Đơn tố giác tội phạm là văn bản bạn gửi cho cơ quan có thẩm quyền để báo về hành vi có dấu hiệu tội phạm, do bạn hoặc người khác phát hiện. Đơn nêu rõ người tố giác, người bị tố giác, diễn biến sự việc, kèm chứng cứ, rồi nộp cho Công an cấp xã, Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát. Mẫu đầy đủ có ở bên dưới.
Tóm tắt nhanh
- Tố giác tội phạm có thể bằng lời hoặc bằng văn bản. Nếu trình bày trực tiếp, cán bộ tiếp nhận phải lập biên bản và bạn ký hoặc điểm chỉ.
- Nơi nộp phổ biến nhất hiện nay là Công an xã, phường, đặc khu nơi thuận tiện. Vụ lớn, phức tạp có thể gửi Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh hoặc Viện kiểm sát.
- Thời hạn giải quyết thông thường là 20 ngày. Vụ phức tạp có thể kéo dài đến 2 tháng và có thể được gia hạn thêm theo quy định.
- Tố giác sai sự thật, cố ý bịa đặt có thể bị xử lý hình sự về tội vu khống.
Tố giác tội phạm là gì? Khác gì tố cáo, khiếu nại?
Theo Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) 2015, tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và báo cho cơ quan có thẩm quyền biết về hành vi có dấu hiệu tội phạm. Người tố giác không nhất thiết là nạn nhân. Bất kỳ ai biết sự việc đều có thể tố giác.
Ba khái niệm này hay bị nhầm lẫn:
| Tiêu chí | Tố giác tội phạm | Tố cáo | Khiếu nại |
|---|---|---|---|
| Nội dung | Hành vi có dấu hiệu tội phạm (lừa đảo, cố ý gây thương tích, trộm cắp…) | Hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, cơ quan, tổ chức (chủ yếu trong quản lý nhà nước) | Quyết định, hành vi hành chính xâm phạm quyền lợi của chính người khiếu nại |
| Văn bản điều chỉnh | BLTTHS 2015 | Luật Tố cáo 2018 | Luật Khiếu nại 2011 |
| Cơ quan giải quyết | Công an, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát | Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền | Người ra quyết định bị khiếu nại hoặc cấp trên |
Nếu hành vi bạn muốn báo có dấu hiệu hình sự thì bạn viết đơn tố giác. Nếu bạn muốn phản ánh cán bộ nhà nước làm sai trong thực thi công vụ, nên dùng đơn tố cáo.
Mẫu đơn tố giác tội phạm mới nhất
Pháp luật không quy định một biểu mẫu bắt buộc cho đơn tố giác do cá nhân viết. Bạn có thể sao chép mẫu dưới đây và sửa theo vụ việc của mình.
MẪU ĐƠN TỐ GIÁC TỘI PHẠM
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
—————————
……, ngày … tháng … năm 20…
ĐƠN TỐ GIÁC TỘI PHẠM
Kính gửi: – Công an xã/phường/đặc khu …………………………………
(hoặc) Cơ quan điều tra Công an tỉnh/thành phố ……………………
(hoặc) Viện kiểm sát nhân dân ………………………………………
Tôi tên là: …………………………… Sinh năm: ……………
Số định danh cá nhân/Số thẻ căn cước: ………………… cấp ngày … /… /……, nơi cấp: ………………………
Nơi cư trú hiện nay: ……………………………………………………………
Số điện thoại liên hệ: ……………………
Tôi làm đơn này tố giác hành vi có dấu hiệu tội phạm của:
Ông/Bà: …………………………… Sinh năm: …………… (nếu biết)
Nơi cư trú/làm việc: …………………………………………………………… (nếu biết)
Các thông tin khác để xác định danh tính: ……………………
Nội dung sự việc:
Vào khoảng … giờ … phút, ngày … tháng … năm …, tại ……………………………, ông/bà …………… đã có hành vi …………………………………………… (mô tả khách quan, theo trình tự thời gian: ai làm, làm gì, bằng thủ đoạn nào, ở đâu, hậu quả ra sao, thiệt hại bao nhiêu).
……………………………………………………………………………………………………………
Tôi cho rằng hành vi nêu trên có dấu hiệu của tội ……………………… (nếu xác định được) theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Tài liệu, chứng cứ kèm theo (nếu có):
1. ……………………………………………………………
2. ……………………………………………………………
3. ……………………………………………………………
Đề nghị: Kính đề nghị Quý cơ quan tiếp nhận, xem xét, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật; thông báo bằng văn bản cho tôi kết quả giải quyết.
Tôi cam đoan những nội dung trên là đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố giác của mình.
Người tố giác
(Ký, ghi rõ họ tên)
Hướng dẫn cách viết đơn tố giác từng mục
Phần tiêu ngữ, địa danh và nơi gửi
Ghi quốc hiệu, tiêu ngữ, địa danh, ngày tháng năm. Dòng “Kính gửi” nên ghi đúng cơ quan bạn định nộp. Cách trình bày văn bản này theo thể thức hành chính thông thường, bạn có thể tham khảo thêm bài phong cách ngôn ngữ hành chính để dùng từ ngữ chuẩn mực.
