Đất phần trăm là cách gọi dân gian, không phải tên loại đất trong luật. Ở nhiều địa phương, cụm từ này chỉ đất nông nghiệp trích từ quỹ đất công ích của xã (thường gọi là đất 5%). Loại đất này do UBND cấp xã quản lý, chỉ cho thuê thông qua đấu giá và không được cấp sổ đỏ theo Luật Đất đai 2024.
Tóm tắt nhanh
- “Đất phần trăm” không có định nghĩa trong Luật Đất đai. Trong thực tế, đa số trường hợp là đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã (đất 5%).
- Đất nông nghiệp công ích thuộc nhóm không được cấp Giấy chứng nhận (điểm a khoản 1 Điều 151 Luật Đất đai 2024).
- UBND cấp xã quản lý và chỉ được cho cá nhân tại địa phương thuê qua đấu giá, mỗi lần thuê không quá 10 năm.
- Không phải mảnh đất nào dân gọi là “đất phần trăm” cũng là đất công ích. Bạn cần xác minh nguồn gốc tại cơ quan đất đai trước khi quyết định.
- Mua bán, xây nhà trên đất công ích tiềm ẩn nhiều rủi ro: giao dịch có thể vô hiệu, công trình có thể bị xử lý.
Đất phần trăm là gì?
Luật Đất đai 2013 và Luật Đất đai 2024 đều không có khái niệm “đất phần trăm”. Đây là tên gọi quen dùng ở một số vùng nông thôn, thường để chỉ đất nông nghiệp được trích theo tỷ lệ phần trăm từ tổng diện tích đất của xã dành cho nhu cầu chung.

Trước 01/8/2024, Luật Đất đai 2013 cho phép mỗi xã, phường, thị trấn lập quỹ đất nông nghiệp công ích không quá 5% tổng diện tích đất trồng cây hằng năm, đất trồng cây lâu năm và đất nuôi trồng thủy sản. Vì thế, người dân gọi là “đất 5%” hoặc “đất phần trăm”.
Luật Đất đai 2024 không còn quy định mức trần 5%. Luật giữ lại quỹ đất công ích đã lập qua các thời kỳ để phục vụ nhu cầu công ích của địa phương. Bản chất của loại đất này không thay đổi.
Lưu ý: Một số nơi cũng gọi theo thói quen các loại đất do hợp tác xã hoặc xã chia theo “phần” cho hộ dân. Tên gọi địa phương không quyết định tính chất pháp lý. Điều quan trọng là mảnh đất đó trong hồ sơ địa chính thuộc loại nào, do ai quản lý và giao theo quyết định nào.
Đất phần trăm có được cấp sổ đỏ không?
Nếu là đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã thì không được cấp sổ đỏ. Điểm a khoản 1 Điều 151 Luật Đất đai 2024 quy định người sử dụng đất không được cấp Giấy chứng nhận đối với đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích theo Điều 179 của Luật.
Lý do: đất công ích thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và giao UBND cấp xã quản lý. Người đang canh tác chỉ là bên thuê trong thời hạn nhất định, không phải người được giao đất ổn định lâu dài.
Tài sản gắn liền với thửa đất đó cũng không đủ điều kiện được chứng nhận. Khoản 2 Điều 151 quy định tài sản gắn liền với đất thuộc trường hợp không cấp Giấy chứng nhận thì cũng không được chứng nhận quyền sở hữu.
Khi nào mảnh đất gọi là “đất phần trăm” vẫn có thể có sổ?
Nếu thực chất mảnh đất không còn thuộc quỹ đất công ích thì câu trả lời có thể khác. Ví dụ, đất đã được cơ quan có thẩm quyền giao hợp pháp cho hộ gia đình sử dụng ổn định, hoặc đã được chuyển ra khỏi quỹ công ích theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Khi đó, việc cấp Giấy chứng nhận được xét theo các điều kiện chung của Luật Đất đai 2024 (có giấy tờ, không giấy tờ nhưng không vi phạm, sử dụng ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch…).
Chỉ cơ quan đăng ký đất đai và UBND cấp xã, dựa trên hồ sơ địa chính, mới xác định được trường hợp của bạn thuộc nhóm nào. Lời nói của người bán hoặc tên gọi trong xóm không có giá trị pháp lý.
