Pháp luật không quy định mức nợ tối thiểu để ngân hàng được khởi kiện. Khoản vay đã đến hạn mà bạn không trả thì ngân hàng có quyền kiện. Trên thực tế, ngân hàng thường khởi kiện khi khoản nợ thành nợ xấu (nhóm 3–5, quá hạn từ 91 ngày) và việc nhắc nợ, cơ cấu lại nợ không có kết quả. Thời hiệu khởi kiện là 03 năm.
Tóm tắt nhanh
- Không có con số “nợ bao nhiêu thì bị kiện”. Việc kiện hay không do ngân hàng quyết định, dựa trên số dư nợ, tài sản bảo đảm, thời gian quá hạn và thái độ của người vay.
- Nợ quá hạn từ 91 ngày trở lên là nợ xấu (nhóm 3, 4, 5). Đây là giai đoạn rủi ro kiện cao nhất.
- Vay tín chấp không có tài sản bảo đảm nên ngân hàng thường chuyển sang khởi kiện sớm hơn khi nợ đã xấu.
- Thời hiệu khởi kiện về hợp đồng vay là 03 năm kể từ ngày ngân hàng biết hoặc phải biết quyền lợi bị xâm phạm.
- Không trả nợ vì mất khả năng chi trả là tranh chấp dân sự. Chỉ khi gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tiền thì mới có thể bị xử lý hình sự.
Nợ ngân hàng bao nhiêu thì bị khởi kiện?
Không có văn bản nào quy định khoản nợ phải đạt một số tiền nhất định thì mới bị kiện. Nợ vài triệu đồng vẫn có thể bị khởi kiện nếu ngân hàng cho rằng chi phí và khả năng thu hồi đáng để theo đuổi. Ngược lại, có khoản nợ lớn nhưng ngân hàng vẫn chọn cơ cấu lại, thỏa thuận trả dần hoặc xử lý tài sản bảo đảm thay vì ra Tòa.
Ngân hàng thường cân nhắc các yếu tố sau:
- Nhóm nợ và thời gian quá hạn: nợ đã sang nhóm 3 trở lên (quá hạn từ 91 ngày) thì nguy cơ kiện tăng rõ rệt.
- Có tài sản bảo đảm hay không: khoản vay có thế chấp thường được xử lý bằng cách phát mại tài sản. Khoản vay tín chấp thì khó thu hồi hơn nên dễ bị đưa ra Tòa.
- Số dư nợ: khoản nợ càng lớn, ngân hàng càng có lý do theo đuổi bằng biện pháp pháp lý.
- Thái độ hợp tác: người vay mất liên lạc, né tránh hoặc không có phương án trả nợ thường bị kiện sớm hơn người chủ động thương lượng.
- Quy trình nội bộ của từng ngân hàng: mỗi tổ chức có chính sách thu hồi nợ riêng, nên thời điểm khởi kiện khác nhau.
Lưu ý: Nhiều bài trên mạng nêu “nợ từ 2 triệu đồng trở lên thì bị kiện”. Đó chỉ là cách làm phổ biến trong thực tế của một số tổ chức, không phải ngưỡng do luật quy định. Bạn không nên hiểu nợ dưới ngưỡng đó là an toàn.
Nợ quá hạn bao lâu là nợ xấu? Các nhóm nợ hiện hành
Ngân hàng thương mại phân loại nợ theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước. Nợ xấu gồm nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5. Bảng dưới đây tóm tắt cách phân nhóm theo số ngày quá hạn (chưa tính các trường hợp nợ đã cơ cấu lại hoặc bị thu hồi trước hạn).