Thông tin người tố giác
Ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ cư trú, số điện thoại. Đây là nội dung bắt buộc để cơ quan có thể liên hệ và thông báo kết quả cho bạn. Số định danh cá nhân và nơi cấp trên thẻ căn cước thì ghi đúng theo giấy tờ, bạn xem thêm cách ghi nơi cấp căn cước công dân trong hồ sơ nếu còn phân vân. Nếu quên số, bạn có thể tra số căn cước công dân online hoặc xem trên ứng dụng VNeID.
Thông tin người bị tố giác
Ghi những gì bạn biết: họ tên, địa chỉ, số điện thoại, tài khoản ngân hàng, biển số xe, đặc điểm nhận dạng. Không biết đầy đủ vẫn có thể tố giác. Cơ quan điều tra sẽ xác minh.
Nội dung sự việc
Đây là phần quan trọng nhất. Bạn nên viết theo thứ tự thời gian, trả lời đủ các câu hỏi: khi nào, ở đâu, ai, làm gì, bằng cách nào, hậu quả là gì. Chỉ nêu sự việc bạn biết, không suy diễn, không dùng lời lẽ xúc phạm.
Ví dụ tình huống: Anh A cho người quen vay 200 triệu đồng bằng giấy tay, người này dùng thông tin gian dối để vay rồi chặn liên lạc, chiếm đoạt số tiền. Trong đơn, anh A nên nêu thời điểm vay, nội dung người kia hứa hẹn, cách chuyển tiền, ngày bị chặn liên lạc, kèm giấy tờ vay, sao kê chuyển khoản, tin nhắn. Về giấy tờ vay tiền, bạn có thể tham khảo mẫu giấy ghi nợ viết tay. Việc có phải lừa đảo (Điều 174) hay chỉ là tranh chấp dân sự do cơ quan điều tra xác định.
Tài liệu, chứng cứ kèm theo
Nên nộp bản sao và giữ lại bản gốc. Các loại thường dùng: hợp đồng, giấy vay, sao kê ngân hàng, tin nhắn, ghi âm, hình ảnh, giấy xác nhận thương tích, danh sách người làm chứng. Liệt kê rõ từng tài liệu trong đơn.
Nộp đơn tố giác tội phạm ở đâu?
Quy tắc chung của BLTTHS là mọi tố giác, tin báo về tội phạm phải được tiếp nhận đầy đủ, cơ quan có trách nhiệm không được từ chối tiếp nhận. Sau 01/07/2025, với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bạn có thể chọn:
- Công an xã, phường, đặc khu: nơi gần nhất, thường có cán bộ trực. Công an cấp xã tiếp nhận, lập biên bản và chuyển ngay đến Cơ quan điều tra có thẩm quyền theo Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi BLTTHS.
- Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh: phù hợp với vụ việc lớn, phức tạp, nhiều địa bàn hoặc thiệt hại nghiêm trọng.
- Viện kiểm sát nhân dân: có thể nộp khi cần, đặc biệt nếu cơ quan điều tra chậm giải quyết hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm.
- Cơ quan được giao một số hoạt động điều tra: như Bộ đội Biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm… đối với vụ việc thuộc lĩnh vực họ quản lý.
Cơ quan, tổ chức khác nhận được tố giác (ví dụ Tòa án, báo chí, cơ quan nhà nước) phải chuyển ngay cho Cơ quan điều tra. Bạn có thể nộp trực tiếp, gửi qua bưu điện, hoặc trình bày bằng lời tại nơi tiếp nhận. Khi nộp trực tiếp, bạn nên yêu cầu ghi nhận ngày nhận để theo dõi thời hạn.
Lưu ý: Quyền bất khả xâm phạm về thân thể, tính mạng, tài sản của công dân được pháp luật bảo vệ. Nếu vụ việc đang diễn ra hoặc nạn nhân cần cấp cứu, hãy báo ngay cho lực lượng Công an trước, việc làm đơn có thể bổ sung sau. Tìm hiểu thêm tại bài quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân.
Thời hạn và kết quả giải quyết
Cơ quan phải giải quyết trong bao lâu?
- Tiếp nhận: Cơ quan tiếp nhận lập biên bản hoặc ghi sổ, phân loại và chuyển cho cơ quan có thẩm quyền nếu không thuộc thẩm quyền của mình. Công an xã chuyển ngay, thông thường trong thời hạn rất ngắn theo hướng dẫn của Bộ Công an.
- Phân công thụ lý: Trong 03 ngày kể từ ngày nhận tố giác thuộc thẩm quyền, thủ trưởng Cơ quan điều tra phân công cán bộ giải quyết.
- Giải quyết: Không quá 20 ngày kể từ ngày nhận. Vụ có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải xác minh ở nhiều nơi có thể kéo dài không quá 02 tháng. Trong trường hợp cần thiết, Viện kiểm sát có thể gia hạn thêm một lần không quá 02 tháng.
- Thông báo: Cơ quan phải thông báo bằng văn bản kết quả tiếp nhận và kết quả giải quyết cho người tố giác. Thời hạn thông báo thường là 03 ngày kể từ khi ra quyết định.
