Thuế lũy tiến là cách đánh thuế trong đó thu nhập càng cao thì thuế suất áp dụng càng lớn. Với thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công, Việt Nam dùng biểu thuế lũy tiến từng phần: thu nhập tính thuế được chia thành các bậc, mỗi phần chịu thuế suất riêng. Từ kỳ tính thuế 2026, biểu thuế gồm 5 bậc, thuế suất từ 5% đến 35%.
Tóm tắt nhanh
- Lũy tiến từng phần: chỉ phần thu nhập nằm trong bậc nào mới chịu thuế suất của bậc đó, không phải toàn bộ thu nhập.
- Biểu thuế hiện hành có 5 bậc: 5% – 10% – 20% – 30% – 35% (theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15).
- Thu nhập tính thuế = thu nhập chịu thuế − các khoản miễn thuế − bảo hiểm bắt buộc − giảm trừ gia cảnh (15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc).
- Có thể tính nhanh bằng công thức: thuế = thu nhập tính thuế × thuế suất bậc cao nhất − số trừ của bậc đó.
Thuế lũy tiến là gì?
Thuế lũy tiến là phương thức tính thuế mà thuế suất tăng dần theo mức thu nhập (hoặc giá trị tài sản) của người nộp thuế. Mục đích là để người có thu nhập cao đóng góp tỷ lệ lớn hơn, người thu nhập thấp chịu gánh nặng nhẹ hơn, qua đó bảo đảm công bằng.
Trong pháp luật Việt Nam, ví dụ phổ biến nhất của thuế lũy tiến là biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú. Biểu này nằm trong Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, nhưng các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Lũy tiến từng phần khác lũy tiến toàn phần thế nào?
Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm.
- Lũy tiến từng phần: thu nhập được chia thành nhiều khoảng (bậc). Mỗi khoảng áp một thuế suất riêng, rồi cộng lại. Đây là cách Việt Nam đang dùng cho thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương.
- Lũy tiến toàn phần: thu nhập rơi vào bậc nào thì toàn bộ thu nhập chịu thuế suất của bậc đó. Cách này không được áp dụng với biểu thuế tiền lương hiện hành.
Lưu ý: Vì là lũy tiến từng phần, khi thu nhập vượt sang bậc cao hơn, chỉ phần vượt mới bị tính thuế suất cao hơn. Lương tăng không bao giờ khiến thu nhập sau thuế giảm.
Biểu thuế lũy tiến từng phần năm 2026
So với biểu cũ 7 bậc (5% – 10% – 15% – 20% – 25% – 30% – 35%), biểu mới rút còn 5 bậc, nới rộng khoảng cách giữa các bậc. Thuế suất thấp nhất vẫn là 5%, cao nhất vẫn là 35% nhưng chỉ áp dụng với phần thu nhập tính thuế trên 100 triệu đồng/tháng (trước đây là trên 80 triệu đồng).
| Bậc | Thu nhập tính thuế/năm | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất |
|---|---|---|---|
| 1 | Đến 120 triệu đồng | Đến 10 triệu đồng | 5% |
| 2 | Trên 120 đến 360 triệu đồng | Trên 10 đến 30 triệu đồng | 10% |
| 3 | Trên 360 đến 720 triệu đồng | Trên 30 đến 60 triệu đồng | 20% |
| 4 | Trên 720 đến 1.200 triệu đồng | Trên 60 đến 100 triệu đồng | 30% |
| 5 | Trên 1.200 triệu đồng | Trên 100 triệu đồng | 35% |
Cách tính thuế lũy tiến từng bước
Muốn tính thuế, bạn phải xác định được thu nhập tính thuế trước, sau đó mới áp biểu.
- Bước 1: Xác định thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công (gồm lương, phụ cấp, thưởng và các khoản có tính chất tiền lương, trừ các khoản được miễn thuế theo luật).
- Bước 2: Trừ các khoản được miễn thuế (nếu có) và các khoản bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng (BHXH, BHYT, BHTN).
- Bước 3: Trừ giảm trừ gia cảnh: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký. Mức này áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Bạn có thể xem thêm tại bài mức giảm trừ gia cảnh mới nhất.