| Nhóm nợ | Tên gọi | Thời gian quá hạn | Có phải nợ xấu? |
|---|---|---|---|
| Nhóm 1 | Nợ đủ tiêu chuẩn | Trong hạn hoặc quá hạn dưới 10 ngày | Không |
| Nhóm 2 | Nợ cần chú ý | Quá hạn từ 10 đến 90 ngày | Không |
| Nhóm 3 | Nợ dưới tiêu chuẩn | Quá hạn từ 91 đến 180 ngày | Có |
| Nhóm 4 | Nợ nghi ngờ | Quá hạn từ 181 đến 360 ngày | Có |
| Nhóm 5 | Nợ có khả năng mất vốn | Quá hạn trên 360 ngày | Có |
Một số bài viết cũ ghi nhóm 5 là “quá hạn trên 180 ngày” hoặc nhóm 3 là “quá hạn 30 ngày”. Đó là cách phân loại của các văn bản trước đây hoặc cách diễn đạt không chính xác. Hiện nay bạn cần căn cứ vào Thông tư 31/2024/TT-NHNN.
Ngoài ra, ngân hàng có thể xếp khoản nợ của bạn vào nhóm rủi ro cao hơn nếu bạn có khoản nợ xấu ở tổ chức tín dụng khác, dựa trên dữ liệu của Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC). Thông tin nợ xấu còn ảnh hưởng đến khả năng vay vốn của bạn nhiều năm sau khi đã trả hết nợ.
Nợ tín chấp quá hạn bao lâu thì bị khởi kiện?
Pháp luật không quy định khoản vay tín chấp phải quá hạn bao nhiêu ngày thì bị kiện. Vay tín chấp là khoản vay không có tài sản bảo đảm, nên khi nợ chuyển sang nhóm 3 đến nhóm 5, ngân hàng hoặc công ty tài chính thường trải qua các giai đoạn nhắc nợ, gửi thông báo, rồi mới tính đến khởi kiện hoặc bán khoản nợ.
Về mặt thời gian, bạn có thể hình dung như sau:
- Dưới 90 ngày quá hạn: chủ yếu là nhắc nợ, tính lãi quá hạn, phí chậm trả. Ngân hàng chưa coi đây là nợ xấu.
- Từ 91 đến 360 ngày: nợ xấu nhóm 3 và 4. Ngân hàng thường gửi thông báo thu hồi nợ, làm việc trực tiếp, có thể chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.
- Trên 360 ngày: nợ nhóm 5. Khả năng khởi kiện hoặc chuyển nhượng khoản nợ cho đơn vị khác rất cao.
- Tối đa 03 năm: đây là thời hiệu khởi kiện thông thường, nên ngân hàng thường quyết định trong khoảng thời gian này.
Ví dụ minh họa: chị Lan vay tín chấp 60 triệu đồng, ngừng trả từ tháng thứ 8 vì mất việc. Sau khoảng ba tháng, khoản vay thành nợ xấu nhóm 3. Chị chủ động gửi văn bản trình bày khó khăn và đề nghị cơ cấu lại kỳ hạn trả nợ. Ngân hàng xem xét cơ cấu theo quy định nên chưa cần kiện. Nếu chị im lặng và mất liên lạc, khả năng ngân hàng nộp đơn ra Tòa sẽ cao hơn nhiều.
Khi cho vay hoặc vay bằng giấy tờ giữa cá nhân với nhau, bạn có thể tham khảo mẫu giấy ghi nợ viết tay mới nhất để thỏa thuận rõ ràng về số tiền, lãi và thời hạn trả.
Thời hiệu khởi kiện đòi nợ ngân hàng là bao lâu?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Với hợp đồng vay, mốc này thường là ngày đến hạn trả nợ mà bên vay không trả. Nếu hợp đồng trả nợ theo nhiều kỳ, hoặc ngân hàng đã tuyên bố thu hồi nợ trước hạn, thời điểm tính cụ thể phụ thuộc vào từng trường hợp.
Có hai điểm bạn cần lưu ý:
- Thời hiệu có thể bắt đầu lại. Nếu bạn thừa nhận nghĩa vụ trả nợ, trả một phần hoặc ký thỏa thuận mới, thời hiệu có thể được tính lại từ đầu theo quy định của Bộ luật Dân sự.
