Từ 01/07/2026, người nộp thuế gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn hoặc bệnh hiểm nghèo được xét giảm thuế thu nhập cá nhân tương ứng mức thiệt hại, nhưng không quá số thuế phải nộp trong năm. Bạn làm “Văn bản đề nghị miễn (giảm) thuế” theo mẫu 01/MGTH, kèm giấy tờ chứng minh thiệt hại, rồi nộp cho cơ quan thuế.
Tóm tắt nhanh
- Căn cứ: Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (Luật 109/2025/QH15), Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP; hồ sơ, thủ tục theo Thông tư 89/2026/TT-BTC.
- Được xét giảm khi gặp thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo làm ảnh hưởng khả năng nộp thuế.
- Số thuế giảm = mức thiệt hại thực tế (sau khi trừ tiền bồi thường, bảo hiểm), tối đa bằng số thuế TNCN phải nộp của năm đó.
- Biểu mẫu: mẫu 01/MGTH (đơn đề nghị), mẫu 02/MGTH (xác nhận thiên tai, hỏa hoạn) tại Phụ lục III Thông tư 89/2026/TT-BTC.
- Giảm thuế khác với giảm trừ gia cảnh: giảm trừ gia cảnh là khoản trừ khi tính thuế, ai đủ điều kiện cũng được hưởng, không cần làm đơn xin giảm thuế.
Miễn thuế và giảm thuế TNCN khác nhau thế nào?
Nhiều người tìm “miễn giảm thuế thu nhập cá nhân” nhưng thực tế có ba nhóm khác nhau. Phân biệt đúng sẽ giúp bạn biết có cần làm đơn hay không.
| Nhóm | Bản chất | Có cần làm đơn? |
|---|---|---|
| Thu nhập miễn thuế | Khoản thu nhập luật quy định không phải chịu thuế, ví dụ tiền bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe; một số khoản trợ cấp theo luật BHXH. | Thường không. Bạn tự xác định khi khai thuế hoặc đơn vị chi trả không khấu trừ. |
| Giảm trừ gia cảnh | Khoản được trừ khỏi thu nhập trước khi tính thuế (bản thân và người phụ thuộc). | Không phải đơn xin giảm thuế; chỉ cần đăng ký người phụ thuộc. Xem mức giảm trừ gia cảnh mới nhất. |
| Giảm thuế do gặp khó khăn | Giảm trực tiếp vào số thuế phải nộp khi gặp thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo. | Có. Phải làm văn bản đề nghị theo mẫu 01/MGTH và nộp hồ sơ chứng minh. |
Bài này tập trung vào nhóm thứ ba, là trường hợp thực sự cần mẫu đơn xin miễn giảm thuế thu nhập cá nhân.
Ai được giảm thuế TNCN và mức giảm tính ra sao?
Đối tượng và điều kiện
Theo Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, người nộp thuế gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế thì được giảm thuế tương ứng với mức độ thiệt hại, nhưng không vượt quá số thuế phải nộp. Việc xác định bệnh hiểm nghèo thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Việc xét giảm thực hiện theo từng năm: gặp khó khăn trong năm nào thì được xét giảm số thuế phải nộp của năm đó. Số thuế làm căn cứ xét giảm là tổng thuế TNCN phải nộp trong năm, gồm thuế từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công và các khoản thuế đã khấu trừ, đã nộp theo từng lần phát sinh (như chuyển nhượng bất động sản, đầu tư vốn, trúng thưởng).
Cách tính số thuế được giảm
Theo Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, mức độ thiệt hại được tính như sau:
Mức thiệt hại = Tổng chi phí thực tế để khắc phục thiệt hại (hoặc chi trả khám, chữa bệnh) − Các khoản bồi thường, bảo hiểm đã nhận (nếu có).
- Nếu số thuế phải nộp trong năm lớn hơn mức thiệt hại: số thuế được giảm bằng mức thiệt hại.
- Nếu số thuế phải nộp trong năm nhỏ hơn mức thiệt hại: số thuế được giảm bằng số thuế phải nộp (tức là được giảm hết).
