Tư vấn pháp luật miễn phí có thể nhận tại Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước của tỉnh, thành phố (trực thuộc Sở Tư pháp) và các chi nhánh; tại tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật tham gia trợ giúp pháp lý; tại công đoàn, hội phụ nữ, hội luật gia hoặc công chức tư pháp cấp xã. Miễn phí hoàn toàn khi bạn thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo luật.
Tóm tắt nhanh
- Trợ giúp pháp lý là dịch vụ pháp lý miễn phí do Nhà nước bảo đảm, gồm tư vấn, tham gia tố tụng (bào chữa, bảo vệ quyền lợi) và đại diện ngoài tố tụng.
- Hiện nay áp dụng Luật Trợ giúp pháp lý 2017. Luật sửa đổi số 05/2026/QH16 có hiệu lực từ 01/01/2027, mở rộng thêm nhiều nhóm như hộ cận nghèo, người lao động thu nhập thấp là bị hại, người gặp thiên tai, hỏa hoạn.
- Người không thuộc diện trợ giúp vẫn có thể được hướng dẫn miễn phí qua công đoàn, các hội đoàn thể, công chức tư pháp xã, tổ hòa giải.
- Chuẩn bị đủ giấy tờ tùy thân, giấy tờ chứng minh thuộc diện, tài liệu vụ việc và bản tóm tắt sự việc sẽ giúp buổi tư vấn hiệu quả hơn.
Tư vấn pháp luật miễn phí và trợ giúp pháp lý là gì?
Tư vấn pháp luật là việc giải thích, hướng dẫn, đưa ra ý kiến về quy định pháp luật, giúp người hỏi biết quyền, nghĩa vụ của mình và cách giải quyết vụ việc. Hoạt động này có thể có phí (khi thuê luật sư, tổ chức tư vấn) hoặc miễn phí.
Trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong vụ việc cụ thể, do Nhà nước bảo đảm kinh phí. Theo Luật Trợ giúp pháp lý 2017, có 3 hình thức:
- Tư vấn pháp luật: giải đáp, hướng dẫn, giúp soạn thảo văn bản như đơn khởi kiện, đơn khiếu nại.
- Tham gia tố tụng: người thực hiện trợ giúp pháp lý bào chữa cho người bị buộc tội, bảo vệ quyền lợi cho bị hại, đương sự trong vụ án hình sự, dân sự, hành chính.
- Đại diện ngoài tố tụng: thay mặt người được trợ giúp làm việc với cơ quan, tổ chức, cá nhân khác.
Người thực hiện trợ giúp pháp lý không được nhận tiền, lợi ích vật chất từ người được trợ giúp.
Tư vấn pháp luật miễn phí ở đâu?
| Kênh | Ai được phục vụ miễn phí | Phù hợp với |
|---|---|---|
| Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước (thuộc Sở Tư pháp tỉnh, thành phố) và các chi nhánh | Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý | Mọi lĩnh vực trừ kinh doanh, thương mại; cả tư vấn và tham gia tố tụng |
| Tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật ký hợp đồng hoặc đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý với Sở Tư pháp | Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, khi thực hiện trong khuôn khổ trợ giúp pháp lý | Vụ việc cần luật sư bào chữa, tranh tụng |
| Trợ giúp pháp lý lưu động tại xã, phường | Người dân địa phương, ưu tiên người thuộc diện | Vùng sâu, vùng xa, người khó đi lại |
| Trung tâm tư vấn pháp luật của các tổ chức chính trị – xã hội, hội nghề nghiệp (hội luật gia, hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nông dân…) | Thường miễn phí cho người nghèo, đối tượng chính sách; người khác có thể mất phí theo quy định của tổ chức | Hôn nhân gia đình, đất đai, lao động, dân sự thông thường |
| Công đoàn cơ sở, liên đoàn lao động | Đoàn viên công đoàn, người lao động | Hợp đồng lao động, tiền lương, BHXH, sa thải |
| Công chức tư pháp – hộ tịch và bộ phận tiếp công dân của UBND cấp xã | Mọi người dân | Hướng dẫn thủ tục hành chính, hộ tịch, chứng thực, hòa giải |
| Tổ hòa giải ở cơ sở (thôn, tổ dân phố) | Mọi người dân | Tranh chấp nhỏ giữa hàng xóm, gia đình |
Từ 01/7/2025, chính quyền địa phương tổ chức theo hai cấp (tỉnh – xã), không còn cấp huyện. Vì vậy, khi cần hướng dẫn thủ tục, bạn liên hệ thẳng UBND xã, phường, đặc khu nơi cư trú hoặc Sở Tư pháp cấp tỉnh. Thông tin địa chỉ Trung tâm trợ giúp pháp lý được công khai trên cổng thông tin của Sở Tư pháp từng tỉnh, thành phố.