- Hết thời hiệu không làm mất khoản nợ trong hồ sơ tín dụng. Dù ngân hàng không còn khởi kiện được, thông tin nợ xấu của bạn vẫn có thể lưu trên hệ thống CIC. Việc áp dụng thời hiệu cũng chỉ được Tòa án xem xét khi bị đơn có yêu cầu, và phải đưa ra trước khi Tòa sơ thẩm kết thúc phiên giải quyết.
Cảnh báo: Không nên coi “đợi hết 03 năm” là cách để thoát nợ. Ngân hàng có thể khởi kiện, bán nợ hoặc xử lý tài sản bảo đảm trước đó, đồng thời lãi quá hạn vẫn tiếp tục phát sinh.
Ngân hàng xử lý khoản nợ quá hạn theo trình tự nào?
Mỗi ngân hàng có quy trình riêng, nhưng thông thường diễn ra như sau:
- Bước 1 – Nhắc nợ: gọi điện, nhắn tin, gửi thông báo nợ đến hạn và nợ quá hạn.
- Bước 2 – Thông báo chuyển nợ quá hạn: ngân hàng thông báo số dư nợ gốc quá hạn, thời điểm chuyển quá hạn và lãi suất áp dụng.
- Bước 3 – Thương lượng, cơ cấu lại nợ: nếu người vay có thiện chí và có phương án trả nợ, ngân hàng có thể xem xét điều chỉnh kỳ hạn hoặc cho gia hạn theo quy định.
- Bước 4 – Xử lý tài sản bảo đảm (nếu có): khoản vay thế chấp, cầm cố có thể được xử lý tài sản theo thỏa thuận và quy định pháp luật. Bạn nên xem thêm hướng dẫn về giấy tờ mua bán đất viết tay để hiểu vì sao tài sản không đủ giấy tờ hợp lệ dễ phát sinh tranh chấp khi xử lý.
- Bước 5 – Khởi kiện hoặc chuyển nhượng nợ: nếu không thu hồi được, ngân hàng nộp đơn khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền hoặc bán khoản nợ cho đơn vị khác.
Từ ngày 01/07/2025, tranh chấp hợp đồng tín dụng thuộc thẩm quyền sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực, thông thường là nơi bị đơn cư trú (trừ trường hợp pháp luật cho phép các bên thỏa thuận lựa chọn Tòa án). Hiện nay không còn Tòa án nhân dân cấp huyện như trước đây.
Bị ngân hàng khởi kiện thì phải chịu những gì?
Lãi quá hạn và các khoản phát sinh
Khi nợ gốc bị chuyển quá hạn, bạn phải trả lãi trên dư nợ gốc quá hạn tương ứng với thời gian chậm trả. Mức lãi này do hai bên thỏa thuận nhưng không vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn tại thời điểm chuyển nợ quá hạn (Thông tư 39/2016/TT-NHNN, đã được sửa đổi). Với tiền lãi chậm trả, mức lãi không vượt quá 10%/năm trên số dư lãi chậm trả. Bạn cần đọc kỹ hợp đồng tín dụng để biết các khoản phí và lãi cụ thể.
Án phí dân sự sơ thẩm
Theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, bên thua kiện thường phải chịu án phí. Với tranh chấp có giá ngạch, mức án phí sơ thẩm được tính như sau:
| Giá trị tài sản tranh chấp | Mức án phí sơ thẩm |
|---|---|
| Từ 6 triệu đồng trở xuống | 300.000 đồng |
| Trên 6 triệu đến 400 triệu đồng | 5% giá trị tài sản có tranh chấp |
| Trên 400 triệu đến 800 triệu đồng | 20 triệu đồng + 4% phần vượt quá 400 triệu đồng |
Ví dụ: bị tuyên phải trả 100 triệu đồng thì án phí sơ thẩm là 5 triệu đồng. Ngoài ra, nếu hai bên hòa giải thành tại Tòa theo quy định, mức án phí có thể được giảm.