- Bước 4: Phần còn lại là thu nhập tính thuế. Chia thu nhập này vào các bậc, nhân với thuế suất từng bậc rồi cộng lại.
Công thức tổng quát:
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Khoản miễn thuế − Bảo hiểm bắt buộc − Giảm trừ gia cảnh
Để được tính giảm trừ người phụ thuộc, bạn cần đăng ký người phụ thuộc và có mã số thuế. Nếu chưa có, hãy xem hướng dẫn đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng.
Công thức tính nhanh bằng số trừ
Thay vì cộng từng bậc, bạn có thể dùng công thức rút gọn: lấy toàn bộ thu nhập tính thuế nhân với thuế suất của bậc cao nhất mà thu nhập đạt tới, rồi trừ đi “số trừ”. Số trừ là phần chênh lệch đã được điều chỉnh để kết quả bằng cách tính từng phần.
| Thu nhập tính thuế/tháng | Công thức tính nhanh |
|---|---|
| Đến 10 triệu đồng | Thuế = TNTT × 5% |
| Trên 10 đến 30 triệu đồng | Thuế = TNTT × 10% − 0,5 triệu đồng |
| Trên 30 đến 60 triệu đồng | Thuế = TNTT × 20% − 3,5 triệu đồng |
| Trên 60 đến 100 triệu đồng | Thuế = TNTT × 30% − 9,5 triệu đồng |
| Trên 100 triệu đồng | Thuế = TNTT × 35% − 14,5 triệu đồng |
(TNTT: thu nhập tính thuế.) Hai cách tính cho cùng một kết quả; cách rút gọn chỉ giúp nhanh hơn.
Ví dụ tính thuế thực tế
Ví dụ 1: Thu nhập tính thuế 25 triệu đồng/tháng
- Bậc 1: 10 triệu × 5% = 500.000 đồng
- Bậc 2: 15 triệu × 10% = 1.500.000 đồng
- Tổng thuế: 2.000.000 đồng/tháng. Thuế suất thực tế là 8%, không phải 10%.
Kiểm tra bằng công thức nhanh: 25 triệu × 10% − 0,5 triệu = 2 triệu đồng.
Ví dụ 2: Người lao động lương 30 triệu đồng/tháng
Anh Minh làm việc theo hợp đồng lao động, tổng thu nhập chịu thuế 30 triệu đồng/tháng, không có khoản miễn thuế. Giả sử mức lương đóng bảo hiểm bằng lương thực nhận, không vượt mức trần, anh đóng bảo hiểm bắt buộc 10,5% (BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%) = 3,15 triệu đồng.
- Thu nhập sau bảo hiểm: 30 − 3,15 = 26,85 triệu đồng
- Trừ giảm trừ bản thân 15,5 triệu đồng: thu nhập tính thuế = 11,35 triệu đồng
- Thuế: 10 triệu × 5% + 1,35 triệu × 10% = 500.000 + 135.000 = 635.000 đồng/tháng
Nếu anh Minh có 1 người phụ thuộc đã đăng ký, thu nhập tính thuế còn 11,35 − 6,2 = 5,15 triệu đồng, thuế = 5,15 triệu × 5% = 257.500 đồng/tháng.
Ví dụ 3: Thu nhập tính thuế 45 triệu đồng/tháng
- Bậc 1: 10 triệu × 5% = 0,5 triệu đồng
- Bậc 2: 20 triệu × 10% = 2 triệu đồng
- Bậc 3: 15 triệu × 20% = 3 triệu đồng
- Tổng thuế: 5,5 triệu đồng/tháng
Kiểm tra: 45 triệu × 20% − 3,5 triệu = 5,5 triệu đồng.
Về mức lương bắt đầu phải nộp thuế, nếu không có người phụ thuộc và chưa tính các khoản miễn thuế khác, bạn chỉ phải nộp thuế khi thu nhập sau khi trừ bảo hiểm vượt 15,5 triệu đồng/tháng. Mỗi người phụ thuộc làm ngưỡng này tăng thêm 6,2 triệu đồng/tháng. Nếu muốn tính phần bảo hiểm, bạn có thể tham khảo cách tính bảo hiểm xã hội trên VssID.