Các kết quả có thể xảy ra
Cơ quan có thẩm quyền có thể ra một trong các quyết định: khởi tố vụ án hình sự, không khởi tố vụ án, tạm đình chỉ giải quyết (ví dụ đang chờ giám định, định giá tài sản). Khi lý do tạm đình chỉ không còn, cơ quan ra quyết định phục hồi và giải quyết tiếp trong thời hạn tối đa 01 tháng.
Nếu bạn không đồng ý với quyết định không khởi tố hoặc cho rằng cơ quan giải quyết chậm, bạn có quyền khiếu nại đến Viện kiểm sát hoặc thủ trưởng cơ quan cấp trên theo BLTTHS.
Lưu ý quan trọng và trách nhiệm pháp lý
Cảnh báo: Người cố ý bịa đặt người khác phạm tội rồi tố cáo trước cơ quan có thẩm quyền có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vu khống (Điều 156 Bộ luật Hình sự). Hình phạt gồm phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tùy mức độ. Chỉ tố giác những gì bạn có căn cứ.
- Tố giác đúng sự thật là quyền, một số trường hợp là nghĩa vụ. Người biết rõ một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng đang được chuẩn bị hoặc đã thực hiện mà không tố giác có thể bị truy cứu về tội không tố giác tội phạm (Điều 390 Bộ luật Hình sự), trừ trường hợp được pháp luật miễn trừ.
- Bảo vệ người tố giác: BLTTHS có quy định bảo vệ người tố giác, người làm chứng và người thân khi tính mạng, sức khỏe, tài sản bị đe dọa. Bạn có thể đề nghị cơ quan tiếp nhận giữ bí mật thông tin.
- Chỉ tố giác khi có dấu hiệu tội phạm. Tranh chấp dân sự thuần túy (vay nợ không có yếu tố gian dối, tranh chấp hợp đồng) thường do Tòa án giải quyết. Hãy mô tả rõ yếu tố gian dối hoặc hành vi trái pháp luật nếu có.
- Giữ lại bằng chứng nộp đơn: biên bản tiếp nhận, giấy biên nhận, bản chụp đơn có ký nhận, hoặc phiếu gửi bưu điện.
- Không đăng tải đơn tố giác lên mạng xã hội để gây sức ép, vì có thể xâm phạm danh dự, nhân phẩm người khác và vi phạm pháp luật.
Đơn tố giác không cần công chứng hay chứng thực chữ ký. Nếu cần bản sao giấy tờ kèm theo, bạn tham khảo thủ tục chứng thực tại bài chứng thực giấy tờ theo quy định hiện hành.
Câu hỏi thường gặp
Có thể tố giác tội phạm bằng miệng không?
Có. BLTTHS cho phép tố giác bằng lời hoặc bằng văn bản. Với tố giác bằng lời, cán bộ tiếp nhận lập biên bản có chữ ký hoặc điểm chỉ của bạn. Bạn nên yêu cầu đọc lại biên bản trước khi ký.
Có thể tố giác ẩn danh không?
Nếu đơn không ghi rõ họ tên, địa chỉ, cơ quan vẫn có thể xem xét thông tin để xác minh sơ bộ, nhưng sẽ khó thông báo kết quả và khó bảo đảm hiệu quả. Để được thông báo kết quả, bạn nên ghi đầy đủ thông tin.
Đơn tố giác có mất phí không?
Không. Việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm là trách nhiệm của cơ quan nhà nước và bạn không phải nộp lệ phí hay án phí cho việc này.
Nộp đơn rồi mà cơ quan không trả lời thì làm sao?
Bạn nên đối chiếu thời hạn 20 ngày, 02 tháng và thời hạn gia hạn. Nếu quá thời hạn mà chưa có thông báo, bạn gửi văn bản đề nghị trả lời đến thủ trưởng cơ quan đã nhận, đồng thời có thể gửi Viện kiểm sát cùng cấp để kiểm sát việc giải quyết.
Bị tố giác sai thì phải làm gì?
Bạn có quyền trình bày, cung cấp chứng cứ chứng minh mình không vi phạm. Nếu người tố giác cố ý bịa đặt, bạn có quyền tố giác lại hành vi vu khống, và có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật dân sự.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021), Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự (hiệu lực 01/07/2025) và Văn bản hợp nhất số 104/VBHN-VPQH.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) – các Điều 156, 174, 390.
- Luật Tố cáo 2018; Luật Khiếu nại 2011.
- Thông tư 28/2020/TT-BCA của Bộ Công an về trình tự, thủ tục tiếp nhận, phân loại, xử lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của lực lượng Công an nhân dân.
- Thông tư liên tịch 07/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BQP-BCA-BTC-BNN&MT về phối hợp tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm.
- Luật Căn cước 2023.
Để đơn tố giác có hiệu quả, bạn cần viết trung thực, rõ ràng, đầy đủ thông tin và đính kèm chứng cứ. Chọn đúng nơi nộp, giữ biên nhận và theo dõi thời hạn giải quyết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