Thi hành án
Khi bản án có hiệu lực mà bạn không tự nguyện thi hành, cơ quan thi hành án dân sự có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo luật, như khấu trừ thu nhập, kê biên và bán đấu giá tài sản, hoặc hạn chế xuất cảnh. Xe máy, nhà đất hay tài sản khác đứng tên bạn đều có thể bị xử lý. Nếu bạn tự bán tài sản để trả nợ, nên lập hồ sơ rõ ràng, chẳng hạn mẫu giấy bán xe máy cá nhân với đầy đủ thông tin các bên.
Nợ vay trong thời kỳ hôn nhân
Khoản vay phục vụ nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc do hai vợ chồng cùng đứng tên thường được xác định là nghĩa vụ chung. Nếu bạn đang tính đến việc ly hôn, hãy xem thêm thủ tục ly hôn, giấy tờ và nơi nộp hồ sơ, đồng thời cần nắm rõ ai là người phải trả khoản nợ đó. Người thân không đứng tên vay, không bảo lãnh thì không có nghĩa vụ trả thay.
Nợ ngân hàng có bị đi tù không?
Chỉ không trả được nợ vì kinh doanh thua lỗ, mất việc, ốm đau hoặc khó khăn khách quan thì đây là tranh chấp dân sự, không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, nếu có hành vi sau thì người vay có thể bị xử lý hình sự:
- Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự): dùng thủ đoạn gian dối ngay từ đầu để vay tiền, ví dụ dùng giấy tờ giả, khai khống thu nhập, lập phương án kinh doanh không có thật. Tài sản chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên là có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175 Bộ luật Hình sự): vay hợp pháp nhưng sau đó bỏ trốn, dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt, dùng vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả, hoặc đến hạn có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả.
- Làm giả giấy tờ (Điều 341 Bộ luật Hình sự): làm giả hoặc sử dụng giấy tờ giả để làm hồ sơ vay có thể bị xử lý riêng, khung cơ bản là phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Mức hình phạt của tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản tăng dần theo giá trị tài sản bị chiếm đoạt:
| Giá trị chiếm đoạt | Hình phạt (Điều 175) |
|---|---|
| Từ 4 triệu đến dưới 50 triệu đồng (hoặc dưới 4 triệu nhưng thuộc trường hợp luật quy định) | Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm |
| Từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng | Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm |
| Từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng | Phạt tù từ 05 năm đến 12 năm |
| Từ 500 triệu đồng trở lên | Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm |
Cơ quan điều tra phải chứng minh ý thức chiếm đoạt hoặc việc cố tình không trả dù có khả năng. Nếu bạn bị triệu tập, bạn có các quyền cơ bản của công dân khi bị điều tra. Bạn có thể tìm hiểu thêm trong bài về quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Cảnh báo: Tuyệt đối không làm giả giấy tờ, khai gian thu nhập hoặc bỏ trốn để né nợ. Những hành vi này biến một tranh chấp dân sự thành vụ việc có dấu hiệu hình sự.
Làm gì để tránh bị khởi kiện?
- Bước 1 – Liên hệ ngân hàng ngay khi có dấu hiệu khó trả nợ: đừng đợi đến khi quá hạn kéo dài. Gửi văn bản nêu lý do và đề xuất phương án (cơ cấu lại kỳ hạn, giảm kỳ trả, gia hạn).
- Bước 2 – Trả một phần, trả đều đặn: việc có thiện chí giúp giảm khả năng bị kiện và giảm lãi phát sinh.
- Bước 3 – Giữ lại toàn bộ hồ sơ: hợp đồng tín dụng, biên lai thanh toán, thông báo nợ, tin nhắn, email. Đây là chứng cứ khi cần đối chiếu số dư nợ và lãi.
- Bước 4 – Cập nhật thông tin liên lạc, nơi cư trú: nếu thay đổi địa chỉ, bạn nên thông báo cho ngân hàng. Việc cố tình giấu địa chỉ hoặc không nhận thông báo của Tòa có thể gây bất lợi cho bạn.
- Bước 5 – Tham gia hòa giải khi Tòa triệu tập: hòa giải thành giúp thống nhất phương án trả nợ rõ ràng, thường thuận lợi hơn so với bị cưỡng chế thi hành án.