Ví dụ: Năm 2026, nhà của chị Lan bị cháy, chi phí khắc phục ghi nhận 120 triệu đồng, công ty bảo hiểm bồi thường 70 triệu đồng. Mức thiệt hại tính giảm thuế là 50 triệu đồng. Nếu tổng thuế TNCN chị phải nộp năm 2026 là 80 triệu đồng thì được giảm 50 triệu; nếu chỉ phải nộp 30 triệu thì được giảm toàn bộ 30 triệu.
Hồ sơ đề nghị giảm thuế TNCN gồm những gì?
Từ 01/07/2026, hồ sơ thực hiện theo Thông tư 89/2026/TT-BTC (hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025). Thành phần hồ sơ khác nhau theo từng nguyên nhân. Tất cả đều có chung giấy tờ gốc là văn bản đề nghị theo mẫu 01/MGTH.
| Trường hợp | Giấy tờ kèm theo mẫu 01/MGTH |
|---|---|
| Thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn | Văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định thời gian, địa điểm xảy ra sự việc (mẫu 02/MGTH); tài liệu xác định giá trị thiệt hại bạn đã gửi cơ quan có thẩm quyền; giấy tờ bồi thường của bảo hiểm hoặc thỏa thuận bồi thường của người gây thiệt hại (nếu có); chứng từ chi khắc phục hậu quả (nếu có). |
| Tai nạn | Văn bản hoặc biên bản xác nhận tai nạn của cơ quan công an, hoặc xác nhận mức độ thương tật của cơ sở y tế; giấy tờ bồi thường (nếu có); chứng từ chi phí khắc phục, điều trị. |
| Bệnh hiểm nghèo | Bản sao hồ sơ bệnh án, bản tóm tắt bệnh án hoặc sổ khám bệnh; chứng từ chi phí khám, chữa bệnh do cơ sở y tế cấp, hoặc hóa đơn mua thuốc kèm đơn thuốc của bác sĩ; giấy tờ bồi thường của bảo hiểm (nếu có). |
Ngoài ra, nếu bạn chưa nộp hồ sơ quyết toán cho kỳ đề nghị giảm thuế thì kèm tờ khai quyết toán thuế TNCN mẫu 02/QTT-TNCN. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chưa nộp tờ khai thuế năm thì kèm tờ khai tương ứng theo Thông tư 89/2026/TT-BTC.
Lưu ý: Biên bản xác định thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn trước đây cần xác nhận của chính quyền cấp xã nơi xảy ra sự việc. Từ 01/07/2025 không còn cấp huyện, nên bạn làm việc trực tiếp với UBND xã/phường (hoặc cơ quan chuyên môn cấp tỉnh tùy loại thiệt hại).
Mẫu đơn xin giảm thuế thu nhập cá nhân (01/MGTH)
Dưới đây là nội dung đơn đề nghị giảm thuế TNCN trình bày theo bố cục mẫu 01/MGTH (Phụ lục III Thông tư 89/2026/TT-BTC, đã có chỉ tiêu số định danh cá nhân). Bạn có thể sao chép để soạn nháp; khi nộp nên đối chiếu với biểu mẫu chính thức do cơ quan thuế cung cấp hoặc trên cổng thuế điện tử để bảo đảm đúng từng chỉ tiêu.
MẪU 01/MGTH – VĂN BẢN ĐỀ NGHỊ GIẢM THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
……….., ngày ….. tháng ….. năm …….