Ai áp dụng biểu thuế lũy tiến?
- Cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công: áp dụng biểu lũy tiến từng phần.
- Cá nhân không cư trú: không dùng biểu lũy tiến mà áp dụng thuế suất riêng theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân.
- Thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng bất động sản, trúng thưởng, bản quyền…: chịu thuế theo thuế suất toàn phần hoặc theo tỷ lệ riêng, không dùng biểu lũy tiến.
Để tra cứu hoặc kê khai thuế, bạn cần có mã số thuế; xem thêm mã số thuế cá nhân theo quy định hiện hành. Từ 01/07/2025, số định danh cá nhân được dùng làm mã số thuế của cá nhân.
Lưu ý khi tính và quyết toán
Lưu ý: Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2026, nhưng biểu 5 bậc và mức giảm trừ gia cảnh mới tính cho cả kỳ tính thuế năm 2026 (từ 01/01/2026). Nếu đơn vị chi trả thu nhập đã khấu trừ theo biểu cũ ở những tháng đầu năm, phần chênh lệch sẽ được điều chỉnh khi quyết toán thuế năm 2026.
- Hãy đăng ký người phụ thuộc kịp thời, vì chỉ người phụ thuộc đã đăng ký mới được trừ.
- Giữ chứng từ khấu trừ thuế để làm quyết toán hoặc đề nghị hoàn thuế khi nộp thừa.
- Cơ quan thuế đã ban hành hướng dẫn chi tiết (Nghị định 253/2026 và Thông tư 87/2026). Khi áp dụng cho trường hợp cụ thể, bạn nên đối chiếu với văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý.
Nếu mới đi làm và chưa rõ mã số thuế của mình, bạn có thể xem cách tìm mã số thuế cá nhân bằng số giấy tờ tùy thân. Trước đây người dùng thường tra bằng số CMND; hiện nay số định danh cá nhân (số thẻ căn cước/CCCD) đã là mã số thuế.
Căn cứ pháp lý
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2026; quy định về tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế 2026)
- Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC hướng dẫn thi hành về thuế thu nhập cá nhân
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Thuế lũy tiến là gì, nói ngắn gọn?
Là loại thuế có thuế suất tăng theo mức thu nhập. Với thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, mỗi phần thu nhập trong một bậc chịu thuế suất của bậc đó, rồi cộng các phần lại thành số thuế phải nộp.
Biểu thuế lũy tiến hiện nay có bao nhiêu bậc?
Có 5 bậc với thuế suất 5%, 10%, 20%, 30%, 35%. Biểu này thay cho biểu 7 bậc trước đây và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Lương vượt sang bậc cao hơn thì có phải đóng thuế suất cao cho cả khoản lương không?
Không. Vì là lũy tiến từng phần, chỉ phần thu nhập vượt qua ngưỡng của bậc mới chịu thuế suất cao hơn. Phần thu nhập thuộc các bậc thấp hơn vẫn tính theo thuế suất của các bậc đó.
Mức giảm trừ gia cảnh năm 2026 là bao nhiêu?
Mức giảm trừ cho bản thân là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm), cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Mức này áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.
Có cách tính thuế lũy tiến nhanh hơn không?
Có. Bạn nhân thu nhập tính thuế với thuế suất bậc cao nhất đạt tới rồi trừ số trừ tương ứng (0; 0,5; 3,5; 9,5; 14,5 triệu đồng). Kết quả bằng với cách tính từng bậc.
Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản có tính theo thuế lũy tiến không?
Không. Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản chịu thuế theo thuế suất riêng của Luật Thuế thu nhập cá nhân, không dùng biểu lũy tiến từng phần dành cho tiền lương, tiền công.
Tóm lại, thuế lũy tiến từng phần giúp người thu nhập thấp và trung bình nộp thuế nhẹ hơn, còn thuế suất cao chỉ áp vào phần thu nhập vượt các ngưỡng lớn. Khi tính, hãy xác định đúng thu nhập tính thuế sau bảo hiểm và giảm trừ gia cảnh, rồi áp biểu 5 bậc hoặc công thức rút gọn để ra số thuế cần nộp.