Lưu ý: Ngân hàng, công ty tài chính hay bên thu hồi nợ không được đe dọa, xúc phạm, quấy rối bạn và người thân hoặc đăng thông tin cá nhân của bạn lên mạng để ép trả nợ. Nếu gặp tình huống này, bạn nên lưu chứng cứ và phản ánh đến cơ quan công an hoặc cơ quan quản lý có thẩm quyền.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015 (quy định về hợp đồng vay tài sản, lãi suất, thời hiệu khởi kiện về hợp đồng)
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung) về thẩm quyền, thủ tục giải quyết vụ án dân sự
- Luật Các tổ chức tín dụng 2024
- Thông tư 31/2024/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước về phân loại tài sản có (phân loại nợ)
- Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, được sửa đổi bởi Thông tư 06/2023/TT-NHNN
- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025), các Điều 174, 175, 341
- Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi, bổ sung)
Thông tin cập nhật tháng 10/2026. Nội dung mang tính tham khảo chung, từng vụ việc cụ thể còn phụ thuộc vào hợp đồng và chứng cứ.
Câu hỏi thường gặp
Nợ ngân hàng 5 triệu đồng có bị khởi kiện không?
Có thể. Luật không đặt ngưỡng tối thiểu. Tuy nhiên, với khoản nợ nhỏ, ngân hàng thường ưu tiên nhắc nợ, thương lượng hoặc bán nợ trước. Dù không bị kiện, bạn vẫn bị tính lãi quá hạn và bị ghi nhận nợ xấu nếu quá hạn từ 91 ngày.
Nợ xấu nhóm mấy thì bị kiện?
Không có quy định bắt buộc theo nhóm. Ngân hàng có thể kiện khi khoản nợ đã đến hạn mà không trả, nhưng rủi ro cao nhất khi nợ ở nhóm 3, 4, 5 (quá hạn từ 91 ngày trở lên), đặc biệt là vay tín chấp.
Quá hạn bao nhiêu ngày thì bị đưa vào nợ xấu trên CIC?
Theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN, khoản nợ quá hạn từ 91 ngày trở lên thuộc nhóm 3 trở lên, được xem là nợ xấu. Quá hạn dưới 10 ngày vẫn thuộc nhóm 1 và quá hạn từ 10 đến 90 ngày là nhóm 2.
Hết thời hiệu 3 năm thì có hết nợ không?
Không đương nhiên. Hết thời hiệu thì ngân hàng có thể mất quyền khởi kiện nếu bạn yêu cầu Tòa áp dụng thời hiệu đúng lúc. Tuy vậy, thời hiệu có thể được tính lại nếu bạn thừa nhận nợ hoặc trả một phần, và thông tin nợ xấu vẫn có thể lưu trên CIC.
Vay tín chấp không trả được có bị đi tù không?
Nếu không trả được do khó khăn thực sự và không gian dối, bạn chỉ phải chịu trách nhiệm dân sự. Chỉ khi dùng thủ đoạn gian dối, giấy tờ giả, bỏ trốn hoặc cố tình không trả dù có khả năng thì mới có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bị kiện thì kiện ở đâu, đi lại thế nào?
Thông thường Tòa án nhân dân khu vực nơi bạn cư trú sẽ giải quyết, trừ khi hợp đồng có thỏa thuận về Tòa án theo quy định của pháp luật. Bạn nên nhận thông báo của Tòa, tham gia hòa giải và nộp chứng cứ đúng hạn.
Tóm lại, không có mức nợ cố định để bị khởi kiện. Điều quyết định là khoản vay đã quá hạn bao lâu, có tài sản bảo đảm không và bạn có hợp tác trả nợ hay không. Nợ quá hạn từ 91 ngày trở lên là mốc rủi ro cao, thời hiệu khởi kiện là 03 năm, và việc chủ động thương lượng sớm luôn có lợi hơn so với im lặng chờ bị kiện.