Quỹ đất công ích theo Luật Đất đai 2024
Điều 179 Luật Đất đai 2024 là điều khoản chính về loại đất này. Các điểm cần nắm:
| Nội dung | Quy định hiện hành |
|---|---|
| Phạm vi | Quỹ đất nông nghiệp công ích đã lập qua các thời kỳ tiếp tục dùng cho nhu cầu công ích của địa phương |
| Mức trần 5% | Không còn quy định trong Luật Đất đai 2024 (trước đây là Điều 132 Luật Đất đai 2013) |
| Mục đích sử dụng | Xây dựng công trình văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí công cộng, y tế, giáo dục, chợ, nghĩa trang, nhà tình nghĩa… và bồi thường cho người có đất bị thu hồi để xây các công trình đó |
| Phần chưa sử dụng | UBND cấp xã cho cá nhân tại địa phương thuê để sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản theo hình thức đấu giá |
| Thời hạn thuê | Mỗi lần không quá 10 năm |
| Quản lý | UBND cấp xã nơi có đất quản lý, sử dụng theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt |
| Tiền thuê | Nộp ngân sách nhà nước, do UBND cấp xã quản lý, chỉ dùng cho nhu cầu công ích của xã, phường |
Từ 01/7/2025, nước ta tổ chức chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh và xã), không còn cấp huyện. Vì vậy mọi việc liên quan đến quỹ đất công ích do UBND cấp xã trực tiếp quản lý và tổ chức cho thuê.
Cách kiểm tra mảnh đất có phải đất phần trăm không
Trước khi nhận chuyển nhượng, nhận thế chấp hoặc đầu tư vào một mảnh đất “phần trăm”, bạn nên tự xác minh qua các bước sau.

- Bước 1: Hỏi bộ phận địa chính (cán bộ quản lý đất đai) của UBND cấp xã nơi có đất. Đề nghị cho biết thửa đất có thuộc quỹ đất nông nghiệp công ích hay không.
- Bước 2: Đề nghị cung cấp thông tin từ hồ sơ địa chính, sổ mục kê hoặc bản đồ địa chính: số tờ, số thửa, loại đất, đối tượng sử dụng, quyết định giao hoặc hợp đồng thuê.
- Bước 3: Xem hợp đồng thuê đất công ích (nếu có): ai là bên thuê, thời hạn còn lại, đã đấu giá hay chưa. Đất thuê đấu giá thì không thể chuyển nhượng như đất của cá nhân.
- Bước 4: Kiểm tra quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của xã và tỉnh để biết đất có nằm trong kế hoạch xây công trình công cộng hay không.
- Bước 5: Nếu cần xác nhận chính thức, nộp đơn đề nghị cung cấp thông tin đất đai tại Bộ phận Một cửa cấp xã, Văn phòng đăng ký đất đai hoặc chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai.
Từ 01/7/2025, theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, người dân được chọn nơi nộp hồ sơ đăng ký đất đai trong phạm vi tỉnh, thành phố, không bắt buộc phải nộp ở nơi có đất. Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai đặt tại cấp xã hoặc khu vực liên xã, phường do UBND cấp tỉnh quyết định.
Khi đi làm việc với cơ quan nhà nước, bạn cần mang giấy tờ tùy thân hợp lệ. Nếu chưa rõ nơi làm thẻ, xem hướng dẫn về làm căn cước công dân ở đâu theo quy định. Các bản sao giấy tờ có thể làm theo hướng dẫn tại bài về chứng thực giấy tờ ở đâu theo quy định hiện hành.
Đất phần trăm có xây nhà, mua bán được không?
Xây nhà
Đất công ích là đất nông nghiệp, mục đích sử dụng đã được xác định phục vụ lợi ích chung. Người thuê chỉ được sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản. Xây nhà ở hoặc công trình kiên cố là sử dụng sai mục đích, có thể bị xử phạt hành chính và buộc khôi phục tình trạng ban đầu theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Tài sản xây trên đất đó cũng không được cấp sổ.
Mua bán, chuyển nhượng
Người thuê đất công ích không phải người có quyền sử dụng đất theo nghĩa được chuyển nhượng. Giấy tay “sang nhượng đất phần trăm” thường không có giá trị pháp lý đối với Nhà nước. Hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu theo Bộ luật Dân sự 2015, khi đó các bên phải hoàn trả cho nhau và người mua dễ mất tiền cọc, tiền đầu tư.
Cảnh báo: Không giao tiền, không xây dựng, không cải tạo đất khi chưa xác minh nguồn gốc tại UBND cấp xã. Lời hứa “sau này sẽ làm sổ” của người bán không có giá trị pháp lý. Xem thêm bài về giấy tờ mua bán đất viết tay theo quy định pháp luật để hiểu rủi ro của giao dịch bằng giấy tay.