Lưu ý: Trợ giúp pháp lý không áp dụng với vụ việc liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, thương mại. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần tư vấn về hợp đồng thương mại, thuế, đầu tư thường phải sử dụng dịch vụ có phí hoặc chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa do cơ quan nhà nước tổ chức.
Ai được trợ giúp pháp lý miễn phí?
Theo Luật Trợ giúp pháp lý 2017 (đã được sửa đổi bởi một số luật chuyên ngành), những người sau được trợ giúp pháp lý miễn phí tại thời điểm tháng 10/2026:
- Người có công với cách mạng.
- Người thuộc hộ nghèo.
- Trẻ em.
- Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
- Người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi trong các vụ việc theo pháp luật về tư pháp người chưa thành niên.
- Người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo.
- Nạn nhân, người đang được xác định là nạn nhân của mua bán người.
- Người có khó khăn về tài chính thuộc các nhóm: cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng liệt sĩ khi còn nhỏ; người nhiễm chất độc da cam; người cao tuổi; người khuyết tật; người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi là bị hại trong vụ án hình sự; nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình; người nhiễm HIV.
“Khó khăn về tài chính” được hiểu là người thuộc hộ cận nghèo hoặc đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng theo quy định.
Ví dụ
Bà H., 68 tuổi, thuộc hộ cận nghèo, bị con trai đuổi ra khỏi nhà đứng tên chung. Bà là người cao tuổi có khó khăn về tài chính nên thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Trung tâm trợ giúp pháp lý có thể cử trợ giúp viên tư vấn, giúp bà soạn đơn và tham gia tố tụng bảo vệ quyền lợi nếu vụ việc được đưa ra Tòa án nhân dân khu vực, bà không phải trả thù lao.
Điểm mới của Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi 2026
Ngày 23/4/2026, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý (Luật số 05/2026/QH16), có hiệu lực từ 01/01/2027. Đến thời điểm đó, diện người được trợ giúp được mở rộng:
- Bỏ điều kiện “khó khăn về tài chính” với thân nhân liệt sĩ, người nhiễm chất độc da cam, người khuyết tật.
- Người thuộc hộ cận nghèo được trợ giúp trong mọi vụ việc, không chỉ khi là người bị buộc tội.
- Bổ sung: người dân tộc thiểu số rất ít người; người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội hoặc bị hại; người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn trong vụ việc liên quan khắc phục hậu quả; người bị thiệt hại theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước mà không có người bảo vệ quyền lợi; người nước ngoài theo điều ước quốc tế.
- Cho phép thụ lý ngay trong trường hợp khẩn cấp (vụ việc sắp hết thời hiệu, sắp xét xử), giấy tờ bổ sung sau.
Lưu ý: Cho đến hết ngày 31/12/2026, diện người được trợ giúp vẫn xác định theo Luật Trợ giúp pháp lý 2017. Các nhóm mới bổ sung chỉ được áp dụng từ 01/01/2027.
