. Các tình tiết “thuộc khoản 1” được hiểu là nhóm tình tiết tăng nặng liệt kê tại khoản 1 Điều 134.

Khoản Hành vi chính Hình phạt
Khoản 1 Tỷ lệ tổn thương 11%–30%, hoặc dưới 11% nhưng có một trong các tình tiết tăng nặng của khoản 1 Cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm
Khoản 2 Tỷ lệ 31%–60%; hoặc gây thương tích cho 02 người trở lên (mỗi người 11%–30%); phạm tội 02 lần trở lên; tái phạm nguy hiểm; 11%–30% kèm tình tiết tăng nặng của khoản 1 Tù từ 2 năm đến 5 năm
Khoản 3 Tỷ lệ từ 61% trở lên (nếu không thuộc trường hợp biến dạng vùng mặt ở khoản 4); 02 người trở lên mà mỗi người 31%–60%; 31%–60% kèm tình tiết tăng nặng của khoản 1; một số trường hợp khác Tù từ 5 năm đến 10 năm
Khoản 4 Làm chết người; gây thương tích làm biến dạng vùng mặt với tỷ lệ từ 61% trở lên; từ 61% trở lên kèm tình tiết tăng nặng; một số trường hợp khác Tù từ 7 năm đến 14 năm
Khoản 5 Làm chết 02 người trở lên; gây thương tích cho 02 người trở lên mà mỗi người từ 61% trở lên kèm tình tiết tăng nặng của khoản 1 Tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân
Khoản 6 Chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm, axit, hóa chất nguy hiểm hoặc lập, tham gia nhóm tội phạm nhằm gây thương tích Cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc tù từ 3 tháng đến 2 năm

Những tình tiết tăng nặng thường gặp ở khoản 1

  • Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người.
  • Dùng axit nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm.
  • Nạn nhân là người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người không có khả năng tự vệ.
  • Nạn nhân là ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình.
  • Có tổ chức; thuê hoặc được thuê gây thương tích; có tính chất côn đồ.
  • Nạn nhân là người đang thi hành công vụ hoặc bị đánh vì lý do công vụ.

Lưu ý: Danh sách trên chỉ nêu các tình tiết phổ biến. Khi xử lý vụ việc cụ thể, cơ quan tiến hành tố tụng đối chiếu với toàn văn khoản 1 Điều 134 để xác định tình tiết nào áp dụng và thuộc khung nào.

Ví dụ minh họa

Anh A và anh B cãi nhau ở quán ăn. A dùng chai bia đập vào đầu B, giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể của B là 8%. Dù dưới 11%, A vẫn có thể bị truy cứu theo khoản 1 Điều 134 vì dùng hung khí nguy hiểm. Nếu B bị 35% và A dùng chai vỡ, hành vi có thể bị đánh giá vào khung nặng hơn (khoản 3).

Tỷ lệ tổn thương cơ thể bao nhiêu thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Quy tắc cơ bản: từ 11% trở lên là đủ yếu tố để xử lý hình sự theo khoản 1 Điều 134. Tỷ lệ này do cơ quan giám định pháp y xác định, dựa trên bảng tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể ban hành kèm Thông tư 22/2019/TT-BYT (hiệu lực từ 01/11/2019, thay thế Thông tư 20/2014/TT-BYT).

Một số nguyên tắc khi giám định:

  • Tỷ lệ được xác định tại thời điểm giám định, thực hiện trực tiếp trên người cần giám định (trừ trường hợp người đó đã chết, mất tích…).
  • Khi nạn nhân bị nhiều tổn thương, tỷ lệ tổng hợp được tính theo công thức quy định tại thông tư; tổng tỷ lệ của một người luôn nhỏ hơn 100%.
  • Mỗi bộ phận bị tổn thương chỉ được tính tỷ lệ một lần.

Nạn nhân hoặc người đại diện có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền trưng cầu giám định hoặc giám định lại nếu không đồng ý với kết luận.

Gây thương tích dưới 11% bị xử lý thế nào?