Đang sử dụng đất phần trăm thì nên làm gì?
Ví dụ tình huống: Gia đình ông A ở một xã đồng bằng canh tác 1.500 m² “đất phần trăm” gần 20 năm do cha ông để lại. Muốn làm sổ đỏ, ông ra UBND xã hỏi và được cho biết thửa đất nằm trong quỹ đất công ích, hiện hợp đồng thuê đã hết hạn. Ông không được cấp sổ nhưng có thể tham gia đấu giá thuê tiếp khi xã tổ chức, vì ông là cá nhân tại địa phương.
Từ tình huống này, bạn có thể làm như sau:
- Xác minh nguồn gốc: đề nghị UBND cấp xã trả lời bằng văn bản đất thuộc loại nào.
- Nếu là đất công ích: chuyển sang thuê hợp pháp thông qua đấu giá khi xã tổ chức; chỉ canh tác theo đúng mục đích.
- Nếu đã được giao ổn định hoặc không thuộc quỹ công ích: chuẩn bị giấy tờ về nguồn gốc, quá trình sử dụng, xác nhận không tranh chấp để làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận theo Luật Đất đai 2024.
- Nếu không đồng ý với kết luận của cơ quan: bạn có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo pháp luật về khiếu nại, tố cáo và tố tụng hành chính.
Thủ tục cấp sổ lần đầu hiện do UBND cấp xã giải quyết thay cho UBND cấp huyện trước đây. Hồ sơ nộp tại Bộ phận Một cửa, Văn phòng đăng ký đất đai hoặc chi nhánh, tùy lựa chọn của người dân trong phạm vi tỉnh.
Lưu ý: Sổ đỏ chỉ được cấp sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính, trừ trường hợp được miễn hoặc ghi nợ theo quy định (Điều 135 Luật Đất đai 2024). Nếu đã phát sinh nghĩa vụ thuế, hãy tìm hiểu cách tra cứu mã số thuế cá nhân để kê khai đúng.
Căn cứ pháp lý
- Luật Đất đai 2024 (Điều 135, Điều 151, Điều 179), hiệu lực từ 01/8/2024.
- Luật Đất đai 2013 (Điều 132 – quy định cũ về quỹ đất công ích không quá 5%), đã hết hiệu lực.
- Nghị định 151/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai.
- Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
- Bộ luật Dân sự 2015.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Đất phần trăm và đất 5% có phải một không?
Trong đa số trường hợp là một. Đất 5% là cách gọi quỹ đất nông nghiệp công ích theo mức trần 5% của Luật Đất đai 2013. Tuy vậy, tên gọi mang tính địa phương, bạn vẫn cần kiểm tra hồ sơ địa chính để biết chính xác.
Đất công ích có bị thu hồi không?
Đất công ích do Nhà nước quản lý nên có thể được sử dụng cho công trình công cộng theo quy hoạch. Khi hợp đồng thuê hết hạn, người thuê không có quyền yêu cầu gia hạn mà phải tham gia đấu giá lại nếu xã tiếp tục cho thuê.
Ai được thuê đất công ích?
Luật Đất đai 2024 quy định UBND cấp xã cho cá nhân tại địa phương thuê theo hình thức đấu giá để sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản. Mỗi lần thuê tối đa 10 năm.
Đất phần trăm đã bán bằng giấy tay có lấy lại tiền được không?
Hợp đồng chuyển nhượng đất công ích thường vô hiệu do đối tượng giao dịch không được phép chuyển nhượng. Khi đó các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại. Mức bồi thường cụ thể do thỏa thuận hoặc Tòa án quyết định.
Nộp hồ sơ xác minh hoặc làm sổ đỏ ở đâu sau khi bỏ cấp huyện?
Bạn có thể nộp tại Bộ phận Một cửa cấp xã, Văn phòng đăng ký đất đai hoặc chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai trong phạm vi tỉnh, thành phố. Không còn Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện từ 01/7/2025.
Tóm lại, “đất phần trăm” không phải loại đất riêng trong luật mà thường là đất công ích của xã, thuộc nhóm không được cấp sổ đỏ theo Luật Đất đai 2024. Trước khi mua bán, xây dựng hay đầu tư, bạn hãy xác minh nguồn gốc thửa đất tại UBND cấp xã và cơ quan đăng ký đất đai để tránh rủi ro mất tiền, mất công trình.