Hồ sơ, thủ tục yêu cầu trợ giúp pháp lý
Hồ sơ gồm:
- Đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý (theo mẫu do Bộ Tư pháp ban hành, có sẵn tại Trung tâm hoặc được cán bộ hướng dẫn ghi);
- Giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp: giấy chứng nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo; quyết định hưởng trợ cấp xã hội; giấy tờ chứng nhận người có công, người khuyết tật…;
- Giấy tờ, tài liệu liên quan đến vụ việc (hợp đồng, giấy tờ nhà đất, quyết định hành chính, thông báo của tòa án…).
- Bước 1: Nộp hồ sơ trực tiếp hoặc gửi qua bưu chính, thư điện tử, fax đến Trung tâm trợ giúp pháp lý, chi nhánh hoặc tổ chức tham gia trợ giúp pháp lý. Người bị tạm giữ, tạm giam có thể đề nghị qua cơ quan đang giải quyết vụ án.
- Bước 2: Tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý kiểm tra hồ sơ, thụ lý nếu đủ điều kiện; trường hợp thiếu giấy tờ sẽ hướng dẫn bổ sung.
- Bước 3: Phân công trợ giúp viên pháp lý, luật sư hoặc cộng tác viên thực hiện vụ việc.
- Bước 4: Người được trợ giúp phối hợp, cung cấp thông tin trung thực; vụ việc kết thúc khi hoàn thành nội dung trợ giúp.
Nếu bị từ chối, bạn có quyền khiếu nại theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý.
Cách chuẩn bị khi đi hỏi tư vấn pháp luật
Dù đến kênh nào, buổi tư vấn hiệu quả hay không phụ thuộc nhiều vào sự chuẩn bị của bạn. Danh sách nên mang theo:
- Thẻ căn cước hoặc căn cước công dân còn hạn (hoặc tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2).
- Bản chính và bản sao giấy tờ liên quan vụ việc, sắp xếp theo thời gian.
- Tin nhắn, ghi âm, hình ảnh (nếu có) đã được lưu lại.
- Bản tóm tắt sự việc ngắn gọn theo mẫu dưới đây.
MẪU TÓM TẮT VỤ VIỆC KHI ĐI HỎI TƯ VẤN
Họ và tên người hỏi: ………………………………… Năm sinh: …………
Nơi cư trú (xã/phường, tỉnh/thành phố): ………………………………………
Thuộc diện (nếu có): ☐ Hộ nghèo ☐ Hộ cận nghèo ☐ Người có công ☐ Người khuyết tật ☐ Người cao tuổi ☐ Khác: …………
Lĩnh vực: ☐ Đất đai ☐ Hôn nhân gia đình ☐ Lao động, BHXH ☐ Dân sự, vay nợ ☐ Hình sự ☐ Hành chính ☐ Khác
1. Sự việc xảy ra khi nào, ở đâu: ………………………………………………
2. Những người liên quan: ……………………………………………………
3. Diễn biến chính (theo thứ tự thời gian):
– Ngày ……/……/……: ………………………………………………………
– Ngày ……/……/……: ………………………………………………………
4. Giấy tờ, chứng cứ đang có: ………………………………………………
5. Đã làm việc với cơ quan nào chưa, kết quả: …………………………………
6. Câu hỏi cần được giải đáp:
a) ……………………………………………………………………………
b) ……………………………………………………………………………
7. Mong muốn giải quyết: ………………………………………………………
Một số vụ việc người dân thường hỏi nhiều nhất là ly hôn, chia tài sản, vay nợ. Trước khi đi, bạn có thể đọc trước các bài thủ tục ly hôn cần giấy tờ gì, điều kiện ly hôn đơn phương, mẫu giấy vay tiền viết tay hoặc cách tính BHXH một lần trên VssID để chuẩn bị câu hỏi sát hơn.