Đây là tình huống người dân hỏi nhiều nhất. Có hai hướng:

Gây thương tích dưới 11% bị xử lý thế nào? (2 bước) – Điều 134 Bộ luật Hình sự: Tội cố ý gây thương tích mới nhất 2026
Sơ đồ: Gây thương tích dưới 11% bị xử lý thế nào?
  1. Dưới 11% và không có tình tiết tăng nặng: thường chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính. Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025, thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP) xếp hành vi cố ý gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe người khác mà chưa đến mức truy cứu hình sự vào nhóm bị phạt cao nhất tại Điều 8, khoảng 6–8 triệu đồng. Trước đây, theo Nghị định 144/2021, mức phạt là 2–3 triệu đồng.
  2. Dưới 11% nhưng có tình tiết đặc biệt: bị truy cứu theo khoản 1 Điều 134, ví dụ dùng hung khí nguy hiểm, axit, đánh người dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai, người già yếu hoặc người đang thi hành công vụ.

Cảnh báo: Việc tự mang dao, vật sắc nhọn hoặc công cụ hỗ trợ để “phòng thân” rất dễ biến một cuộc xô xát thành tình tiết “dùng hung khí nguy hiểm”. Bạn nên đọc thêm bài về mang vũ khí nào để tự vệ mà không vi phạm pháp luật và bình xịt hơi cay tự vệ có bị cấm không.

Khi nào cần đơn yêu cầu khởi tố của bị hại?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tội phạm quy định tại khoản 1 Điều 134 chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện hợp pháp. Nếu bị hại rút yêu cầu trước ngày mở phiên tòa sơ thẩm thì vụ án phải được đình chỉ, người phạm tội không bị xử lý hình sự.

Ngoại lệ: nếu có căn cứ xác định bị hại rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn tiếp tục giải quyết vụ án. Quy định này không áp dụng cho các khoản 2 trở lên của Điều 134, vì các khung này được truy cứu dù bị hại có yêu cầu hay không.

Rút đơn khởi tố hình sự không làm mất quyền yêu cầu bồi thường dân sự và không loại trừ khả năng bị xử phạt hành chính, tùy trường hợp.

Bao nhiêu tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự?

  • Từ đủ 16 tuổi trở lên: chịu trách nhiệm hình sự về mọi khung của Điều 134.
  • Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: theo Điều 12 Bộ luật Hình sự, chỉ chịu trách nhiệm hình sự trong các trường hợp thuộc khung hình phạt nặng (tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng) của Điều 134.
  • Dưới 14 tuổi: không chịu trách nhiệm hình sự; cha mẹ, người giám hộ vẫn phải bồi thường thiệt hại theo pháp luật dân sự.

Từ 01/01/2026, việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội thực hiện theo Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024. Theo luật này, người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi nếu bị áp dụng tù có thời hạn thì mức cao nhất không quá ba phần năm mức phạt tù của điều luật; nếu điều luật quy định tù chung thân hoặc tử hình thì mức cao nhất không quá 15 năm tù. Luật cũng ưu tiên các biện pháp chuyển hướng, giáo dục thay cho hình phạt.

Bồi thường thiệt hại cho người bị thương

Bên cạnh trách nhiệm hình sự, người gây thương tích phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự 2015 (quy định về bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm). Các khoản thường được tính gồm:

  • Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút.
  • Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của nạn nhân; chi phí hợp lý cho người chăm sóc trong thời gian điều trị.
  • Khoản bù đắp tổn thất về tinh thần theo thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa không quá 50 lần mức lương cơ sở.

Hai bên có thể tự thỏa thuận mức bồi thường. Việc bồi thường, khắc phục hậu quả và được nạn nhân tha thứ là các tình tiết được Tòa án cân nhắc khi quyết định hình phạt.