VĂN BẢN ĐỀ NGHỊ GIẢM THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
Kính gửi: ………………………………… (tên cơ quan thuế quản lý)
[01] Tên người nộp thuế: ……………………………………………
[02] Mã số thuế: …………………………………………………
[02a] Số định danh cá nhân (nếu có): ……………………………
[03] Địa chỉ cư trú hiện tại: số nhà/thôn/tổ …………, xã/phường …………, tỉnh/thành phố …………
[04] Điện thoại: ………………… Thư điện tử: ………………………
[05] Đại diện hợp pháp (nếu có): ……………………………………
Căn cứ Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Quản lý thuế, các văn bản hướng dẫn hiện hành và tình hình thực tế, tôi đề nghị cơ quan thuế xem xét giảm thuế thu nhập cá nhân năm ……… với các nội dung sau:
1. Lý do đề nghị giảm thuế (đánh dấu và mô tả ngắn gọn):
☐ Thiên tai ☐ Dịch bệnh ☐ Hỏa hoạn ☐ Tai nạn ☐ Bệnh hiểm nghèo
Thời gian xảy ra: ……………… Địa điểm: ………………………………
Diễn biến, mức độ ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế: ……………………………………………………
2. Xác định thiệt hại
– Tổng chi phí thực tế khắc phục thiệt hại/chi trả khám, chữa bệnh: …………… đồng
– Số tiền bồi thường, bảo hiểm đã nhận (nếu có): …………… đồng
– Mức thiệt hại đề nghị tính giảm thuế (= chi phí − bồi thường): …………… đồng
3. Xác định số thuế đề nghị giảm
– Kỳ tính thuế: năm ………
– Tổng số thuế TNCN phải nộp trong năm: …………… đồng
– Số thuế đã nộp/đã bị khấu trừ trong năm: …………… đồng
– Số thuế đề nghị giảm: …………… đồng (bằng chữ: …………………………………)
4. Tài liệu gửi kèm
(1) Mẫu 02/MGTH hoặc văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền: … bản
(2) Biên bản/tài liệu xác định giá trị thiệt hại, bệnh án, đơn thuốc, hóa đơn, chứng từ chi phí: … bản
(3) Giấy tờ bồi thường của bảo hiểm hoặc thỏa thuận bồi thường (nếu có): … bản
(4) Tờ khai quyết toán thuế TNCN mẫu 02/QTT-TNCN (nếu chưa nộp): … bản
(5) Tài liệu khác: ……………………
Tôi cam đoan những nội dung trên là đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ. Đề nghị cơ quan thuế xem xét, giải quyết.
NGƯỜI NỘP THUẾ
(Ký, ghi rõ họ tên)
Hướng dẫn điền từng chỉ tiêu
- Chỉ tiêu [01], [02], [02a]: ghi đúng họ tên theo giấy tờ tùy thân và thông báo mã số thuế. Từ 01/07/2025, mã số thuế của cá nhân là số định danh cá nhân; nếu chưa chắc mã của mình, xem cách tra cứu mã số thuế cá nhân hoặc tra số căn cước công dân online.
- Chỉ tiêu [03]: ghi địa chỉ hiện tại để nhận thông báo, theo đơn vị hành chính hai cấp (xã/phường – tỉnh/thành phố). Không ghi quận/huyện.
- Mục 1 – Lý do: chỉ chọn nguyên nhân có giấy tờ chứng minh. Mô tả ngắn, đúng thời điểm, trùng khớp với biên bản hoặc bệnh án.
- Mục 2 – Thiệt hại: cộng các chi phí có chứng từ hợp lệ, trừ tiền bảo hiểm và tiền người gây thiệt hại đã bồi thường. Không tính khoản không có chứng từ.
- Mục 3 – Số thuế: lấy số thuế phải nộp cả năm (tiền lương, kinh doanh, các khoản khấu trừ…) làm căn cứ; số thuế đề nghị giảm không được lớn hơn số này.
- Mục 4 – Tài liệu: liệt kê đúng tên, số lượng, ghi rõ bản sao hay bản chính để cơ quan thuế đối chiếu.
Nếu cần ghi thông tin giấy tờ tùy thân trong hồ sơ, tham khảo cách ghi nơi cấp căn cước công dân. Muốn đơn rõ ràng, đúng văn phong giấy tờ hành chính, bạn có thể xem thêm phong cách ngôn ngữ hành chính.
Nộp hồ sơ ở đâu, bao lâu có kết quả?
Nơi nộp
Bạn nộp cho cơ quan thuế quản lý nơi cư trú (trực tiếp, qua bưu chính hoặc nộp điện tử trên cổng thuế điện tử). Nếu hồ sơ nộp bằng giao dịch điện tử, việc tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết thực hiện qua hệ thống xử lý dữ liệu của cơ quan thuế. Sau sắp xếp bộ máy, đầu mối tiếp nhận có thể là Thuế cơ sở hoặc Thuế tỉnh; bạn nên kiểm tra thông tin trên cổng thông tin của cơ quan thuế địa phương trước khi đi nộp.