Cảnh giác với “tư vấn miễn phí” không rõ nguồn gốc
Cảnh báo: Thời gian qua xuất hiện nhiều trang mạng, tài khoản mạng xã hội tự xưng “tư vấn miễn phí”, “luật sư hỗ trợ lấy lại tiền bị lừa” rồi yêu cầu nộp phí hồ sơ, phí “mở khóa”, hoặc đề nghị cung cấp mã OTP, ảnh căn cước. Cơ quan nhà nước và Trung tâm trợ giúp pháp lý không thu bất kỳ khoản tiền nào của người được trợ giúp, không yêu cầu chuyển khoản qua tài khoản cá nhân.
- Kiểm tra luật sư qua danh sách của Đoàn luật sư tỉnh, thành phố hoặc Liên đoàn Luật sư Việt Nam.
- Kiểm tra trợ giúp viên pháp lý qua thẻ do cơ quan có thẩm quyền cấp.
- Không gửi bản chính giấy tờ cho người lạ; chỉ đưa bản sao khi cần.
- Thông tin trên các cổng thông tin pháp luật (kể cả luatsux.vn) chỉ mang tính phổ biến, tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho vụ việc cụ thể.
Căn cứ pháp lý
- Luật Trợ giúp pháp lý 2017; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý số 05/2026/QH16 (hiệu lực từ 01/01/2027).
- Nghị định 144/2017/NĐ-CP hướng dẫn Luật Trợ giúp pháp lý.
- Luật Luật sư 2006, sửa đổi 2012.
- Nghị định 77/2008/NĐ-CP về tư vấn pháp luật.
- Luật Hòa giải ở cơ sở 2013; Luật Công đoàn 2024.
Thông tin cập nhật tháng 10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Trợ giúp pháp lý có mất phí không?
Không. Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý không phải trả thù lao, chi phí cho người thực hiện trợ giúp. Người thực hiện trợ giúp bị cấm nhận tiền hoặc lợi ích vật chất từ người được trợ giúp.
Không thuộc diện trợ giúp pháp lý thì hỏi miễn phí ở đâu?
Bạn có thể hỏi công chức tư pháp – hộ tịch tại UBND cấp xã về thủ tục hành chính, nhờ tổ hòa giải ở cơ sở, công đoàn (nếu là người lao động) hoặc trung tâm tư vấn pháp luật của các hội đoàn thể. Các kênh này thường hướng dẫn miễn phí ở mức cơ bản.
Người bị khởi tố có được luật sư miễn phí không?
Người bị buộc tội thuộc diện được trợ giúp pháp lý (như trẻ em, người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo) được cử người bào chữa miễn phí. Ngoài ra, một số trường hợp luật tố tụng hình sự bắt buộc cơ quan tiến hành tố tụng chỉ định người bào chữa nếu bị can, bị cáo không mời.
Trung tâm trợ giúp pháp lý có giải quyết vụ việc kinh doanh không?
Không. Vụ việc liên quan trực tiếp đến kinh doanh, thương mại không thuộc phạm vi trợ giúp pháp lý. Bạn cần tìm dịch vụ tư vấn có phí hoặc chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Hộ cận nghèo đã được trợ giúp pháp lý trong mọi vụ việc chưa?
Đến hết năm 2026, người thuộc hộ cận nghèo được trợ giúp khi là người bị buộc tội, hoặc khi thuộc nhóm “khó khăn về tài chính” như người cao tuổi, người khuyết tật. Từ 01/01/2027, theo luật sửa đổi, người thuộc hộ cận nghèo được trợ giúp trong mọi vụ việc thuộc phạm vi trợ giúp pháp lý.
Tư vấn pháp luật miễn phí là quyền có thật và được Nhà nước bảo đảm, nhưng bạn cần tìm đúng kênh. Nếu thuộc diện được trợ giúp, hãy đến Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước của tỉnh, thành phố. Nếu không thuộc diện, các kênh công đoàn, hội đoàn thể và chính quyền cấp xã vẫn có thể hướng dẫn bạn những bước đầu tiên.