Phân biệt với các tội gần giống

  • Cố ý gây thương tích trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh: là tội riêng (Điều 135), hình phạt nhẹ hơn vì người phạm tội bị kích động bởi hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân.
  • Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng: là tội riêng (Điều 136), áp dụng khi người phòng vệ gây thương tích vượt quá mức cần thiết để chống trả hoặc khi bắt giữ người phạm tội.
  • Vô ý gây thương tích: lỗi vô ý, cấu thành tội khác với Điều 134.
  • Giết người chưa đạt: nếu mục đích là tước đoạt tính mạng nhưng nạn nhân không chết, cơ quan điều tra xem xét tội giết người (chưa đạt), không phải Điều 134. Ranh giới nằm ở ý thức chủ quan, được suy ra từ vũ khí, vị trí đánh, cường độ, hoàn cảnh vụ việc.
  • Bạo lực gia đình: đánh đập vợ/chồng, con cái có thể vừa bị xử lý theo pháp luật hình sự (nếu đủ yếu tố) hoặc hành chính, vừa là căn cứ để giải quyết ly hôn. Tham khảo thêm điều kiện ly hôn đơn phương.

Câu hỏi thường gặp

Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định về tội gì?

Điều 134 quy định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Điều luật có 6 khoản, phân khung hình phạt theo tỷ lệ tổn thương cơ thể, hậu quả và các tình tiết tăng nặng.

Cố ý gây thương tích bị phạt tù bao nhiêu năm?

Khung thấp nhất là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm. Các khung cao hơn lần lượt là 2–5 năm, 5–10 năm, 7–14 năm; nặng nhất là tù 12–20 năm hoặc tù chung thân khi làm chết từ 02 người trở lên hoặc gây thương tích rất nặng cho nhiều người kèm tình tiết tăng nặng.

Đánh người dưới 11% có bị đi tù không?

Thông thường chỉ bị phạt hành chính. Tuy nhiên nếu có tình tiết như dùng hung khí nguy hiểm, axit, đánh người già yếu, trẻ em dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai hoặc người đang thi hành công vụ thì vẫn bị truy cứu theo khoản 1 Điều 134 và có thể bị phạt tù.

Bị hại rút đơn thì người gây thương tích có được miễn trách nhiệm hình sự không?

Với tội thuộc khoản 1 Điều 134, nếu bị hại rút yêu cầu khởi tố trước ngày mở phiên tòa sơ thẩm thì vụ án phải đình chỉ. Từ khoản 2 trở lên, việc rút đơn không làm chấm dứt việc xử lý. Nếu bị hại bị ép buộc rút đơn thì cơ quan tố tụng vẫn tiếp tục giải quyết.

Tỷ lệ thương tích do ai xác định?

Do tổ chức, cá nhân giám định pháp y có thẩm quyền xác định theo bảng tỷ lệ tại Thông tư 22/2019/TT-BYT, dựa trên yêu cầu trưng cầu giám định của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc yêu cầu giám định theo quy định pháp luật.

Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người bị xử lý thế nào?

Nếu hậu quả là làm chết người, khung hình phạt là tù từ 7 đến 14 năm theo khoản 4; làm chết từ 02 người trở lên thì bị tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân theo khoản 5. Nếu có căn cứ xác định người phạm tội cố ý tước đoạt tính mạng, hành vi có thể được xem xét theo tội giết người.

Điều 134 Bộ luật Hình sự lấy tỷ lệ tổn thương cơ thể làm thước đo chính, kết hợp với tình tiết như hung khí, đối tượng bị hại, hậu quả chết người để xác định khung hình phạt. Khi xảy ra xô xát, bạn nên giữ bình tĩnh, tránh dùng công cụ nguy hiểm, kịp thời đưa người bị thương đi cấp cứu và báo cơ quan công an xã, phường nơi xảy ra vụ việc để được giải quyết đúng quy định. Thông tin cập nhật tháng 10/2026; bài viết mang tính tham khảo, không thay thế văn bản quy phạm pháp luật và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, được biên soạn theo quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Với vụ việc cụ thể, bạn nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền hoặc luật sư để được hướng dẫn chính xác. Xem miễn trừ trách nhiệm.

Ban biên tập Luật Sư X

Có thể bạn quan tâm

Xem tất cả →