Thời hạn giải quyết
Theo thủ tục trước đây, cơ quan thuế ra quyết định giảm thuế hoặc thông báo lý do không được giảm trong 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, và 40 ngày nếu phải kiểm tra thực tế. Từ 01/07/2026, hồ sơ tuân theo Thông tư 89/2026/TT-BTC và Luật Quản lý thuế 2025, nên bạn hãy đối chiếu thời hạn cụ thể trong thông báo tiếp nhận của cơ quan thuế.
Trường hợp bạn tự xác định số thuế được giảm trong hồ sơ khai thuế thì nộp hồ sơ giảm thuế cùng hồ sơ khai thuế.
Lưu ý để hồ sơ không bị trả lại
- Đúng năm tính thuế: thiệt hại phát sinh năm nào chỉ xét giảm thuế của năm đó.
- Chứng từ hợp lệ: bệnh án, đơn thuốc, hóa đơn, biên bản phải rõ tên bạn, ngày tháng và đơn vị cấp.
- Khai trung thực khoản bồi thường: phải trừ tiền bảo hiểm, tiền người gây thiệt hại đã bồi thường; che giấu có thể bị truy thu và xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
- Người có thu nhập tiền lương: nên tự quyết toán thuế kèm hồ sơ đề nghị giảm thuế, vì phần thuế được giảm tính trên tổng số thuế cả năm. Hãy hỏi cơ quan thuế nếu công ty bạn đang quyết toán thay.
- Còn thiếu mã số thuế? Nếu chưa có mã số thuế riêng, xem cách đăng ký mã số thuế cá nhân qua mạng trước khi lập hồ sơ.
Cảnh báo: Không lập hồ sơ thiệt hại, bệnh án hoặc hóa đơn không có thật để xin giảm thuế. Hành vi này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí xử lý hình sự tùy mức độ. Cách hợp pháp là chỉ đề nghị giảm theo thiệt hại có thật và chứng từ đầy đủ.
Căn cứ pháp lý
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026), Điều 5.
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định chi tiết Luật Thuế thu nhập cá nhân, Điều 40.
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15; Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
- Thông tư 89/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 của Bộ Tài chính (hồ sơ miễn, giảm thuế; mẫu 01/MGTH, 02/MGTH tại Phụ lục III).
- Thông tư 87/2026/TT-BTC hướng dẫn một số nội dung của Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Mẫu đơn xin miễn giảm thuế thu nhập cá nhân hiện nay là mẫu nào?
Là mẫu 01/MGTH “Văn bản đề nghị miễn (giảm) thuế” tại Phụ lục III Thông tư 89/2026/TT-BTC, áp dụng từ 01/07/2026. Mẫu cũ ở Thông tư 80/2021/TT-BTC và mẫu 18/MGT-TNCN trước đây không còn là căn cứ để lập hồ sơ mới.
Tôi bị ốm nặng có được giảm thuế TNCN không?
Có thể, nếu bệnh thuộc diện bệnh hiểm nghèo theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế và ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế. Bạn cần bệnh án (hoặc tóm tắt bệnh án, sổ khám bệnh) và chứng từ chi phí chữa bệnh, rồi trừ phần bảo hiểm đã chi trả.
Tiền bảo hiểm bồi thường có phải nộp thuế TNCN không?
Thu nhập từ bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe được miễn thuế TNCN. Tuy nhiên, khi xin giảm thuế vì thiệt hại, bạn phải trừ khoản này khỏi chi phí thiệt hại.
Giảm trừ gia cảnh có phải là miễn giảm thuế không?
Không. Giảm trừ gia cảnh là khoản trừ trước khi tính thuế (15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc từ kỳ tính thuế 2026). Bạn không cần làm đơn 01/MGTH để hưởng khoản này.
Có nộp hồ sơ xin giảm thuế TNCN online được không?
Được. Hồ sơ có thể nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc bằng giao dịch điện tử trên cổng thuế điện tử, hệ thống của cơ quan thuế sẽ tiếp nhận và xử lý. Hãy chuẩn bị bản scan đầy đủ chứng từ kèm theo.
Tóm lại, xin giảm thuế thu nhập cá nhân chỉ áp dụng khi bạn gặp thiệt hại có thật và có giấy tờ chứng minh. Hãy tính đúng mức thiệt hại sau bồi thường, lập mẫu 01/MGTH kèm hồ sơ phù hợp với từng nguyên nhân, nộp trong năm tính thuế liên quan để cơ quan thuế xem xét.
